Accountant: voldoende voor Ede, maar werk aan de winkel

Accountantskantoor PwC signaleert in Ede structurele problemen bij aanbestedingen, zorggeld en interne controle. Het college erkent de kritiek, maar verwacht pas in 2027 verbetering.

PwC heeft de jaarrekening 2025 van de gemeente Ede goedgekeurd. Maar die goedkeurende verklaring gaat vergezeld van stevige waarschuwingen. Over aanbestedingen die jaar na jaar fout gaan. Over zorggeld waarvan niet vaststaat of de zorg ook echt is geleverd. En over een organisatie die haar eigen interne controle niet goed op orde heeft.

Het college erkent de kritiek in een brief aan de gemeenteraad van 16 juni. Maar beterschap is pas in 2027 te verwachten.

Aanbestedingen: “onvoldoende voortgang”

PwC is duidelijk over de aanbestedingen: de controle hierop “moet met hoge prioriteit verbeterd worden.” De accountant constateert dat er “de afgelopen jaren onvoldoende voortgang” is geboekt en dat de benodigde informatie ook dit jaar pas heel laat werd aangeleverd.

Volgens PwC is de verantwoordelijkheid voor de controle op aanbestedingen onvoldoende belegd binnen de organisatie. De interne controlefunctie voert een deel van deze werkzaamheden uit, terwijl die juist onafhankelijk zou moeten opereren. Het gevolg: controles gebeuren te laat, fouten worden niet tijdig gesignaleerd.

Volgens het college zijn inmiddels de eerste verbetermaatregelen in gang gezet. De accountant wijst er volgens de gemeente vooral op dat de controle nu grotendeels achteraf plaatsvindt en beter moet worden ingebed in het reguliere aanbestedingsproces. Het college spreekt daarom van een bredere verbeteroperatie en niet van één afzonderlijke maatregel.

Gemeente loopt €150.000 subsidie mis door eigen fout

Uit de beantwoording van technische vragen door raadsfracties komt een pijnlijk voorbeeld van wat er mis kan gaan. De gemeente miste €150.000 aan subsidie voor ventilatie in scholen, de zogenoemde SUVIS-regeling, omdat een school onder een verkeerde naam in het administratieve systeem stond geregistreerd. Daardoor werd de subsidie onterecht afgemeld bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, terwijl het werk gewoon was uitgevoerd. Bezwaar hielp niet. Het geld is weg.

De basisinformatie over scholen wordt nu “op orde gebracht,” maar de interne werkwijze is niet gewijzigd.

Zorggeld: €6 miljoen onzekerheid en een noodreparatie

Bij de jeugdzorg en Wmo kon PwC voor €6 miljoen aan zorgkosten niet vaststellen of voldoende was aangetoond dat de zorg daadwerkelijk was geleverd. De gemeente had dit probleem eerder kunnen zien aankomen, maar heeft volgens de accountant “te laat geacteerd.” Pas in het voorjaar van 2026, vlak voor de deadline van de accountantsverklaring, moest de organisatie met spoed zelf de prestatielevering van zorgaanbieders gaan vaststellen. Het college erkent in haar brief dat het actieplan “niet tijdig is ingezet.”

PwC waarschuwt ook voor 2026: nu de jeugdzorg is ondergebracht bij een nieuwe gemeenschappelijke regeling, is het risico groot dat Ede volgend jaar opnieuw achteraf zelf werk moet verrichten, tenzij er nu heldere afspraken worden gemaakt over wie de prestaties controleert.

De gemeente laat weten dat zij zich niet herkent in de conclusie dat er onvoldoende grip is op de zorg. Volgens de woordvoerder van wethouder Bram van der Beek wordt actief ingezet op toezicht, controles en Bibob-screening van zorgaanbieders. Ook zijn er speciale toezichthouders die signalen van mogelijke zorgfraude onderzoeken.

Lopend onderzoek naar mogelijke zorgfraude

In het accountantsverslag staat een opvallende passage: vorig jaar is een onderzoek gestart naar mogelijke fraude door een zorgleverancier. Het gaat om een onderzoek dat meerdere gemeenten raakt. De uitkomsten zijn nog niet bekend.

De gemeente wil niet zeggen om welke zorgaanbieder het gaat zolang het onderzoek loopt. Volgens de woordvoerder worden eerst het college en de gemeenteraad geïnformeerd zodra het onderzoek is afgerond. Daarna wordt bekeken of het rapport openbaar wordt gemaakt.

Gemeente niet voorbereid op AI-factuurfraude

PwC wijst ook op een risico dat de gemeente nog niet heeft opgenomen in haar frauderisicoanalyse: AI-gestuurde factuurfraude. Criminelen gebruiken deepfakes en geavanceerde phishing om valse betalingsinstructies te laten goedkeuren of leveranciersgegevens te manipuleren. De accountant adviseert dit risico met spoed in kaart te brengen. Dat is nog niet gebeurd.

Wat nu?

De problemen die PwC signaleert spelen al meerdere jaren. Op 9 juli bespreekt de gemeenteraad of de aangekondigde verbeteringen dit keer voldoende zijn.