Het Edese Vos Jaaroverzicht 2025: tegenmacht in Ede

2025 was het jaar waarin de Edese Vos definitief ophield een lokaal experiment te zijn. Het platform groeide uit tot een vaste waarde in het Edese medialandschap, gedreven door een ongewijzigde missie: journalistieke tegenmacht organiseren waar de afstand tussen bestuur en inwoners te groot wordt.

Het jaar stond opnieuw in het teken van macht en tegenmacht. Van achterkamertjes tot het warmtenet, van grootschalige bouwplannen tot dakloosheid: telkens weer bleek hoe besluiten tot stand komen, wie aan tafel zit – en wie niet. De Edese Vos bleef volgen, doorvragen en vastleggen, ook waar dat schuurt.

K1: De brullende baron

Het jaar begon met een anoniem telefoontje van Nationaal Park De Hoge Veluwe. De boodschap was helder: kritische journalistiek werd niet op prijs gesteld. Journalisten van de Edese Vos en de Arnhemsche Courant werden zelfs geweerd van een openbare bijeenkomst van de gemeenteraad in het park. Wat volgde was een bestuurlijke rel die liet zien hoe ver de invloed van de parkdirectie reikt.

Intussen lagen de plannen klaar: een luxe resort bij Hoenderloo, een nieuwe Japanse vleugel voor het Kröller-Müller Museum en opnieuw de beruchte relatiekaart voor raadsleden. Die kaart, door de Vos geagendeerd, kreeg landelijke aandacht, maar desondanks bleven de meeste raadsleden haar accepteren – in strijd met de gedragscode.

Ook botste het regelmatig tussen de gemeente en inwoners. Omwonenden van de Elias Beeckmankazerne verzetten zich tegen de omvang van een nieuwe school. Bewoners rond de Stationsweg kwamen in actie tegen de nachtopvang, die uiteindelijk door de rechter werd gesloten. Hondenbezitters botsten met gemeente én Defensie, terwijl een burgerinitiatief voor een speeltuin strandde in bureaucratie.

Op het stadhuis probeerde wethouder Van der Schans een onderzoek naar participatie te blokkeren. De Vos liet zich niet afschepen en kreeg via de Woo documenten boven tafel die weinig heel lieten van het officiële participatieverhaal. In dezelfde periode werden ook de hoogbouwplannen voor Ede-Zuid gepresenteerd.

De Edese Vos ontdekte intussen een geheime nieuwe biomassaopslag van het Warmtebedrijf. De centrales bleven gif uitstoten terwijl Woonstede de nieuwe huurders ongemerkt aansloot op het warmtenet, met hogere stookkosten tot gevolg.

Het kwartaal werd ook door anderssoortig nieuws gekleurd – van gedoe over de kap van een monumentale sequoia tot een Porsche-eigenaar die afval dumpte in het Edese Bos, van BDU die het Bennekoms Nieuwsblad liet verdwijnen tot wethouder Van der Beek die probeerde de WFC-miljoenen veilig te stellen.

Lezers gaven de Edese Vos een 8+ voor het uitvoeren van de missie. Een mooie opsteker aan het begin van een jaar waarin de tegenmacht opnieuw nodig bleek.

“De Edese Vos maakt riooljournalistiek die toch niemand leest.”
– Seger baron Van Voorst tot Voorst, directeur Nationaal Park De Hoge Veluwe

K2: Het milieu, lekker belangrijk

Het tweede kwartaal begon luchtig, met een 1 aprilgrap over een nieuw raadhuis midden in Nationaal Park De Hoge Veluwe. De grap sloeg aan – wellicht omdat de werkelijkheid er soms verdacht dicht tegenaan zit.

Defensie zorgde voor een zwarte dag door een deel van de heide te laten affikken. De rechter gaf toestemming om een probleemwolf af te schieten. Dak- en thuislozen verhuisden opnieuw, dit keer naar de Sterrenberg pal tegenover het gemeentehuis. Of het daar beter geregeld was, bleef de vraag. De Vos kaartte ook een groeiend veiligheidsprobleem aan: snelheidsduivels die met 150 kilometer per uur door Ede scheuren, terwijl handhaving uitbleef.

Op milieugebied volgden de ontwikkelingen elkaar in hoog tempo op. In natuurgebied De Braamhorst bleek het zogenoemde salamanderparadijsje vervuild. Een ambtenaar deed een boekje open over vervuilde grond en onderzoek naar een vuurwerkopslag leidde tot felle reacties. Het Ctgb gaf toe dat gebruikte pesticiden kankerverwekkend kunnen zijn. Follow the Money onthulde dat Ede het epicentrum vormt van de stikstofcrisis. Ook doken in Ede staalslakken op – een milieuramp veroorzaakt door de overheid zelf. Ondertussen werd er, stikstof of niet, gewoon doorgebouwd.

Aan de Berkenlaan ontstond onrust door scheuren in woningen bij werkzaamheden aan de Stationsweg. Wethouder Bijl drukte haar plannen voor de Frisokazerne door de raad, terwijl inwoners te horen kregen dat er bezuinigd moest worden ondanks een miljoenenoverschot. De Kennisas werd aangewezen als ‘doorbraaklocatie’, en de Vos legde uit wat dat in de praktijk betekent.

Tussen al dat geduw en getrek werd de Edese Vos genomineerd voor De Loep, de belangrijkste prijs voor onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen – en bereikte als enige lokale medium de finale. Ook presenteerden we de ongemakkelijke uitkomsten van ons onderzoek naar participatie in Ede.

“Geld bepaalt wat schoon is. Schoon betekent hier dat je 10 procent mag bijmengen. Het systeem is niet ontworpen om transparant te zijn.”
– Omgevingsambtenaar vertelt hoe het echt zit

K3: Tikken op de vingers

De weerstand tegen de Edese bestuurscultuur groeide. Burgemeester Verhulst probeerde de kritiek nog weg te honen, maar de feiten stapelden zich op. Een miniserie van de Edese Vos over de bestuurlijke driehoek liet zien hoe macht achter de schermen functioneert. De Edese gedragscode bleek in strijd met landelijke richtlijnen, terwijl 26 documenten over het Presidium geheim werden gehouden. De Minister van Binnenlandse Zaken bevestigde wat de Vos al schreef: de Edese achterkamers zijn onwettig. De raad trok zich daar weinig van aan.

Het college zette de eigen koers door. Het NK Wielrennen werd tot ‘publieke dienst’ verklaard, zodat gemeenschapsgeld kon worden ingezet. Wethouder Van der Beek plande zonder overleg een reformatorische school in Otterlo. En Ede verloor 135.000 euro aan de stadspas bij het faillissement van Groupcard.

Het Warmtebedrijf Ede lag opnieuw onder vuur, deze keer vanwege de import van niet-duurzaam hout uit Schotland, wat wethouder Versteeg wéér in verlegenheid bracht. De Edese Vos onthulde op basis van interne bronnen dat het zo rommelde in het bedrijf dat investeerder Asper moest ingrijpen en het management verving. De raad verklaarde het Warmtebedrijf zat te zijn, maar bij inwoners was het vertrouwen al verdwenen. De Vos legde de raadsleden langs de meetlat.

Lokaal stonden de verhoudingen op scherp door een bomenmoord in Wekerom, ondoorzichtige toewijzing van volkstuinen in Bennekom en een reconstructie van acht jaar overlast in het Huygenspark. Tegelijk lieten ondernemers van ReStore en Redrum zien dat het ook anders kan.

“Ze zullen het nooit toegeven, maar de kritische artikelen op de Edese Vos hebben eraan bijgedragen dat het management is vervangen en dat de gemeente nu inziet dat zij jarenlang is misleid.”
– Bron bij Warmtebedrijf Ede (onder bronbescherming)

K4: Bouwen en dakloos maken

Het vierde kwartaal begon schrijnend. Het Leger des Heils maakte een eigen hulpverlener dakloos. De Vos legde het vast, maar verantwoording bleef uit. Met 451 getelde daklozen in Ede lijkt eentje meer of minder nauwelijks verschil te maken.

Ook Nationaal Park De Hoge Veluwe liet weinig oog zien voor kwetsbare groepen. Mensen met een beperking moesten voortaan extra betalen voor toegang. Het Kröller-Müller Museum en de Zonnebloem hielden zich stil.

Het college presenteerde de toekomst van Ede: meer flats, minder auto’s, meer groen. De nieuwe wijk Doesburgerbroek wordt ondanks forse aanloopverliezen gebouwd. Om overzicht te houden startte Allard Bijlsma een rubriek met bouwprojecten in uitvoering. Ontwikkelaar KUDO ving bot bij de Dwarsweg, waar gemeente en inwoners vasthielden aan hun wens voor een park.

In de mediasector schoof het ook. Ede Stad lanceerde Plus – meer van hetzelfde voor de dubbele prijs. De Vos noemde het schijninnovatie en fileerde het product.

Een uitgelekt rapport liet zien dat Edenaren weinig bescherming van de ACM hoeven te verwachten. De gemeente handhaafde hard op de Goudsberg en Defensie presenteerde ingrijpende plannen. De Woo kwam onder druk te staan en burgemeester Verhulst censureerde een kritisch raadslid.

De Edese Vos organiseerde een stadslezing met Marco te Brömmelstroet over de inrichting van onze straten. De gemeente zette stappen op het gebied van verkeersveiligheid: er komen 30 km/uur-straten, sluipverkeer in het Binnenveld wordt aangepakt en er komt een nieuw kruispunt op de Slotlaan.

Inwoners meldden meer dan zeventig onveilige plekken in de stad. Restaurant Bloem keerde definitief niet terug op de Ginkelse Heide. De Vos dook in een problematische kampeerboerderij in Otterlo waar plannen bestaan voor een yogacentrum. Vlak voor de kerst maakte de gemeente bekend dat de permanente nachtopvang voor dakloze mensen op het Kazerneterrein komt, terwijl start-upondernemers zonder overleg hun plek verliezen.

Meer dan 10.000 inwoners volgen aan het eind van het jaar de Edese Vos. De impact groeide – en daarmee ook de verantwoordelijkheid om te blijven kijken waar plannen ten koste gaan van mensen.

“Professionele, gedegen lokale journalistiek kost tijd en geld. De Edese Vos is voor ons de enige bron; huis-aan-huisbladen bieden dit niveau niet.”
– Donateur

Conclusie

2025 was een productief jaar voor de Edese Vos, met 242 gepubliceerde artikelen en een groeiende betrokkenheid van inwoners. Het platform groeide in bereik, maar bleef in essentie hetzelfde: onafhankelijke, controlerende journalistiek, geworteld in Ede.

Wie vindt dat Ede een kritische luis in de pels nodig heeft, kan eraan bijdragen dat die ook in 2026 blijft bijten.