Hoe de slechtst scorende locatie tóch de nachtopvang werd

De gemeente Ede presenteerde gebouw 85/86 op het World Food Center als de uitkomst van een zorgvuldige zoektocht naar een permanente nachtopvang. Uit bijna duizend interne documenten blijkt iets anders: ROOTS eindigde onderaan in de interne locatievergelijking. Een andere locatie, Next Level aan de Nieuwe Stationsstraat, scoorde verreweg het beste. De reconstructie van een gekanteld besluit.

De zoektocht naar een nieuwe plek voor de nachtopvang begon nadat de rechter in februari 2025 de vergunning voor de opvang aan de Stationsweg vernietigde. Na een tijdelijke verhuizing naar De Sterrenberg moest er vóór mei 2026 een permanente plek zijn.

In eerste instantie viel gebouw 85/86 op het World Food Center (WFC) meteen af. De reden in de gemeentelijke stukken was helder: “Niet beschikbaar, want bestemd voor andere functie.” In het pand zat ROOTS Innovation Hub, een door de gemeente zelf ondersteunde plek voor start-ups in de foodsector.

Toen andere opties zoals De Vleugel afvielen, kwam ROOTS in november 2025 toch weer op de shortlist. Omdat de bruikleenovereenkomst tussen de gemeente en Stichting ROOTS volgens interne stukken een opzegtermijn van drie maanden had, veranderde de status van het gebouw intern ineens van ‘niet beschikbaar’ naar bruikbaar.

ROOTS scoorde het slechtst van allemaal

Eind november 2025 lag er een ambtelijke vergelijking van vijf locaties op tafel, waarin ook bevindingen van adviesbureau Beijer en het Leger des Heils waren verwerkt. De vergelijking was opgebouwd rond vier factoren: snelheid, omgeving, financiën en het langetermijnperspectief. Per onderdeel deelden de opstellers één of twee plussen of minnen uit. Die werden zonder aparte weging bij elkaar opgeteld. Het was geen rapportcijfer, maar maakte wel zichtbaar hoeveel positieve en negatieve punten iedere locatie kreeg.

De uitkomst was opvallend:

• Next Level (Nieuwe Stationsstraat 28): +11 en -1
• ROOTS (Nieuwe Kazernelaan 2-D): +3 en -8

ROOTS eindigde daarmee als hekkensluiter. Het pand kreeg dubbele minnen voor de benodigde verbouwing, de ruimtelijke procedure, de beheersbaarheid van de omgeving en het langetermijnperspectief.

Next Level kwam overtuigend bovenaan te staan. De eigenaar was bereid het pand aan de gemeente te verkopen en volgens het Leger des Heils was de locatie functioneel optimaal, met een lager risico op weerstand uit de buurt. Het voornaamste bezwaar van de gemeente was dat de dagopvang vlakbij ligt, wat mogelijk zou leiden tot concentratie van overlast.

De matrix verdwijnt uit het zicht

De vergelijkingsmatrix waarin ROOTS onderaan stond, werd als ‘intern hulpmiddel’ bestempeld en niet aan het college voorgelegd. In de hoofdtekst van het uiteindelijke collegevoorstel stond enkel dat Next Level “geschikt” was en ROOTS “geschikt te maken”. Het totaalbeeld – waarin Next Level op één stond en ROOTS op de laatste plaats – ontbrak in de samenvatting voor de wethouders. Wel zat het volledige advies van het Leger des Heils als bijlage bijgevoegd.

Begin december kantelde het advies na overleg met wethouder Bram van der Beek. De plus/min-matrix werd daarna niet opnieuw gescoord: ROOTS bleef daarin de slechtst scorende locatie. Wel werd de kwalitatieve beoordeling van de locaties verder aangevuld. Volgens Van der Beek was de vergelijking van 28 november nog een concept waarin niet alle informatie was verwerkt.

De argumentatie verschoof naar ‘spreiding’: de nachtopvang moest naar het stationsgebied om de maatschappelijke voorzieningen over de stad te verdelen. Dit criterium ‘spreiding’ stond echter niet in de selectiecriteria die kort daarvoor waren vastgesteld. In de latere kwalitatieve beoordeling werd ‘spreiding van overlast ook buiten het centrum’ als argument vóór ROOTS opgenomen. Bij Next Level werd de combinatie met de nabijgelegen dagopvang juist als ‘concentratie van overlast’ aangemerkt.

Van der Beek zegt dat na 28 november ook argumenten over veiligheid, beheersbaarheid en omgeving zijn toegevoegd en wijst op de dagopvang, coffeeshops en de ‘zorgelijke veiligheidsbeleving’ rond de Nieuwe Stationsstraat. Daarnaast speelde voor hem mee dat de gemeente na jaren van tijdelijke opvanglocaties nu nadrukkelijk een permanente oplossing wilde. Tijdelijke locaties kostten volgens hem veel inzet en geld en zorgden voor onzekerheid bij daklozen, medewerkers en zorgaanbieders. “Er is eigenlijk geen optimale locatie”, aldus Van der Beek. Juist daarom wilde hij voorkomen dat opnieuw voor een tijdelijke oplossing werd gekozen in afwachting van een betere plek.

Nieuwe argumenten nemen de overhand

In de daaropvolgende versies van het voorstel werden de teksten aangepast. Van der Beek bestrijdt dat daarmee de argumentatie aan een al gemaakte keuze werd aangepast. Volgens hem waren enkele zaken in het conceptmemo anders geformuleerd dan in het definitieve rapport en ging het erom die formuleringen met elkaar in overeenstemming te brengen.

Op 16 december stemde het college in met het voorstel. Het koos daarmee voor een locatie die in de interne plus/min-matrix het slechtst scoorde. Economiewethouder Arnold Versteeg bevestigt tegenover de Edese Vos dat hij bij de besluitvorming bekend was met die matrix en met de veel hogere score van Next Level.

De Woo-stukken tonen niet aan dat de matrix is gemanipuleerd. Ze laten wel zien dat de uiteindelijke keuze niet uit deze locatievergelijking volgde. De plus/min-matrix werd niet opnieuw gescoord, terwijl in de latere kwalitatieve beoordeling nieuwe argumenten over spreiding, veiligheid en concentratie van overlast werden toegevoegd. Die bredere afweging gaf uiteindelijk de doorslag voor ROOTS.

Voor donateurs: de volledige reconstructie

Donateurs van de Edese Vos krijgen toegang tot de uitgebreide reconstructie, met de volledige tijdlijn, aanvullende interne correspondentie en meer details over de juridische en economische discussie. Zij ontvangen de link via de nieuwsbrief.