Edese Vos
Je stelt tien politieke partijen twee concrete vragen over persvrijheid, bestuurlijke integriteit en democratische controle. Partijen die op vrijwel elk politiek onderwerp hun eigen opvatting hebben. En je krijgt één antwoord terug. Ondertekend door alle tien. Geen eigen positie, geen eigen toon, geen eigen mening. Dat is wat er deze week gebeurde in Ede.
Van de redactie
De redactie van de Edese Vos stelde alle fractievoorzitters twee concrete vragen: hoe kijken zij aan tegen de keuze om de brief van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) besloten te behandelen in het presidium? En vinden zij dat de kwestie alsnog openbaar geagendeerd moet worden? Waarom wel of niet?
Individuele antwoorden kwamen er niet. Wat wel kwam: één collectieve reactie, namens alle tien fracties tegelijk. Van SGP tot D66, van VVD tot Partij voor de Dieren, en van CDA tot Forum voor Democratie.
Gezamenlijke lijn
De collectieve reactie werd namens de raad verwoord door Gerrit Flier, fractievoorzitter van de grootste partij (SGP). In een telefonische toelichting legt Flier uit dat de fracties eerst het gesprek met de NVJ willen voeren, voordat ze verdere stappen zetten. De twee concrete persvragen over openbaarheid beantwoordt hij namens de raad niet.
Opvallend is dat geen enkele fractie zelfs maar de meest voorzichtige positie inneemt. Daarvoor was geen oordeel over de burgemeester nodig geweest. Een raadslid had kunnen zeggen dat persvrijheid en bestuurlijke integriteit belangrijk zijn. Dat een brief van de NVJ openbare bespreking verdient. Of dat een open debat hierover gezond is voor de lokale democratie. Geen van de tien fracties deed dat. De raad stelt zich hiermee dus op als één blok, terwijl de partijprogramma’s over transparantie en persvrijheid hemelsbreed uiteenlopen.
Procedurele voorzichtigheid
Een kleine rondgang langs de fracties bevestigt dat individuele raadsleden vasthouden aan deze gezamenlijke lijn. Ook Gerarda van Harten (Forum voor Democratie), die zich doorgaans kritisch opstelt tegenover politieke groepsvorming, schaart zich achter de gezamenlijke opstelling van de raad om ‘eerst zorgvuldig het proces te doorlopen’. “Als je als Forum in je eentje losse meningen gaat rondgooien zonder wederhoor, lijkt me dat niet goed.” Een eigen fractiestandpunt geeft ze niet.
Mariëlle van Enckevort (Partij voor de Dieren) laat een vergelijkbaar geluid horen. Als nieuw raadslid zegt ze het dossier nog niet volledig te kennen. “Ik wil niet vooraan in de rij staan met een reactie zonder dat ik daar een goede afweging in heb gemaakt.” De PvdD scoorde in de vergelijking van de Edese partijprogramma’s het hoogst op persvrijheid en transparantie, maar gaat nu toch mee in de collectieve radiostilte. Wel noemt Van Enckevort het “eigenlijk wel goed dat het op deze manier nu zo geëscaleerd is dat het niet terzijde geschoven kan worden.”
De fracties van de VVD, D66 en PRO reageerden niet op verzoeken van de redactie om een reactie of toelichting.
“Er is één gemeente in Nederland waar dit zo speelt.”
– Thomas Bruning, NVJ
Gesprek met de NVJ
Op 25 juni spreken de Edese fractievoorzitters met algemeen secretaris Thomas Bruning van de NVJ, die door hen voor een gesprek is uitgenodigd. Het gesprek vindt niet plaats in Ede, maar om agendatechnische redenen via Microsoft Teams. Op verzoek van Bruning schuift ook de redactie van de Edese Vos aan bij dit overleg.
Inmiddels is duidelijk dat burgemeester René Verhulst zich volledig zal verschonen van dit overleg; hij zit de bijeenkomst niet voor en is er ook niet bij aanwezig. Daarnaast is bevestigd dat het géén officiële presidium-bijeenkomst betreft. Er geldt dus geen geheimhoudingsplicht: het overleg is een vrij en open gesprek.
Bruning is helder over de ernst van de situatie: “Er is één gemeente in Nederland op dit moment waar dit zo speelt.”
Vragen over zorgvuldigheid
In een schriftelijke reactie aan alle fractievoorzitters (beschikbaar voor donateurs) heeft de redactie van de Edese Vos vragen gesteld over de ‘proceszorgvuldigheid’ waar de raad zich op beroept.
De redactie wil van de politieke partijen weten hoe zorgvuldig het naar de kiezers toe is om concrete persvragen onbeantwoord te laten. Van volksvertegenwoordigers mag een eigen, herkenbare positie worden verwacht wanneer grondrechten en de bestuurlijke integriteit in het geding zijn. De redactie vraagt de fracties dan ook of zij na het gesprek van 25 juni alsnog individueel een positiebepaling naar buiten brengen.
De redactie stelt tevens vast dat de kwestie wél direct met de burgemeester is besproken, maar dat geen enkele partij contact heeft gezocht met het medium. Zelfs nadat de Edese Vos twee officiële brieven aan de raad stuurde, bleef een inhoudelijke reactie uit. Het was de NVJ die er bij de raad op moest aandringen dat de Edese redactie zelf als gesprekspartner aan tafel zou schuiven.
Weigering van eerdere gesprekken
Naast het overleg met de raad staat er op 1 juli een gesprek gepland tussen de redactie en burgemeester Verhulst. De redactie heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk constructieve gespreksvoorstellen gedaan aan de burgemeester om de spanningen te bespreken. Elk van die voorstellen werd door Verhulst afgewezen, vaak vergezeld van negatieve uitlatingen over het medium. Op 1 juli vindt er nu alsnog een gesprek plaats, op initiatief van de burgemeester.
Tot nu toe gaven tien fracties één antwoord. Na 25 juni zal blijken of dat ook zo blijft. Lezers van de Edese Vos zijn er inmiddels wel uit: 86 procent vindt dat de raad in actie moet komen.
Er lijkt een groot probleem te zijn binnen de gemeente Ede. Bestuurlijke integriteit, transparantie en persvrijheid blijken harder nodig dan ooit. Zoals het lijkt is er een grote doofpotcultuur waar enige vorm van verantwoordelijkheid lijkt te ontbreken. Dit is een voorbeeld, er zijn er meer en die kennen we niet allemaal. Vos, je zit op de goede weg. Ga zo door.
Meneer Verhulst, u leest de “smurrie” en reageert erop. Ik hoop van ganse harte dat u in deze en andere zaken het enige juiste doet, transparant bent en open bent en blijft. Neem uw verantwoordelijkheid en los de problemen op, u kunt het.
Of de Raad het wil of niet, de huidige kennelijk collectieve stellingname voedt hierdoor m.i. juist het bestaan van een vermoeden van belangenverstrengeling, machtsmisbruik en/of onvrijheid. Blijf onverminderd nieuwsgierig naar wat hen toch door Edese Vos is aangedaan dat ook dit gedrag rechtvaardigt. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de stellingname tot doel heeft de aandacht weg te trekken van bestuurlijke praktijken die het daglicht niet mogen zien.
Ik zou het wel mooi vinden als in de poll bijvoorbeeld ook de optie ‘gesprek met de NVJ afwachten’ zou staan.
🙂 Je mag de poll lezen als: ‘Wat zou de raad ná het gesprek met de NVJ moeten doen?’
Er staat ‘nu’ in de vraagstelling. Dat is dan verwarrend.
Voor de tot nu toe 265 stemmers is dat kennelijk geen enkel bezwaar. Je kunt ‘nu’ lezen als ‘nu meteen’ of als ‘welke volgende stap is nu nodig’. We passen de vraagstelling en antwoordopties in een poll niet meer aan als deze al online staat.
Tsjonge, ik had van de gemeenteraad meer lef verwacht. Of is er wellicht meer aan de hand? Zonder last of ruggespraak kwesties aan de orde stellen… Een principe dat nooit mag worden verloochend. Mag toch hopen dat er van al die gesprekken verslagen worden gemaakt die wij dan alsnog kunnen lezen? Meer transparantie graag.
Aan de Edesevos zal het niet liggen.
Blijkbaar vindt het merendeel van Ede dit goed zo. Want HET kritieke geluid in de raad (MME) is niet herkozen. De Vos heeft dus nog heel wat mensen wakker te schudden.
Let wel: Ik geef deze reactie op basis van alleen de artikelen op De Vos, maar ga er vanuit dat die (zoals goede journalistiek betaamt) correct en voor zover mogelijk ongekleurd zijn.
Ik ben verbaasd dat de reacties van de burgemeester zo duidelijk bevestigen wat De Vos probeert aan te tonen. Ik ben nog méér verbaasd dat de partijen zich zo aanpassen aan deze situatie en geen eigen standpunt innemen. Blijkbaar heeft de burgemeester achter de schermen heel veel macht.
Opmerkelijk dat alle raadsfracties zich op de vlakte houden en een gezamenlijke standpunt naar buiten laten brengen door de fractievoorzitter van de grootste partij in de raad. Dit is niet transparant en het is slecht voor het vertrouwen van inwoners in de lokale democratie. Een openbare oordeelsvormende bespreking zou de beste manier zijn om duidelijkheid te scheppen, ook naar inwoners toe. Als ik nog raadslid was geweest dan had ik dat zeker voorgesteld.
Wat een geweldige gemeenteraad hebben we toch, zelden zie je zo’n eenstemmigheid als het erom gaat. Uiteraard besluit men als wijs politiek gremium eerst de zaken volledig te doorgronden, en van alle kanten te bekijken, vooraleer men iets durft te zeggen. En dan laten we, in de hoop dat de goegemeente de zaak langzaam laat uitdoven, alles bij het oude.
Wat een verzameling incompetente politici zijn het, als ze na het gesprek met de NVJ, geen standpunten durven uit te dragen. Ik ga ervan uit dat zoals de zaak er nu voor staat, er geen enkele partij een duidelijk standpunt durft te ventileren (te bang!).
Maar ja, we hebben democratisch een raad gekozen onder strak bewind van een aangewezen, niet gekozen, potentaat, dus we krijgen wat we verdienen.
Nee, niet incompetent, gewoon strategie! De macht komt er mee weg, hè, dus dan is het effectief voor de eigen doelen. Dat is geen falen, maar wel onwenselijk.
En, deze raadsverdeling daar heeft Ede op gestemd. Het antwoord ligt dan ook voor de hand: anders stemmen, mensen!
Lijkt mij ook wel goed dit binnen PRO te bespreken. Ik ben slapend lid, maar wil dit wel oppakken.
Tja, zo eensluidend tegen goede rede en de moraal in lijkt het toch dat de angst hier regeert. Bijna Trumpiaans?! Eng voor de burgers.
Als ik dit allemaal zo lees, en ook de vorige artikelen hierover, snap ik wel dat het vertrouwen in de politiek (zowel landelijk als plaatselijk) steeds verder daalt bij de bevolking.
Vast een onpopulaire mening hier, maar ik snap wel dat partijen hebben afgesproken het gesprek met NVJ en de BM even af te wachten. Het is allemaal al erg genoeg.
Benieuwd naar uw verslag na 1 juli. Houd ze scherp daar op de Bergstraat.
En echt, lezers die reppen over doofpotten, duistere zaken, tanende persvrijheid en machtsmisbruik hebben te veel films gezien.
Wat ik nu wil is geen poll over wat de gemeente moet doen, maar over wat de Edese Vos moet doen. Jullie hebben een prachtig punt te pakken, zeer de moeite goed te belichten, maar de toon is steeds minder die van een journalist die boven het probleem staat, en meer een van een die zich laat meeslepen.
Het is speculatie maar, maar ik snap heel goed dat dat er redenen kunnen zijn dat ook de progressieven in de raad zich op de vlakte houden, als ze niet helemaal nog weten hoe het in elkaar steekt, maar via de berichtgeving wel het gevoel krijgen dat het een soap aan het worden is. Moet ik Jan Kijlstra toch een keer gelijk geven. 😉
Wij begrijpen je observatie. Hier lopen twee ongemakken door elkaar.
Het is voor fracties ongetwijfeld ongemakkelijk om een burgemeester te moeten beoordelen met wie zij wekelijks samenwerken. Dat begrijpen wij. Maar het is voor ons als medium ook een ongemakkelijke situatie. Normaal schrijven wij over wat er in de raad passeert en onder inwoners leeft. In dit geval zijn wij tegen onze wil in zelf onderdeel van het verhaal geworden doordat de burgemeester ons medium al jaren vijandig bejegent.
De zaken die hier spelen raken aan de kern van waarom de Edese Vos is opgericht: het ontbreken van effectieve lokale tegenmacht. Persvrijheid, bestuurlijke integriteit en bestuurscultuur bepalen mede of onze lokale democratie goed functioneert. Daarom gaan wij dit niet pollen. Hier blijven wij over schrijven.
Wij kaarten dit bovendien niet alleen voor onszelf aan. Wie de afgelopen jaren goed heeft opgelet, ziet dat niet alleen journalisten maar ook kritische inwoners regelmatig op een vergelijkbare bestuurshouding stuiten. Dat maakt dit wat ons betreft een principiële kwestie waarin normering nodig is.
Omdat wij zelf een rol spelen in dit verhaal staat boven deze bijdragen ‘van de redactie’, zodat duidelijk is wanneer wij als redactie positie innemen. Daarnaast geven wij vanuit het oogpunt van transparantie zoveel mogelijk integraal inzicht in documenten en correspondentie, zodat inwoners zelf hun oordeel kunnen vormen.
De centrale vraag in het traject dat wij volgen is: kan een bestuurder die niet-integer handelt worden aangesproken? Zo ja, door wie en hoe? Welke routes zijn er dan? Wie pakt welke rol? En functioneren de checks and balances in onze democratie zoals bedoeld? Het wordt dus nog heel interessant.
Natuurlijk wil ik niets liever dan van deze ‘soap’ af zijn, om met open, ontvangende en tevens kritische blik onderzoeksjournalistiek in Ede mogelijk te maken.
De poll, het informeren, de transparantie, dat hoort bij de Edese Vos. Wellicht kan dat als ‘meeslepend’ ervaren worden. Helemaal omdat het nu de eigen rol betreft. Maar zo is het niet bedoeld, niet in de zin van ‘opjuttend’. Nee, ik hoop dat ik zo uit een wat rare droom ontwaak.
Maar zie, hier sta ik dan en ik kan moeilijk weglopen, wel? Nee hoor, dat gaat niet, dan kan ik mezelf niet meer onder ogen komen. Al is dat ook niet het einde van de wereld natuurlijk.
Ik denk dat ieder die hierbij betrokken is er persoonlijk met de beste wil van de wereld in staat. Daarbij is het altijd belangrijk ook rekening te houden met onderliggende principes. En volgens mij gaat het daar nu om. Worden die herkend en erkend en wordt er genoeg rekening mee gehouden? Kennen we elkaars plaats? Ik hoop dat dit hele proces een ijkend en louterend proces is, waar onze Edese samenleving op langere termijn wat aan heeft.
Op korte termijn is dit inderdaad meer een soap. Elke dag een nieuwe aflevering.
Begrijp het heel goed. Het is heel simpel. Als je als raadslid doet waarvoor je bent gekozen loop je de kans de gratis jaarkaart van de Hoge Veluwe niet te ontvangen. Ben overigens benieuwd of de dames en heren ook dit jaar de jaarkaart aangeboden hebben gekregen en zo ja wie hem hebben geaccepteerd.
Als daar meer over bekend is melden we dat.
Het standpunt van de Raad (“wij wachten eerst de reactie van de NVJ af”) is moeilijk te begrijpen. De Raad heeft immers een eigen verantwoordelijkheid en moet ook in staat zijn geheel zélf een oordeel te vormen over het gedrag van de burgemeester. Het is ook zijn taak om dat te doen. De Raad zal de inwoners van de gemeente moeten laten weten hoe híj over het gedrag van de burgemeester oordeelt en zal daaraan zo nodig ook consequenties moeten verbinden.
Dat alles staat geheel los van het oordeel van de NVJ. De NVJ is geen volksvertegenwoordiger en zal ook geheel zelfstandig vanuit háár positie een oordeel geven. De Raad wekt met het door hem ingenomen standpunt de indruk dat hij wegduikt voor de burgemeester en zich straks achter een oordeel van de NVJ wil verschuilen. Wat hebben wij aan zo’n Raad?