Marc van der Woude
Bij miljoenen euro’s aan zorgkosten kon vorig jaar niet voldoende worden vastgesteld of de gedeclareerde zorg daadwerkelijk was geleverd. De gemeente Ede zegt signalen van mogelijke zorgfraude altijd te onderzoeken. Eén zo’n onderzoek blijkt te gaan over jeugd-ggz-instelling Karakter. De eerste onderzoeksfase gaf onvoldoende duidelijkheid en krijgt een vervolg.
De gemeente Ede geeft jaarlijks grote bedragen uit aan jeugdzorg en ondersteuning vanuit de Wmo. Controleren of alle gedeclareerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd, blijkt niet eenvoudig.
Dat werd deze zomer zichtbaar in het accountantsverslag over 2025. Accountant PwC kon bij ongeveer 6 miljoen euro aan zorgkosten niet vaststellen of voldoende was aangetoond dat de zorg daadwerkelijk was geleverd. Dat betekent niet dat dit geld is verdwenen of dat voor 6 miljoen euro is gefraudeerd. Wel ontbrak voldoende bewijs om de levering van deze zorg aan te tonen.
Volgens PwC had Ede dit probleem eerder kunnen zien aankomen. De gemeente kwam pas in het voorjaar van 2026 in actie en moest vlak voor het afronden van de jaarrekening met spoed zelf controles uitvoeren.
Signalen van mogelijke fraude
De Edese Vos vroeg de gemeente daarop hoe zij controleert of zorg daadwerkelijk wordt geleverd en hoe zij mogelijke zorgfraude opspoort.
De gemeente herkende zich niet in het beeld dat zij onvoldoende grip heeft op de zorguitgaven. Volgens de woordvoerder van wethouder Bram van der Beek is toezicht op geleverde zorg en mogelijke zorgfraude “een belangrijk speerpunt”.
Ede heeft speciale toezichthouders die zich daarmee bezighouden. Ook controleert de gemeente zorgaanbieders voordat contracten worden afgesloten en zet zij daarbij de Wet Bibob in. Daarmee kan onder meer worden onderzocht of er een risico bestaat dat een onderneming voor criminele activiteiten wordt gebruikt.
“We zullen ook niet alles zien, maar bij signalen pakken we altijd door”, liet de woordvoerder weten. De gemeente nodigde de Edese Vos daarbij uit eventuele signalen door te geven.
Onderzoek naar Karakter
In hetzelfde accountantsverslag stond dat in 2025 een onderzoek was begonnen naar mogelijke fraude door een zorgaanbieder. Meerdere gemeenten waren daarbij betrokken.
Toen de Edese Vos in juni vroeg om welke organisatie het ging, wilde de gemeente dat niet bekendmaken omdat het onderzoek nog liep. In juli kwam de woordvoerder van wethouder Bram van der Beek hier zelf op terug. Zij bevestigde dat het om Karakter gaat en schreef daarbij: “Dat is een vervolg op het eerdere onderzoek waarover je in de accountantsverklaring las.”
Aanleiding voor het onderzoek was een publicatie van Follow the Money uit november 2024. Het onderzoeksplatform beschikte over een omvangrijk dossier van klokkenluiders binnen Karakter. Zij stelden onder meer dat zorg werd gedeclareerd die niet was geleverd, dat te hoge tarieven werden gerekend en dat zorg dubbel werd gedeclareerd.
Karakter weersprak de beschuldigingen. De organisatie zei zich niet te herkennen in het beeld van een instelling die maximaal probeert te declareren en stelde dat de duur en intensiteit van behandelingen worden bepaald door wat patiënten nodig hebben. Karakter had zelf onderzoek laten uitvoeren en meldde daarbij geen onregelmatigheden te hebben gevonden.
91 gemeenten doen mee
Karakter werkt in een groot deel van Oost-Nederland. Na de publicatie van Follow the Money besloten tien jeugdhulpregio’s gezamenlijk onderzoek te laten doen. Daaronder vallen in totaal 91 gemeenten.
Ede besloot in maart 2025 mee te werken. Om te voorkomen dat iedere gemeente afzonderlijk hetzelfde onderzoek moest uitvoeren, kreeg de gemeente Nijmegen namens de deelnemende gemeenten de bevoegdheid de controle te organiseren en een onderzoeksbureau in te schakelen.
Die eerste onderzoeksfase heeft geen uitsluitsel gegeven. Volgens een nieuw collegevoorstel heeft het onderzoek in 2025 “niet voldoende duidelijkheid gegeven over de rechtmatige besteding van zorgkosten”. Ede heeft Nijmegen daarom opnieuw mandaat gegeven voor verdere controles.
Uit inmiddels gepubliceerde werkafspraken blijkt dat eerst een algemene risicoanalyse wordt afgerond. Daarin worden de signalen uit het artikel van Follow the Money getoetst aan informatie van Karakter en gegevens waarover de gemeenten beschikken. Daarna wordt bepaald of een tweede fase, een materiële controle, nodig is. De nieuwe machtiging loopt tot 1 januari 2028.
Dat er verder wordt onderzocht, betekent niet dat bij Karakter fraude is vastgesteld. In de werkafspraken staat dat er op dit moment volgens de betrokken partijen geen signaal bestaat dat sprake is van fraude. De signalen uit het FTM-artikel vormen wel de aanleiding en begrenzing van de risicoanalyse. Het onderzoek moet duidelijk maken of de ontvangen middelen rechtmatig en doelmatig zijn besteed.
Moeilijk zicht op zorgfraude
Ede is niet de enige gemeente die probeert meer grip te krijgen op zorgfraude. Gemeenten hebben vaak met tientallen of honderden zorgaanbieders te maken en weten lang niet altijd hoe groot het probleem is.
Sommige gemeenten proberen daarom actief meer signalen boven water te krijgen. Apeldoorn begon vorig jaar bijvoorbeeld samen met Meld Misdaad Anoniem een campagne om inwoners en zorgmedewerkers verdachte situaties te laten melden. De gemeente noemt onder meer zorg die wel wordt gedeclareerd maar niet wordt geleverd, medewerkers met valse diploma’s en kwetsbare cliënten die worden misbruikt.
Ede zegt signalen van mogelijke fraude op te pakken. Bij de Edese Vos zijn ook meldingen binnengekomen over andere zorgaanbieders in Ede. De redactie doet daar onderzoek naar.
Zie je iets wat niet klopt in de zorg?
De Edese Vos onderzoekt hoe publiek zorggeld in Ede wordt besteed. Werk je in de zorg, ontvang je zelf zorg, ben je mantelzorger of ben je op een andere manier betrokken en zie je zaken die volgens jou niet kloppen? Dan horen we dat graag.
Dat kan bijvoorbeeld gaan om zorg die wel wordt gedeclareerd maar niet of nauwelijks wordt geleverd, personeel dat niet over de juiste kwalificaties beschikt, druk om niet-gewerkte uren of niet-uitgevoerde behandelingen te registreren of misbruik van kwetsbare cliënten.
Je hoeft zelf niet vast te stellen of sprake is van fraude. Dat onderzoeken wij. De Edese Vos gaat zorgvuldig om met tips en publiceert geen beschuldigingen zonder eigen onderzoek en wederhoor.
Dat er reeds jaren ongemoeid & makkelijk voor vele miljoenen zorgfraude wordt gepleegd komt niet als een surprise, echter zorginstelling Karakter is wel de laatste naam die in mij opkomt. Helaas kun je niets uitsluiten en is een gedegen onderzoek/onderzoeken een goede zaak. Rest mij de vraag of de Edese Vos naast Zorg uit WMO ook onderzoek doet naar zorginstellingen die grote sommen geld ontvangen vanuit de WLZ en daar bovenop flink extra cashen als men onder het mom van dagbesteding hun cliënten arbeid laten verichten t.g.v. de zorginstelling zélf. Karakterloos en beschamend. Zó diep is de zorg in Nederland gezonken.
Als de gemeente een signaal krijgt, dan onderzoeken zij dat. De kernvraag is of ze dit ook mogen. Kort door de bocht, als het gelden van de gemeente betreft mogen ze dat. Maar hoe zit het met signalen die niet betrekking op zeg maar de WMO hebben. ZvW, WLZ, Zorg van Defensie, enz. en belastingen. Welke taken en bevoegdheden hebben zij per wet.
De gemeente is inderdaad niet op elk terrein bevoegd. De burgemeester refereerde daar ook aan in Nieuwsuur: https://nos.nl/nieuwsuur/video/2631440-criminelen-maken-nog-steeds-op-grote-schaal-misbruik-van-zorggeld
Dát is dan een gemiste kans! Iemand met een WLZ-indicatie is goud waard en brengt “serieus geld” in het laatje van een “zorginstelling”. Uit VPT, of anderszins. Als diezelfde zorginstelling óók dagbesteding biedt… hatseflats, toppie, extra money =kassa $! In geval van ongeschikte gevaarlijke schadelijke dagbesteding… ‘t zal ze worst wezen. Ze zijn er, óók in Ede.
Als inimini zorgonderneming Zinvolle Dag in Lunteren ben ik het niet geheel met deze instelling eens. Ik heb als een van de eerste zorgondernemers onverwachts controle gekregen. Had net de grote zorgkeuring Kiwa achter de rug en alles was correct. Een paar weken later stonden twee mensen van de gemeente op de stoep. Alles moest weer onderste boven gehaald worden. Dit brengt bij onze doelgroep veel onrust en consternatie teweeg. Deze mensen hebben de ziektes NAH, dementie en psychiatrische klachten. Die moet je kunnen voorbereiden op dingen en er moet niet plots iets onverwachts gebeuren, daar worden deze mensen zeer onrustig van.
Ik vind, als je ieder jaar een goed keurmerk kan aantonen – dit zijn mensen die de hele dag meedraaien op de groep en alles controleren qua administratie, of je alles op orde hebt ook qua scholing en financieel – dan is het volgens mij niet nodig dat nog eens twee mensen op bezoek komen en hetzelfde doen. Die een dag bij je zijn en een week een rapportage moeten maken. Dit kost de WMO ontzettend veel geld, wat ze beter voor de mensen die zorg nodig hebben kunnen gebruiken. Laat de gemeente officiële keurmerken hanteren, die de zorg verplicht is ieder jaar te ondergaan.
Een dagbesteding die 8 uur dagbesteding geeft, wordt geacht een HBOVer te hebben, een zorginstelling/verpleeghuis die 24/7 zorg verleent een HBOVer van 8/9 uur tot 16/17 uur in huis, de overige 16 uur is er geen HBOVer in huis. Terwijl daar mensen verblijven die echt ziek zijn en niet meer gebruik van thuis/dagbesteding kunnen maken. Er wordt met twee maten gemeten helaas.
Met alle respect, ik vind het juist meer dan goed en geruststellend dat ook een “inimini”- zorginstelling, of zoals u zegt ‘onderneming’ naast een Kiwa-keuring – en honderd andere keuringen – ook door de gemeente gecontroleerd wordt. Dat is de gemeente verplicht, net zoals u verplicht bent hieraan mee te werken.
Dat alles weer “onderste boven gehaald wordt” lijkt me nogal overtrokken, sterker: u zult vast blij en trots zijn met wat de gemeente naarboven haalt! Dat u zich stoort aan onaangekondige controles van de gemeente vind ik getuigen van onnozelheid. Ik ben geen professional, maar ik denk dat eerder ú uw cliënten onrust bezorgd door ze “voor te bereiden op wat komen gaat” dan alles te laten komen zoals het komt, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is dat er 2 mensen op bezoek komen, want dat is het ook: heel gewoon!