Edese Vos
Volgens de gemeente kostten procedures van omwonenden bij de Koning Davidschool en het Openluchttheater bijna €800.000. Dat schrijft het college in de Perspectiefnota 2027-2030. Betrokken bewoners bestrijden dat beeld.
In de Perspectiefnota legt de gemeente nadruk op de financiële gevolgen van bezwaar- en beroepsprocedures. Bij het Openluchttheater liep dat in 2026 op tot €152.000 aan advocatenkosten en geluidsmetingen. Bij de Koning Davidschool leidde vertraging door beroepsprocedures tot €648.000 aan extra bouwkosten door inflatie.
Koning Davidschool: vijf jaar wachten, zes weken reageren
Ary Stigter, voorzitter van de Algemene Belangenvereniging Ede-Oost (ABEO), stelt dat de extra kosten niet zijn veroorzaakt door de bewoners, maar door de gemeente zelf. “Als de gemeente de school in 2020 had laten bouwen conform het bestemmingsplan, waren de kosten van de noodlokalen, meer dan €300.000, niet gemaakt en had een hele basisschool-generatie les gehad in goede schoollokalen.”
Volgens hem vroeg het buurtcomité Elias Beeckman sinds 2019 bij elk kwartaaloverleg naar de voortgang. Het antwoord was steeds dat de plannen nog in overleg waren. Pas in 2024, vijf jaar later, kwam naar buiten dat het bestemmingsplan moest worden gewijzigd. Bewoners kregen vervolgens zes weken om zienswijzen in te dienen. De gemeente nam daarna tot elf maanden de tijd om op vragen van de voorzieningenrechter te reageren.
Stigter stelt ook dat een passage in de Perspectiefnota ten onrechte de indruk wekt dat de Raad van State het beroep heeft afgewezen. Wat er wel heeft plaatsgevonden is dat de voorzieningenrechter de schorsing ophief, maar de Raad van State heeft nog geen inhoudelijk oordeel geveld over het beroep. De bouw is inmiddels wel gestart. De rechtbank Arnhem wees op 19 juni een verzoek om een onmiddellijke bouwstop af.
Openluchttheater: convenantafspraken niet nageleefd
Bij het Openluchttheater stelt een groep omwonenden dat de bestaande afspraken uit het convenant van 2016 niet goed worden nageleefd, terwijl de gemeente het aantal evenementen wil uitbreiden. Er zijn geluidsoverschrijdingen geconstateerd en aanvullende vragen hierover werden niet beantwoord. “Het kan niet zo zijn dat onze buurtbewoners permanent toezicht moeten houden op de gemeente en de stichting Openluchttheater terwijl de afspraken duidelijk vastliggen,” aldus de bewonersgroep Omwonenden OLT.
Om het lopende overleg met de gemeente niet te verstoren willen ze niet reageren op vragen van de Edese Vos, maar het is duidelijk dat ook zij vinden dat de kosten niet aan hen zijn toe te schrijven.
Reactie gemeente: “geen verwijt, maar feitelijke toelichting”
De gemeente Ede laat in een reactie weten dat de passages in de Perspectiefnota niet zijn geschreven om de schuld bij bewoners te leggen. “Het gebruikmaken van bezwaar- en beroepsmogelijkheden is een volkomen legitiem en wettelijk recht van bewoners en bedrijven,” stelt de gemeente. “Wij erkennen uiteraard dat juridische procedures samenhangen met gemeentelijke besluiten en procedures, die soms anders uitpakken dan betrokkenen hadden verwacht of gehoopt.”
Volgens de gemeente is wel degelijk sprake van extra kosten als gevolg van vertraging, bijvoorbeeld door indexatie, aanvullende onderzoeken en juridische inzet. “De passages in de perspectiefnota zijn bedoeld als feitelijke toelichting op de financiële gevolgen van deze vertragingen en niet als verwijt aan de betrokken bewoners.”
Een patroon
Vergelijkbare discussies spelen ook bij andere gemeentelijke projecten. De Edese Vos berichtte eerder over een reeks zaken waarbij rechters tekortkomingen zagen in de onderbouwing van gemeentelijke besluiten: de World Food Experience, het zonnepark Nergena, een kalverenstal in Lunteren en de nachtopvang aan de Stationsweg.
In de gemeenteraad zijn eerder ook vragen gesteld over de kwaliteit van de juridische advisering binnen het ambtelijk apparaat. Het college vond een onderzoek daarnaar niet nodig.
De Edese Vos heeft signalen ontvangen dat niet alle omwonenden van het Openluchttheater zich herkennen in het standpunt van Omwonenden OLT en dat er ook buurtbewoners zijn die anders tegen het theater en de evenementen aankijken. Woont u in de omgeving en wilt u uw ervaringen of standpunt delen? Neem dan contact met ons op.
Volgens mij kunnen we wel concluderen dat de gemeente niet in control is.
Als de gemeente een besluit neemt dat in strijd is met de Habitatrichtlijn (Europese regelgeving) dan is het niet gek dat inwoners naar de rechter stappen. Die bepaalt dan of er inderdaad sprake is van een onrechtmatig besluit. Je kunt zeggen: het staat toch in de wet dat het niet mag, maar dan is er toch een rechterlijke uitspraak nodig om dat vast te stellen. Bijvoorbeeld omdat niet meteen duidelijk is of die wettelijke bepaling van toepassing is.
Een voorbeeld: de wet zegt dat je niet mag stelen (iets wegnemen dat van een ander is). Maar wat dan als je uit de garderobe van de bioscoop per ongeluk de jas van een ander meeneemt? Of dat je die jas houdt, omdat je niet weet wie de eigenaar is. Of dat je die jas houdt, omdat je die bij nader inzien toch wel mooier vindt dan je eigen jas. Allemaal juridisch verschillende situaties. Dus dat inwoners naar de rechter gaan als de gemeente in strijd met de wet handelt, is niet meer dan normaal.
Zoals ook in het artikel staat, is op dit moment nog niet duidelijk of de rechter het met de bezwaarmakers eens is. De Raad van State heeft er alleen zijdelings naar gekeken in de schorsingsprocedure, maar de hoofdprocedure waar veel meer inhoudelijk naar de zaak wordt gekeken, loopt nog. De gemeente neemt dus een risico door al met de bouw te gaan beginnen.
Het selectief publiceren en isoleren van deze €800.000 aan vertragingskosten in de Perspectiefnota is een schoolvoorbeeld van bestuurlijke asymmetrie. Of de gemeente Ede nu uiteindelijk juridisch gelijk krijgt of niet: het framen van mondige burgers als een financiële verliespost is staatsrechtelijk en ethisch onjuist. Het strijdt met fundamentele rechts- en politicologische principes die altijd gelden, ongeacht de uitkomst van de rechtszaak.
Het Risico-beginsel en de Burgerrelatie (Bestuursrecht): Bezwaar- en beroepsprocedures zijn een wettelijk ingebouwd en voorzienbaar onderdeel van overheidsprojecten. Burgers zijn geen externe partijen of willekeurige derden; zij staan in een unieke, staatsrechtelijke verhouding tot de overheid. De financiële gevolgen van hun rechtsbescherming (zoals inflatie tijdens de wachtperiode) horen thuis in de risicoparagraaf van de gemeentelijke begroting. Het is onzuiver om een ingebouwd systeemrisico achteraf te labelen als ‘schade’ veroorzaakt door de eigen inwoners.
Het Neutraliteits- en Objectiviteitsbeginsel (ABBB): De Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur eisen dat een overheid te allen tijde neutraal en zonder vooringenomenheid communiceert. Een begrotingsdocument is bedoeld voor objectieve financiële verantwoording, niet als politiek instrument om publieke druk uit te oefenen op burgers die in een lopende juridische procedure verwikkeld zijn.
Gelijkheid van Wapens (Equality of Arms): Dit rechtsbeginsel (Art. 6 EVRM) eist een eerlijke balans tussen partijen in een conflict. De burger staat al met 1-0 achter tegenover de almachtige overheid. Door lopende zaken publiekelijk te framen met enorme geldbedragen, misbruikt de gemeente haar communicatiemacht en activeert zij de publieke opinie tegen haar eigen inwoners.
Procedurele Rechtvaardigheid (Procedural Justice): In de politicologie ontleent een overheid haar gezag aan de zuiverheid en het respect van de procedure. Zelfs als de gemeente 100% gelijk krijgt van de rechter, tast dit communicatieve machtsvertoon het institutionele vertrouwen aan. Het geeft burgers het gevaarlijke signaal dat het uitoefenen van hun wettelijke rechten leidt tot een publieke afrekening in officiële beleidsstukken.
Het ‘Chilling Effect’: Dit fenomeen treedt op wanneer burgers worden ontmoedigd om hun democratische rechten uit te oefenen uit angst voor publieke veroordeling of sociale uitsluiting. Burgers impliciet wegzetten als de reden dat schoolkinderen in noodlokalen zitten, tast de noodzakelijke maatschappelijke tegenmacht aan.
Het hanteren van deze dubbele standaard – burgers framen bij procedures, maar zwijgen over de kosten van eigen fouten bij mislukte projecten – hoort niet thuis in een democratische rechtsstaat. Het recht halen bij de rechter is geen ‘hinderlijke hobby’, maar een essentieel correctiemechanisme van onze democratie.
Dat openluchttheater ligt er al sinds 1936, ik begrijp nooit dat mensen in de buurt van iets gaan wonen om vervolgens te gaan zeuren over geluidsoverlast o.i.d.
Dat geldt ook voor snelwegen en bijv. het spoor. Of tegenover een school. Soms verandert het speelveld wel. “Als het aantal evenementen toeneemt” is net zoiets als “meer vliegtuigen vanaf Schiphol, meer treinen per uur op het spoor” etc. Als bestemmingsplannen wijzigen, of anders ingevuld gaan worden. Krijg je altijd voor- en tegenstanders. Da’s logisch. Dan moet daar over kunnen worden gedebatteerd.