Edese Vos
Wat ruim drie jaar geleden begon als een journalistiek experiment in Ede, maakt inmiddels deel uit van een bredere beweging. De Edese aanpak inspireert ook journalisten elders in het land om onafhankelijke initiatieven te starten en de lokale democratie te controleren.
In de meeste Nederlandse gemeenten ontbreekt een kritische, controlerende pers. Slechts een handvol beschikt over een journalistieke waakhond die zich structureel richt op onderzoeksjournalistiek in het belang van inwoners. De praktijk in Ede laat zien dat dit geen uitgemaakte zaak is, dat de lokale journalistiek kan worden vernieuwd – en dat blijft buiten de gemeentegrenzen niet onopgemerkt.
Van Rhenen tot Brabant
In augustus vorig jaar ging in Rhenen de Rhenense Raaf van start: een zelfstandig medium voor inwoners van Rhenen, Elst en Achterberg. Het initiatief staat volledig op eigen benen, maar bouwt wel voort op de inzichten en ervaringen die in Ede zijn opgedaan. Met een kritisch-betrokken nieuwsbrief volgt de redactie de lokale besluitvorming; binnen vier maanden bereikte het platform al meer dan 2.000 inwoners (10 procent van de bevolking).
De Edese ervaringen dienen ook op andere plekken als inspiratiebron of klankbord. Zo startte journalist Rens van de Plas in Brabant het platform Woeste Grond en bezochten al meerdere pioniers Ede om beter voorbereid te kunnen starten.
Samenwerken en krachten bundelen
Daarnaast is een actieve uitwisseling ontstaan met journalistieke platforms in onder meer Almere, Arnhem, Amersfoort, Castricum en Rotterdam. Redacties leren zo van elkaars aanpak.
Om van losse initiatieven een stevig netwerk te maken, is de Lokale Alliantie gestart. Binnen dit netwerk wisselen lokale pioniers praktijkkennis en ervaringen uit. Door te delen wat werkt en wat níét werkt, helpen de deelnemers elkaar om hun platforms te versterken.
Op 19 september wordt de Lokale Alliantie tijdens het Nederlands Journalistiek Festival in Deventer officieel gelanceerd. Dat gebeurt aansluitend op een presentatie van Marc van der Woude over de lessen uit ruim drie jaar pionieren met lokale onderzoeksjournalistiek bij de Edese Vos.
De landelijke beroepsvereniging NVJ volgt de Edese aanpak al vanaf de start. Waar vaktijdschrift VillaMedia in het beginjaar al schreef over hoe de Edese Vos het ‘slaperige stadje op de Veluwe wakkerschudde’, interviewde de NVJ onze hoofdredacteur voor de zomer uitgebreid over hoe het project zich sindsdien heeft ontwikkeld.
Draagvlak in Ede
Dat de Edese Vos deze rol heeft kunnen spelen, is dankzij het lokale draagvlak. Inmiddels maken ruim 540 inwoners en ondernemers het platform mogelijk met een vaste maandelijkse of jaarlijkse bijdrage.
Hoewel dit nog niet alle kosten dekt, is dankzij deze achterban wel een stevige basis ontstaan: een onafhankelijke journalistieke waakhond die niet alleen de eigen gemeente scherp houdt, maar ook helpt om lokale journalistieke innovatie elders in het land een duwtje in de rug te geven.
Bouw mee aan onafhankelijke onderzoeksjournalistiek
Wat in Ede is opgebouwd, bestaat dankzij inwoners die vinden dat een democratie niet zonder kritische waakhond kan.
Onze redactie werkt bewust zonder structurele subsidies of grote uitgevers. Onze kracht is het lokale draagvlak in Ede. Met jouw steun houden we het lokaal bestuur scherp én helpen we de lokale onderzoeksjournalistiek in Nederland een stap verder.
Word ook supporter van de Edese Vos. Dat kan al met een vaste maandelijkse bijdrage van 5 euro of een jaarlijkse donatie vanaf 60 euro.
→ Word supporter
Vos, dat jullie goed bezig zijn is mij al lang duidelijk. Nu de rest van Ede nog. Mooi dat jullie navolgers krijgen op andere plekken in Nederland. En dat de NVJ jullie ook hoog heeft zitten, is als een kers op de taart. Hulde Vos!
Complimenten! En: mooie ontwikkelingen!
Het is lastig af te bakenen waar de impact begint en ophoudt en hoe dit een ripple effect heeft in de samenleving, naast directe impact. Duidelijk is dat dit een zeer positieve bijdrage levert, deze initiatieven en dus lokale onderzoeksjournalistiek.
De Edese Vos, vasthoudend en transparant en nog echte onafhankelijke journalistiek.
Als inwoner van Ede ondersteun ik dit lokale initiatief van harte vanaf dag 1 en ik ben blij om te horen dat dit initiatief nu ook wordt opgepakt door journalisten in andere gemeenten in Nederland. Dat zegt genoeg lijkt mij. Het is alsof je een steentje in de vijver gooit en de kringetjes rondom de impact in de vijver steeds groter wordt.
Edese Vos dank voor jullie journalistieke bijdrage zodat de inwoners goed op de hoogte worden gehouden en weten wat er zich lokaal afspeelt. Lokale kranten zijn afhankelijk van abonnee’s en advertentie inkomsten, de Edese Vos doet het mbv sponsor bijdragen/donaties en heeft nu een redelijk vaste plaats veroverd in de Edese gemeenschap op de Veluwe.
Meer steun is natuurlijk altijd van harte welkom en daarom: Meldt u aan en ondersteun de Edese Vos met een donatie zodat ze dit mooie werk blijvend kunnen voortzetten. Lokaal belang is namenlijk ook uw belang! Weet wat er zich afspeelt in de gemeenteraad en in uw directe leefomgeving.
Edese Vos team: Dank.
Beste redactie, complimenten voor jullie doorzettingsvermogen en de navolging die jullie in andere regio’s bereiken.
Ede heeft nu 540 betalende supporters, dat is veel te weinig voor het bereik van Ede, hoeveel lezers die nog niet betalen hebben jullie en is het bereik nu ook 10% zoals in Rhenen?
Wordt de toespraak van Marc in Deventer 19/9 ook gepubliceerd?
Dank.
We hebben inmiddels rond de 11.000 abonnees op de nieuwsbrief. Dat is ongeveer 9 procent van de Edese bevolking. Toen we begonnen, schatten we de potentiële doelgroep voor dit soort controlerende en verdiepende lokale journalistiek op ongeveer 10 procent. We zitten daar dus inmiddels dicht tegenaan.
Dat vinden we ook een mooi bereik. Niet iedere Edenaar hoeft dagelijks de Edese Vos te lezen. Als ongeveer één op de tien inwoners ons volgt, betekent dat dat in vrijwel iedere straat mensen wonen die weten wat er speelt. Als er iets belangrijks aan de hand is, kan journalistiek daardoor ook collectieve kracht mobiliseren en daadwerkelijk als tegenmacht functioneren.
Dat is ook een belangrijke reden waarom we bewust geen betaalmuur hebben. Een betaald abonnement verkleint het bereik. Onze journalistiek gaat over zaken die alle inwoners raken en heeft wat ons betreft daarom een collectieve waarde: ze moet toegankelijk zijn voor iedereen, óók voor mensen die er niet voor kunnen of willen betalen.
Daar staat tegenover dat die journalistiek natuurlijk wel betaald moet worden. Inmiddels steunen ongeveer 750 mensen ons financieel, van wie circa 540 structureel. We hopen dat meer lezers de komende jaren besluiten bij te dragen. Niet omdat ze daarmee toegang tot onze artikelen kopen, maar omdat ze het belangrijk vinden dat deze vorm van onafhankelijke journalistiek er voor heel Ede is.
Begin dit jaar hebben we uitgebreider uitgelegd waarom we bewust voor dit model kiezen: https://edesevos.nl/waarom-de-edese-vos-nu-de-bakens-verzet/.
De presentatie in Deventer valt samen met de Airborne, dus die zal niet voor iedere Edenaar makkelijk te bezoeken zijn. Maar we kunnen ‘m later ook in Ede geven. We zijn sowieso van plan om donateurs meer inzicht achter de schermen te geven. Lang niet alles wordt gepubliceerd.