Marc van der Woude
Gemeente, toezichthouders en adviseurs plaatsen op meerdere onderdelen kritische kanttekeningen bij de geplande aardwarmteboring aan de Maanderdijk. Dat blijkt uit 26 vergunningdocumenten die de Edese Vos analyseerde.
Vanavond organiseert het ministerie van Economische Zaken en Klimaat een informatiemarkt over het aardwarmteproject. Belangstellenden zijn welkom van 17.00 tot 20.00 uur in de Mauritskazerne, Frisopark 2 in Ede. Aanmelden is niet nodig.
Wat gaat er eigenlijk gebeuren?
Aardwarmte Ede (een samenwerkingsverband van MPD Groene Energie en Gaia Energy B.V.) wil aan de Maanderdijk een aardwarmteboring uitvoeren. Als de boring slaagt, moet deze bron tientallen jaren warmte leveren aan het bestaande Edese warmtenet en het gebruik van biomassa deels vervangen.
De boorwerkzaamheden tot ongeveer anderhalve kilometer diep duren naar verwachting 75 dagen en gaan 24 uur per dag, zeven dagen per week door. Dit heeft een tastbare impact op de omgeving. Er komt een zestig meter hoge boortoren, de locatie wordt voorzien van nachtelijke verlichting en er is zwaar vrachtverkeer. Omdat er geen schone stroomaansluiting beschikbaar is, wordt de boorinstallatie tijdens de werkzaamheden gevoed door drie grote dieselgeneratoren die dag en nacht draaien. Daarnaast komt er een tijdelijk geluidsscherm van minimaal acht meter hoog.
Communicatie onder de maat
In oktober 2024 schreef Aardwarmte Ede nog dat omwonenden tijdig op de hoogte zouden worden gehouden. Uit een formeel advies van de gemeente Ede aan de minister (gedateerd november 2025) klinkt echter stevige kritiek: “Informatie naar (direct) omwonenden en andere belanghebbenden is onder de maat.” De gemeente schreef bovendien te betwijfelen of direct omwonenden überhaupt op de hoogte waren van de plannen.
Ondanks die eerdere kritiek publiceerde de gemeente geen afzonderlijk persbericht over de terinzagelegging van de vergunningstukken en de informatiemarkt. De gemeente liet desgevraagd weten dat de communicatie over het project bij Aardwarmte Ede ligt.
Dat is opvallend. Aardwarmte Ede is een samenwerkingsverband van MPD Groene Energie, Gaia Energy en Energie Beheer Nederland (EBN). MPD Groene Energie maakt deel uit van de bedrijvengroep van ondernemer Gerard (Gé) Zijerveld, initiatiefnemer en investeerder in het Warmtebedrijf Ede. De Edese Vos bracht eerder aan het licht dat ook de beoogde boorlocatie aan de Maanderdijk in handen is van Zijerveld. Voor het project is bovendien een SDE++-subsidiebeschikking van maximaal 74,2 miljoen euro afgegeven.
Juist over de communicatie van Aardwarmte Ede en de daaraan gelieerde ondernemingen bestaat al langer kritiek. De Edese Vos publiceerde eerder dat inhoudelijke persvragen stelselmatig onbeantwoord bleven. Desondanks verwijst de gemeente voor vragen over de vergunningprocedure opnieuw naar Aardwarmte Ede.
In het ontwerpbesluit stelt het ministerie dat het wettelijke kader geen ruimte biedt om communicatie en participatie als harde vergunningseis aan het bedrijf op te leggen. Wel organiseert het ministerie zelf een informatiemarkt. Dat is een vorm waarbij bezoekers individueel langs tafels of panels lopen om vragen te stellen. Er is geen gezamenlijke plenaire bijeenkomst. Hierdoor krijgen bezoekers wel individueel antwoord op hun vragen, maar horen zij niet automatisch welke vragen andere inwoners stellen en welke antwoorden daarop worden gegeven.
Hoewel direct omwonenden vrijdag, dus pas vlak voor de bijeenkomst, een brief ontvingen, bleef bredere communicatie richting inwoners van Ede beperkt. Dat is opmerkelijk, omdat het project niet alleen gevolgen heeft voor de directe omgeving van de Maanderdijk, maar bij succes tientallen jaren warmte moet gaan leveren aan het Edese warmtenet. De uitkomst van dit project raakt daarmee een veel grotere groep inwoners dan alleen de direct omwonenden
Belangrijke deadlines
Intussen lopen de procedures grotendeels tijdens de zomervakantie door. Voor inwoners spelen er nu twee besluiten:
- De Omgevingsvergunning (aanleg tijdelijke boorlocatie): De staatssecretaris heeft op 26 mei 2026 besloten deze vergunning definitief te verlenen. Belanghebbenden hebben tot en met aanstaande vrijdag 10 juli 2026 de tijd om hiertegen een bezwaarschrift in te dienen.
- De Startvergunning (de vergunning om daadwerkelijk met de aardwarmtewinning te beginnen): Het ontwerpbesluit hiervoor is net gepubliceerd. Je kunt een formele zienswijze indienen in de periode van 2 juli tot en met 13 augustus 2026.
Drie vragen voor vanavond
De vergunningstukken bevatten verschillende kritische bevindingen die overheden en adviseurs hebben opgemerkt en die bezoekers vanavond zelf aan de initiatiefnemers kunnen voorleggen. De drie punten hieronder zijn slechts een selectie van onderwerpen die uit de stukken naar voren komen; de rapporten bestrijken ook complexe thema’s als externe veiligheid, effecten op de natuur, bodem- en grondwaterkwaliteit, financiële borging en verkeer.
1. Onjuiste informatie over nabijgelegen woningen
In de oorspronkelijke vergunningaanvraag stelde Gaia dat de dichtstbijzijnde woningen aan de Maanderdijk (nummers 1, 1A, 3 en 5) geen rol speelden voor de geluidsnormen, omdat het bedrijf deze panden zelf in bezit zou hebben en ze onbewoond waren. De gemeente trok aan de bel omdat dit juridisch onjuist was: onder de Omgevingswet telt de functie die het omgevingsplan toestaat (agrarische bedrijfswoning), niet het feitelijke gebruik.
Tijdens de procedure bleek bovendien dat de aanname in de eigen studies feitelijk onjuist was. De woonhuizen Maanderdijk 1 en 1A waren helemáál niet in eigendom van de ontwikkelaar, zo blijkt uit een memo van adviesbureau Haskoning. Vervolgens moesten de akoestische berekeningen worden aangepast en werd er uiteindelijk voorgeschreven dat het bedrijf een (tijdelijk) geluidsscherm van minimaal acht meter hoog en 55 meter lang moet bouwen.
Vraag voor vanavond: “Hoe kunnen wij vertrouwen op de zorgvuldigheid van uw plannen, als bij de akoestische berekeningen onjuiste informatie is gebruikt, waardoor de geluidsnormen voor direct aanpalende woningen in eerste instantie buiten beschouwing bleven?”
2. Een ‘reële kans’ op een lekpad in de ondergrond
Gaia stelt in de aanvraag dat het boren veilig is, ook al ligt de locatie aan de rand van het breukengebied de Roerdalslenk. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) bevestigt in haar advies dat de kans klein is dat de diepe aardlaag waarin de aardwarmte wordt gewonnen beschadigd raakt en tot bovengrondse schade leidt, maar plaatst tegelijkertijd kritische kanttekeningen bij de geologische onzekerheden. Letterlijk waarschuwt de toezichthouder in de documenten: “SodM schat daarom in dat er een reële kans is op een continu lekpad door de afsluitende laag van het geothermie reservoir” – waardoor het zoute water uit de diepe ondergrond zich mogelijk buiten de beoogde geologische laag kan verplaatsen.
Vraag voor vanavond: “Staatstoezicht op de Mijnen stelt in formele adviezen dat er vanwege onzekerheden een ‘reële kans op een continu lekpad’ is. Welke gevolgen kan zo’n lekpad hebben en hoe wordt voorkomen dat dit risico zich voordoet?”
3. Veiligheidsregio miste essentiële informatie
De Veiligheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) werd door het ministerie gevraagd advies uit te brengen over de externe veiligheid en de bereikbaarheid voor hulpdiensten. Na bestudering van de aanvraag concludeerde de Veiligheidsregio dat zij nog geen positief advies kon geven. In de stukken ontbrak onder meer een beschrijving van mogelijke calamiteiten en de maatregelen om de gevolgen daarvan te beperken. Ook ontbrak een duidelijke situatietekening, waardoor de bereikbaarheid voor brandweer en andere hulpdiensten onvoldoende kon worden beoordeeld.
De Veiligheidsregio adviseerde daarom dat vóór de start van de werkzaamheden alsnog een brandbestrijdingsplan en calamiteitenplan worden opgesteld.
Vraag voor vanavond: “De Veiligheidsregio kon aanvankelijk geen positief advies geven omdat belangrijke informatie over calamiteiten en de bereikbaarheid voor hulpdiensten ontbrak. Zijn deze punten inmiddels volledig uitgewerkt en kunnen inwoners die plannen inzien?”
De Edese Vos zal de komende weken uitgebreider ingaan op de verschillende onderzoeken, adviezen en vergunningen die deel uitmaken van het dossier. In het volgende deel onderzoeken we de ‘muur van stilte’: het mysterieuze communicatieplan dat niet openbaar is, de frustratie van de gemeente en de juridische onmacht om bewonersparticipatie af te dwingen. Belanghebbenden kunnen nog tot en met 13 augustus een zienswijze indienen op het ontwerpbesluit voor de startvergunning.
Ik hoef niet perse gelijk te hebben, maar al jaren roep ik bij publicaties betreffende Warmtebedrijf Ede, Zijerveld en consorten, biocentrales, stadsverwarming, etc. dat de gemeente Ede in deze een hele dubieuze rol speelt, over de ruggen van de Edese burger, en ten gunste van het “GROTE GELD”.
De overheid in Ede minacht in deze zaak de burger, en het is daarom goed dat de Edese Vos deze zaken aan de kaak blijft stellen. Of het helpt, dat weet ik niet, ik hoop het wel, en ik blijf dit medium steunen, en hoop dat meerdere mensen daar het belang van zullen gaan zien.
Yep, inspraak en luisteren kent deze gemeente niet!
Het potentiële ‘lekpad’ met zout water, is dat een risico voor zoetwaterwinning? Kan het zich (op termijn dan) vermengen met / stromen naar zoet water en eventueel waterwinningsgebieden verontreinigen?
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) waarschuwt inderdaad voor een mogelijk lekpad via breuken direct boven het reservoir (op circa 1600 meter diepte). Als hier zout water weglekt, vormt zich op die grote diepte echter snel een nieuw evenwicht. Omdat de zoetwaterlagen veel ondieper liggen (tot maximaal 200 meter diep) én de boorlocatie 3,5 tot 4,5 kilometer verwijderd is van actieve drinkwaterwingebieden, is de kans op verontreiniging via deze geologische weg volgens SodM verwaarloosbaar klein.
Een directer risico op verzilting is een lek in de stalen boorput zelf (bijvoorbeeld door roest/corrosie) ter hoogte van de ondiepe grondwaterlagen. Om dit te voorkomen is een streng putontwerp geëist. De putten krijgen een dubbele wand (‘double casing’) en worden tot in de ondiepe lagen in cement gegoten ter isolatie. De loze ruimte tussen deze dubbele wanden wordt continu in de gaten gehouden,. Mocht de binnenste buis gaan lekken, dan registreert het systeem direct een drukverandering en kan de pomp worden stilgelegd voordat het zoute water de buitenste buis passeert.
Er wordt weer over ons beslist en niet met ons.
Ik ben erg blij met het feit dat we nu echt doorpakken in het gaan gebruiken van aardwarmte. Natuurlijk zitten overal voor- en nadelen aan. Geen oplossing is perfect. Er zullen natuurlijk mensen last van hebben en die moeten we bijstaan! Maar geen stappen zetten en ons laten verlammen door procedures en twijfels is in mijn ogen het slechtste wat we kunnen doen!
Ik zie op het kaartje dat het zoekgebied erg groot is en een belangrijk stuk van Ede omvat. Wat houdt dat in?
En wanneer het zoeken invloed heeft op de bodem van dit gebied is dan ook Geldersch Landschap en Kasteelen (landgoed Hoekelum) hiervan op de hoogte?
Het zoekgebied: Dit is enkel een administratief gebied waarbinnen de initiatiefnemers het uitsluitende recht hebben om aardwarmte te onderzoeken. De proefboring zelf, en effecten zoals een minieme bodemdaling, beperken zich strikt tot de directe omgeving van de boorlocatie aan de Maanderdijk. Het landgoed of de rest van Ede merkt hier fysiek niets van.
Is Geldersch Landschap en Kasteelen geïnformeerd? Dit wordt in de documenten niet vermeld. Gezien de harde kritiek van de gemeente Ede dat de communicatie van het project zwaar ‘onder de maat’ is en omwonenden niet proactief worden meegenomen, is het goed mogelijk dat ook zij niet of nauwelijks zijn ingelicht.
Wat zijn de negatieve milieugevolgen? Water etc. We ontrekken warmte aan de aarde. Op kilometers diep leven er nog organismen. Kan nooit zo zijn, dat dit helemaal zonder gevolgen is. Alles wat je doet heeft bepaalde gevolgen. Daar wordt nooit serieus onderzoek naar gedaan. Omdat het geen belang is.
Er is wel degelijk serieus onderzoek gedaan naar de milieugevolgen. De vergunningsaanvraag bevat juist een reeks aan milieueffectbeoordelingen (MER), ecologische natuurtoetsen en risicoanalyses door instanties als TNO en het Staatstoezicht op de Mijnen. Daaruit komen de volgende gevolgen en risico’s naar voren:
– Water en bodem: Het belangrijkste risico is dat zout water uit de diepte via een roestende boorbuis in het ondiepe, zoete grondwater (drinkwater) lekt. Om dit effect te voorkomen, worden de stalen buizen dubbelwandig uitgevoerd en in cement gegoten. De loze ruimte hiertussen wordt bovendien continu in de gaten gehouden, zodat bij een lek de pomp direct kan worden stilgelegd. Bovengronds test- en afvalwater wordt opgevangen in speciale bassins en veilig afgevoerd of terug in de put gespoten.
– Warmte onttrekken en afkoeling: Er wordt 30 jaar lang warm water (69 °C) opgepompt en na gebruik afgekoeld (tot 30 °C) weer terug in de aarde gespoten. Dit zorgt ervoor dat het diepe gesteente op zo’n 1,6 kilometer diepte lokaal afkoelt en iets krimpt. Dit effect leidt bovengronds tot een berekende bodemdaling van maximaal 4 millimeter over 30 jaar, wat ten opzichte van de natuurlijke bodemdaling in het gebied als verwaarloosbaar klein wordt beschouwd.
– Organismen in de diepte: In de tientallen onderzoeken en rapporten uit het dossier wordt nergens gesproken over de aanwezigheid van, of eventuele nadelige effecten op, organismen in de specifieke aardlaag op 1,6 kilometer diepte. Door boringen of ontgravingen kun je lagen mengen of doorsnijden, waardoor een bestaande leefomgeving van micro-organismen verandert of verdwijnt.
– Tijdelijke bovengrondse gevolgen: Vrijwel alle directe negatieve milieueffecten vinden plaats in de tijdelijke boorfase, die 3 tot 6 maanden duurt. In deze periode is er sprake van stikstofuitstoot door zware dieselgeneratoren (wat onder meer neerslaat op het stikstofgevoelige Natura 2000-gebied de Veluwe), geluidsoverlast, lichthinder door nachtelijk doorwerken en een mogelijke verstoring van lokaal beschermde dieren, zoals vleermuizen, broedvogels en amfibieën.
Wat zijn de gevolgen voor de nachtrust? De A12 geeft nu al veel lawaai en ik slaap er slecht van. Ooit was er beloofd om de geluidswal op te hogen. Is niet gedaan.
Welke gevolgen heeft het voor mijn stukje grond aan Maanderdijk 6. Groeit er nog gras na een continu lek, kan ik mijn groente daar nog verbouwen, stort de loods die er staat niet spontaan in door een breuk in de aarde door de trilling?
Ik heb er geen goed woord voor over hoe ze alles weer doordrukken en het volk in het ongewisse laten!
Nachtrust en lawaai: De boorwerkzaamheden zijn zwaar, maar tijdelijk (enkele maanden). Omdat de omgeving door de A12 al een hoge geluidsbelasting heeft, valt het boorgeluid hier grotendeels tegen weg. Uit akoestisch onderzoek blijkt dat het totale geluid ‘s nachts met maximaal 2 decibel toeneemt, wat in de praktijk ‘net hoorbaar’ is en binnen de wettelijke normen blijft.
Groentetuin en verzilting: Je kunt je groenten gewoon veilig blijven verbouwen. Het voorspelde ‘lekpad’ waarvoor gewaarschuwd is, bevindt zich op maar liefst 1,6 kilometer diepte. Om je ondiepe grond- en gietwater te beschermen, worden de boorbuizen in de bovenste 200 meter bovendien dubbelwandig en in massief cement uitgevoerd.
Instortingsgevaar van de loods: De kans dat je loods schade oploopt is volgens deskundigen nihil. Onderzoek toont aan dat de lokale breuklijnen niet zwaar gespannen zijn en de kans op bovengrondse schade door trillingen verwaarloosbaar klein is. Ook de verwachte bodemdaling is minimaal (maximaal 4 millimeter verspreid over 30 jaar), wat geen gevolgen heeft voor de fundering van gebouwen.
Tot slot: je staat niet alleen in je onvrede over de gebrekkige communicatie. Ook de gemeente Ede heeft in het dossier hard uitgehaald naar de initiatiefnemers omdat zij omwonenden te veel in het ongewisse laten.
Niet alleen mbt proefboren, maar voor alle komende jaren en alle activiteiten. Er is momenteel in Nederland een regelgeving voor geluidsoverlast in het algemeen en dat wordt bijvoorbeeld op gevels van woningen gemeten in decibel. Daarnaast zijn er eenheden voor aardtrillingen, seismisch dus. Echter, Laag Frequent Geluid is een geheel andere soort overlast.
Historisch gezien zegt elke partij die overlast veroorzaakt: ‘Nee hoor, we houden ons prima aan de regels van geluidsoverlast en ook mbt seismische trillingen.’ Echter, Laag Frequent Geluid kan kilometers ver van de bron nog overlast veroorzaken voor mensen en dieren. Momenteel is het lastig dat hier geen door de overheid erkende eenheden en maximale waarden voor zijn. Het bestaat wel, maar het is te ontkennen. Soms kunnen simpele (akoestische) telefoonapps al best wel goed bepaalde hoorbare, deels hoorbare en niet hoorbare geluiden en pulsen oppikken en in kaart brengen. Toch komt daar bijna geen erkenning voor. Klachten zullen uiteindelijk lijken op stress en slaapklachten etc. Zou beter zijn als er landelijk meeteenheden, meetmethoden en maximale waarden voor bekend zouden zijn.
Over het laagfrequent geluid: Er is geen onafhankelijk, afzonderlijk onderzoek gedaan specifiek naar laagfrequent geluid. Volgens de vergunningstukken (het akoestisch rapport van de initiatiefnemer) hoeft dit niet, omdat de lage frequenties automatisch worden meegenomen in de metingen van het totale geluidsniveau, dat aan de wettelijke normen moet voldoen.
De opstellers van het rapport stellen dat bij vergelijkbare boringen vrijwel nooit klachten over laagfrequent geluid optreden. Wij kunnen die claim als redactie uiteraard niet technisch verifiëren. In de papieren staat wel beloofd dat het geluid continu bewaakt zal worden en dat er bij klachten direct ingegrepen kan worden. Gezien de eerdere ervaringen in Ede met de afhandeling van klachten door de partijen achter dit warmtebedrijf, zal de praktijk echter moeten uitwijzen of eventuele meldingen van omwonenden hierover straks wél serieus worden genomen.
Dit bericht is al even geleden en ik wil toch nog reageren; deze boortoren stond in de achtertuin van Veenendaal Oost. Misschien 100 m uit de grens van Veenendaal en de provincie Utrecht. En direct gelegen naast het nieuwe natuurgebied de Groene grens (Binnenlandse hooilanden), waar we veel wandelen. Wij wonen dichtbij en ik neem aan dat niemand in Veenendaal op de hoogte is gebracht van deze onderneming en de mogelijke consequenties.
Behalve dat het een onooglijk industriële toren was die veel geluidsoverlast gaf in de omgeving (ik heb DB-metingen dagaan) die in het natuurgebied duidelijk waarneembaar was, maar ook de trillingen voelbaar waren in een grotere omgeving. Wellicht ook door de dieselaggregaten. Daarnaast leek het wel een nasa-lanceerplatform, zeker in de avond met de felle verlichting.
Mijn zorgen zijn: wordt er bij dergelijke activiteiten rekening gehouden met de invloed die het heeft op natuurwaarden (flora, fauna en geologische) op de directe en voor de langere termijn. Maar ook op omgevingsfactoren verder weg?
Natuurlijk is het belangrijk dat we op een andere manieren oplossingen bedenken voor fossiele brandstoffen maar ook op deze plek is het schadelijk voor de natuur.
Ja, dat is onderzocht, zie mijn antwoorden op vergelijkbare vragen in deze draad. Er komen nog drie onderzoeksartikelen aan over de plannen waarin deze punten ook worden behandeld.
Grappig dat de gemeente zelf boos is, er is geen communicatie met hun… weten ze ook hoe dat is. Ze volgen de regels op het randje, vragen de vergunningen aan op het randje, en als het dan toch misgaat, tja dan is het zo laat mogelijk de gegevens aanleveren en duurt het 2,5 jaar voor het bij de rechtbank ligt.
Dit bedrijf draait op subsidie, de directeur en managers verdienen eraan. Het bedrijf draait zo goedkoop mogelijk met slechte materialen opgezet. En als er filters opgezet moeten worden dan betaalt de gemeente, maar worden ze niet geplaatst.
Jongens wanneer worden jullie wakker en wat laten jullie na aan je eigen kinderen. Leggen jullie ‘s avonds bij het eten uit wat jullie gedaan hebben? Kunnen jullie nog gewoon in de spiegel kijken? Er zijn al zoveel rode alarmbellen afgegaan bij dit bedrijf. Wanneer is het genoeg. Later zeg je sorry, maar echt slapen, ik hoop dat je dat niet meer kunt…
Hoeveel controle houdt de gemeente over de leveringskosten van dit aardwarmte bedrijf? Het lijkt erop dat we zeer lange tijd aan een monopolie zijn overgeleverd. Zijerveld en consorten de lusten, de inwoners de lasten.