Marc van der Woude
Een zestig meter hoge industriële boortoren, weggelakte financiële cijfers en stikstofuitstoot vlakbij de kwetsbare Veluwe: de impact van de geplande aardwarmteboring aan de Maanderdijk is fors. Toch bleef de communicatie richting inwoners van Ede lange tijd beperkt.
Uit een intern advies aan het ministerie blijkt dat de gemeente Ede al acht maanden geleden de noodklok luidde over een informatievoorziening die volgens haar tekortschoot. Maar ondanks die interne kritiek koos het college er niet voor de eigen inwoners hierover actief te informeren.
Gemeente Ede sloeg al vroeg alarm
In het officiële advies dat de gemeente Ede in november 2025 aan het ministerie uitbracht, was de toon opvallend anders dan in de publieke communicatie van de gemeente. Terwijl de gemeente zich naar buiten toe enthousiast toont over de kansen van aardwarmte, schreef zij richting het ministerie:
“De aanpak voor wat betreft communicatie en participatie van Aardwarmte Ede tot op heden is wat gemeente Ede betreft onvoldoende.”
Volgens de gemeente was het na het verlenen van de eerste vergunningen “lange tijd stil geweest”. De kritiek op de informatievoorziening richting de inwoners van Ede was nog scherper:
“Informatie naar (direct) omwonenden en andere belanghebbenden is onder de maat. Tot op heden is nog geen informatiebijeenkomst of iets dergelijks georganiseerd.”
De gemeente betwijfelde destijds openlijk of direct omwonenden überhaupt wel wisten dat er een vergunningprocedure liep. Het ingediende communicatieplan van de initiatiefnemer miste volgens het college een duidelijke, doordachte strategie.
Informatiemarkt als mosterd na de maaltijd
Die waarschuwing dateert van november vorig jaar. Vervolgens bleef het maandenlang stil richting inwoners. Pas in de zomer van 2026, toen de officiële inspraaktermijn al liep, organiseerde het ministerie van Economische Zaken en Klimaat alsnog een informatiemarkt.
Voor omwonenden voelde die bijeenkomst als mosterd na de maaltijd. Meerdere inwoners ontvingen hun uitnodigingsbrief pas enkele dagen van tevoren – sommigen kregen de brief zelfs pas na de bijeenkomst op de mat. De pers werd in het geheel niet geïnformeerd. De Edese Vos werd pas op de donderdag voorafgaand aan de bijeenkomst door omwonenden op de hoogte gebracht van de informatiemarkt. Een afzonderlijk persbericht over de start van de zienswijzeprocedure is nooit verstuurd.
Bezoekers die de markt wel wisten te bereiken, kregen bovendien vooral de voordelen van aardwarmte te zien. Risico’s zoals de stikstofdepositie op de Veluwe, de geologische onzekerheden en de verschillende vergunningprocedures kwamen in de folder nauwelijks aan bod.
Twee procedures onder tijdsdruk
De timing van de hele operatie leidt tot frustratie bij betrokken inwoners. In korte tijd moeten zij zich door een technisch vergunningdossier van ongeveer 450 pagina’s werken, midden in de zomervakantie.
Om de verwarring te vergroten, lopen er momenteel twee cruciale procedures dwars door elkaar:
- De omgevingsvergunning: Deze vergunning voor de feitelijke aanleg van de tijdelijke boorlocatie is inmiddels definitief verleend. Burgers konden hiertegen tot en met 10 juli 2026 bezwaar maken.
- De startvergunning: Het ontwerpbesluit hiervoor ligt momenteel ter inzage. Belanghebbenden hebben nog tot en met 13 augustus 2026 de tijd om een formele zienswijze in te dienen.
Van het kastje naar de muur
Toen de Edese Vos de gemeente Ede vroeg waarom geen afzonderlijk persbericht verscheen over de ontwerpvergunning, de zienswijzeprocedure en de informatiemarkt, verwees de gemeente voor de algemene communicatie naar een persbericht uit april over de kansen van aardwarmte. Voor de actuele communicatie rond de vergunningprocedure en de inspraak verwees zij naar Aardwarmte Ede.
Daarnaast benadrukte de gemeente dat de organisatie van de informatiemarkt en de brief aan omwonenden onder verantwoordelijkheid van het ministerie vielen. Wel noemt de gemeente de termijn waarop de uitnodigingsbrief werd bezorgd inmiddels “redelijk laat”.
Hier wringt de democratische schoen. Juist de gemeente concludeerde eerder dat de informatievoorziening richting inwoners tekortschiet, maar koos er vervolgens niet voor haar inwoners zelf actief over de formele inspraakmomenten te informeren. Over de kansen van het project wordt actief gecommuniceerd; over het moment waarop inwoners formeel invloed kunnen uitoefenen, blijft het stil.
Juridisch beperkt door ontbrekend beleid
Dat de gemeente niet dwingender ingrijpt, heeft ook een juridische oorzaak. Hoewel de onafhankelijke Mijnraad en het ministerie de kritiek van Ede delen, biedt de Omgevingswet weinig handvatten om participatie achteraf af te dwingen.
Burgerparticipatie is in beginsel de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer, in dit geval Aardwarmte Ede, tenzij een gemeente daarvoor eigen spelregels heeft vastgesteld. De gemeente Ede beschikt momenteel nog niet over zo’n uitgewerkt participatiekader.
Uiteindelijk organiseerde het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zelf een informatiemarkt, waar inwoners vragen konden stellen over het ontwerpbesluit voor de startvergunning. Volgens zowel de gemeente Ede als Aardwarmte Ede lag de organisatie van deze bijeenkomst bij het ministerie, omdat de vergunningprocedure onder verantwoordelijkheid van het Rijk valt.
Wethouder Arnold Versteeg liet weten dat de gemeente inmiddels bij het ministerie heeft aangegeven dat de communicatie “in de toekomst beter moet”. Daarmee erkent ook de gemeente dat de communicatie rond het aardwarmteproject verbetering behoeft. Voor veel inwoners komt die erkenning echter pas nadat de belangrijkste inspraakprocedures al in gang zijn gezet.
Dit is het tweede artikel in een vierdelige serie over het aardwarmteproject in Ede. In het derde deel onderzoeken we wat de boring concreet betekent voor natuur, bodem en grondwater.
Eigenlijk een hele simpele vraag aan alle lezers. Wie is er in deze zaak nog te vertrouwen? Er wordt ergens op enig niveau een spel gespeeld waar niemand zicht op heeft/krijgt, terwijl we dit wel allemaal uiteindelijk worden geacht te betalen. En dit is geen samenzweringstheorie! Zie Warmtebedrijf Ede.
Of moeten we hier burgerlijk ongehoorzaam gaan worden en vanaf nu categorisch alles weigeren wat ons door de gemeente wordt voorgeschoteld?
Je mag altijd zienswijzen indienen en bezwaar maken waar mogelijk. Of het ministerie en het consortium daarvoor gevoelig zijn, zal blijken. Het ziet er niet best uit en zelfs XON lokale media en Gemeente Ede vinden dat er slechte gebrekkige communicatie en afwezigheid/gebrek aan participatie en persvoorlichting is. Als zelfs deze partijen dat al zeggen…
Moet de inspraakprocedure niet verlengd worden bij deze omissie.
Vind ik wel, (inspraakprocedure) goed punt en ook persvoorlichting een kans geven in plaats van afketsen met ‘Er is geen persvoorlichter, dus we zeggen niks voor de camera’ op de infobijeenkomst en de ‘perscorner’. Anders zijn al deze procedures een beetje show: ‘perscorner’, ‘infobijeenkomst’, ‘inspraak’, ‘participatie’, ‘persvoorlichting’.
Goed artikel. Zeer ernstige zaak. Steeds ten nadele van participatie, inspraak en transparantie.
Zoals nu dus al duidelijk is: Er wordt niet eens geprobeerd om een schijn van persvoorlichting, participatie en transparantie op te houden (zie de artikelen hier op Edese Vos over deze zaak). Ministerie + consortium gaan hun gang, negeren en blokkeren burger en pers herhaaldelijk.
Hoe het besluit is genomen:
– DAD-model (decide–announce–defend, “besluit–meld–verdedig”) — Eerst wordt binnenskamers besloten dat het doorgaat. Dan pas wordt het verteld. En daarna gaat alle energie naar uitleggen waarom het besluit toch goed was. De avond is er niet om te horen wat jij vindt, maar om je te overtuigen van iets dat al vaststaat.
– Schijnparticipatie (Arnstein) — Je mag meepraten, maar er is geen knopje waar jouw mening op drukt. Geen stemming, geen veto, geen moment waarop het plan nog kan wijzigen. Ziet eruit als inspraak, is een uitleg-avond met koffie.
Waarom niemand iets zegt:
– Georganiseerde onverantwoordelijkheid (Beck) — Iedereen wijst naar iemand anders. Bestuurder wijst naar de voorlichter, de perscorner wijst terug, de voorlichter is er niet. Niemand liegt, nergens is iemand verantwoordelijk.
– Blame avoidance (Hood) — Van zwijgen is nog nooit iemand ontslagen, van één ongelukkige zin voor de camera wél. Veilige route, niet uit kwade wil maar uit eigenbelang.
– Moral mazes (Jackall) — Al die kleine veilige keuzes bij elkaar vormen één muur van stilte. Iedereen doet wat logisch is voor zichzelf; niemand voelt zich verantwoordelijk voor het geheel.
Wat ze met de pers doen:
– Stonewalling — Geen “nee”, maar een rondje: ga naar de perscorner → er is geen voorlichter → dus geen statement. Effect van een weigering, zonder dat iemand weigert.
– Access denial / gatekeeping — De voorlichter als hek tussen bestuurder en camera. Geen voorlichter = geen toegang, en de afwezigheid van één persoon dekt ineens iedereen af.
– Selectieve openbaarheid — De avond is echt gehouden, dus formeel is er “geïnformeerd”. Pers niet uitgenodigd, dus niks in de krant. Vinkje gezet, nieuws weg.
– en: Risicotrivialisering/Valse vergelijking/Argumentum ad ridiculum – Toen er mondeling op de bijeenkomst gevraagd werd naar Geologische en Seismische risico’s: ‘Ha een vliegtuig kan ook neerstorten’.
Niet perse een complot, wel hetzelfde resultaat als een complot.
En dan met dit bedrijf bij de rechter zitten over het meld- en informatieplichtverzuim van de biomassacentrale… zelfde bedrijf. Eigenaar is een Arabische, misschien vanuit ministerie ook nog wat ruilmiddelen, zodat Nederland daar wat kan. Je gaat nu vanalles bedenken juist omdat er geen communicatie is. Dat er partijen veel geld verdienen over de rug van burgers, dat is duidelijk. We zijn de slaven geworden van de gemeente.
Strikt genomen zijn die bedrijfsactiviteiten gescheiden. Abu Dhabi is een van de investeerders in het Edese warmtenet, maar dat valt onder het Asper-/Energie voor Elkaar-concern. Aardwarmte Ede valt onder MPD, de holding van Gerard Zijerveld. Tegelijk zijn er duidelijke personele en zakelijke verbindingen. De voormalig CEO van Energie voor Elkaar, Valentijn Kleijnen, was al algemeen directeur van Aardwarmte Ede en heeft na zijn vertrek bij Asper zijn focus volledig daarop gelegd. Daarnaast is hij eigenaar van ISEPA Projects, het bureau dat de communicatie rond het aardwarmteproject verzorgt. Aan de communicatie heeft dat vooralsnog weinig veranderd. Ook het afgelopen jaar bleek het voor de Edese Vos vrijwel onmogelijk om inhoudelijke antwoorden op vragen te krijgen.
Meer over de ingewikkelde bedrijvenstructuur achter het Edese warmtenet lees je in ons drieluik ‘De biomassabaronnen’ uit 2023: https://edesevos.nl/de-geldmannetjes-van-het-warmtebedrijf-ede/
Dus als ik het goed begrijp, zijn de warmtebedrijven voor 95% in handen van met name enkele buitenlandse partijen zoals Britse omroep BBC en een investering vanuit de Verenigde Arabische Emiraten, plus nog een pensioenfonds.
Als ik het goed begrijp, ongeacht prestaties en evt winsten, gaat in ieder geval al het Europese/Nederlandse subsidiegeld die kant op in ruil voor dat zij beloven hun best te doen met warmte leveren. Zonder regeling over winst terugbetalen en alle risico’s die vooral lokaal overgedragen worden op de bevolking, gemeente, staat en bedrijven en de lokale en regionale ecologie.
*Misschien werkt dit nou eenmaal zo op het moment, maar nu heeft bijna niemand dit totaaloverzicht t/m heden.
**Bedankt Marc van der Woude, voor het linkje naar dat oudere en nog relevante artikel.
Klopt dat? (Dat is natuurlijk niet waar dit artikel deze week over ging, maar niet iedereen zit al jaren in deze dossiers, zoals de Edese Vos!)
Dit gaat over Energie voor Elkaar en de BV’s die daaronder hangen. Bij het aardwarmteproject is MPD van Gerard Zijerveld de eigenaar. Zijerveld was eerder ook de financier achter Warmtebedrijf Ede en de biomassacentrales, waardoor er wel degelijk korte lijnen zijn.
De genoemde partijen (waaronder de Europese Investeringsbank) investeren via het private-equityfonds Asper Dorothea. Het is een complexe constructie, maar voor wie zich daarin wil verdiepen is die uitgebreid beschreven in ons drieluik over de biomassabaronnen: https://edesevos.nl/?s=%22de+biomassabaronnen+%28%22.
Je kunt overigens niet stellen dat ál het subsidiegeld die kant op gaat. Het gaat specifiek om de SDE++-subsidies, die gekoppeld zijn aan de geleverde duurzame warmte. Zowel biomassa als aardwarmte zijn in de praktijk niet rendabel zonder deze subsidies. De winst is wel gemaximeerd (zie onderaan dit artikel: https://edesevos.nl/de-biomassabaronnen-3-investeringsmanager-olivier-delpon-de-vaux/), maar de controle daarop is beperkt. Je kunt daarom wel stellen dat de winst die uiteindelijk naar de eigenaren vloeit, mede mogelijk wordt gemaakt door belastinggeld.
We verwijzen regelmatig naar eerdere artikelen om dit soort context te bieden. Daarom houden we ook onderzoeksdossiers bij, zodat alle relevante informatie overzichtelijk terug te lezen is: https://edesevos.nl/onderzoeken/.
Als slechte communicatie wordt verondersteld had de gemeente zelf ook pro-actief kunnen reageren. Ze wisten ongetwijfeld dat er iets ging komen. Gevalletje “kastje en muur?”
Ja het is heel leeg en passief om alleen aan te geven dat je aan het ministerie laat weten: ‘Jongens niet op deze manier, graag beter volgende keer’. En verder: ‘Tja daarvoor moet je bij het ministerie wezen’. De Gemeente is soms wel mondig als ze iets belangrijk vinden, maar kennelijk is dit nu zeker geen prio voor hen.
Ze hadden op zijn minst kunnen voorstellen om de informatiebijeenkomst opnieuw te doen, maar dan met een uitnodiging naar de pers en deze keer een perscorner MET een persvoorlichter, zodat niet iedereen zegt: ‘We praten niet met de pers voor de camera, dat doet de persvoorlichter normaal gesproken, maar er is geen persvoorlichter’. Zo simpel…
Verder werkt de hele samenleving zo dat zeker bij lopende actuele zaken, verbetering bedoeld is ter verbetering en ook rechten en plichten en normen zijn ook niet voor de show.
Je mag ook je gemeentelijke en nationale belastingen niet betalen met monopoliespelbriefjes of chocolademunten, dat moet ook echt! Omgekeerd mogen wij ook verwachten dat we echt vertegenwoordigd worden en transparantie en participatie hebben en controlerende pers kunnen hebben.
Dezelfde wethouder die zo lekker bezig is geweest met communicatie en participatie met betrekking tot de herinrichting van de Zeeheldenbuurt. Hij zit er nota bene door en voor ons.
De beslissing is allang genomen en de bewoners worden enkel achteraf geïnformeerd. Anno 2026! Warmtebedrijf heeft maar 1 oogmerk: winst maken. Zelfde eigenaar als die van het warmtebedrijf/de biomassacentrales en we weten allemaal hoe desastreus dit is. Geen inspraak, monopolie, overstappen ONmogelijk, onbetrouwbaar, houden zich niet aan beloftes. Ik laat mij absoluut NIET aansluiten. Er zijn andere opties.