Marc van der Woude
Vijf maanden na de installatie van de nieuwe gemeenteraden hebben raadsleden in Ede en Apeldoorn geen gratis relatiekaarten van Nationaal Park De Hoge Veluwe ontvangen. Dat bevestigen de griffies van beide gemeenten aan de Edese Vos. Of het park definitief is gestopt met de regeling, is nog onduidelijk.
De griffie van Ede liet op 22 juni weten “hier nog niets van gezien of gehoord” te hebben. Ook de griffie van Apeldoorn bevestigt dat de relatiekaarten niet via de officiële kanalen zijn binnengekomen. “We gaan er om die reden vanuit dat deze relatiekaarten niet zijn aangeboden”, schrijft de Apeldoornse griffie.
Integriteitsdossier
De Edese Vos bracht de relatiekaarten in augustus 2024 voor het eerst onder de aandacht en concludeerde dat de gratis jaarkaarten moeilijk te verenigen zijn met de gedragscode voor politieke ambtsdragers, die terughoudendheid voorschrijft bij het aannemen van waardevolle geschenken. De kaarten vertegenwoordigen een waarde van ruim 400 euro en zijn afkomstig van een organisatie die regelmatig belangen heeft bij politieke besluitvorming.
De berichtgeving leidde tot discussie binnen en buiten de politiek over de vraag of volksvertegenwoordigers dergelijke geschenken zouden moeten accepteren. Begin dit jaar besloten de Gelderse Statenfracties de kaarten collectief terug te sturen. In de Edese gemeenteraad lag dat vorig jaar (2025) nog anders: toen accepteerde ongeveer driekwart van de raadsleden het geschenk.
Gat in het geschenkenregister
Dat er dit jaar nog geen kaarten zijn verstrekt, betekent niet automatisch dat het park de regeling heeft beëindigd. Er kan sprake zijn van een vaste werkwijze waarbij verkiezingsjaren worden overgeslagen.
De Edese Vos onderzocht daarom ook het verkiezingsjaar 2022. Hoewel over de periode van maart tot en met december van dat jaar geen apart geschenkenregister is gepubliceerd, laat de griffie weten dat destijds alleen een register werd aangemaakt wanneer daadwerkelijk een geschenk was gemeld. Voor de zekerheid is dit nogmaals gecontroleerd, maar ook daarbij zijn geen meldingen van relatiekaarten gevonden.
Persboycot
Directeur Seger baron van Voorst tot Voorst is gevraagd of Nationaal Park De Hoge Veluwe is gestopt met het verstrekken van de kaarten aan de gemeenteraden van Ede, Apeldoorn en Arnhem, en wat daarvan de reden is. Het park heeft niet op deze vragen gereageerd.
Het park voert al langere tijd een persboycot tegen de Edese Vos. Van Voorst tot Voorst verklaarde eerder alleen met ‘welwillende’ journalisten te willen communiceren. Inhoudelijk wederhoor is daardoor niet mogelijk. De redactie blijft het dossier volgen.
Wat een komische figuur, echt zo slecht in touch met de realiteit, dat hij zijn eigen karikatuur is: Seger Emmanuel. Het gebruik van de baron titel en de uitingen naar de pers, maken de karikatuur helaas nog erger. Alle respect voor de titel, echter deze uitspraken kunnen echt niet:
“Wij hoeven u helemaal niet te woord te staan. U schrijft toch wel wat u wilt. Niemand leest uw artikelen, dus dat is voor ons ook geen probleem.” “Wat u schrijft, dat noem ik riooljournalistiek. U zoekt naar misstanden die er niet zijn. Het is allemaal moddergooien! Daar gaan wij geen tijd aan besteden.” “Wie bent u dat u denkt dat u zomaar zichzelf kunt uitnodigen? Dat is heel raar. U moet zich laten nakijken! Het is gewoon rommel wat u maakt.” “Wij bepalen zelf met wie we communiceren en praten alleen met ‘welwillende’ journalisten. U staat niet op dat lijstje.” “Wij zijn heel bijzonder. Je zou ook kunnen zeggen: Jezus, wat gaaf dat we dit belangrijke park hebben. Zo’n prachtig bedrijf met goede medewerkers.”
Satire in real life.
“U zoekt naar misstanden die er niet zijn.” Dat slaat op dat hij de geschenken niet als geschenken ziet, maar als ambassadeurs middel. LOL!
*Ik raad lezers aan het linkje te klikken naar het vorige artikel met de bijna satirische quotes…
Nog een keertje: “Jezus, wat gaaf dat we dit belangrijke park hebben…”
Seger Emmanuel heeft denk ik een perswoordvoerder nodig.
Overigens heeft de burgervader een nevenfunctie in de Raad van Advies van Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe. Is er een verband met de relatiekaart?
Ja, dat verband is er, maar niet door de nevenfunctie als zodanig. Alle burgemeesters van de gemeenten waar het park in ligt – Ede, Apeldoorn en Arnhem – maken deel uit van de Raad van Advies van het park, evenals de Commissaris van de Koning van Gelderland. Daarnaast ontvangen alle raadsleden van deze gemeenten en de statenleden van de provincie een relatiekaart van het park. Beide maken deel uit van het public affairs-beleid van het park en linksom of rechtsom gaat het dan over politieke beïnvloeding.
Via de Raad van Advies en de Raad van Toezicht onderhoudt het park ook relaties met onder meer het Koninklijk Huis, Defensie, Staatsbosbeheer, de ANWB, het Ministerie van Algemene Zaken (de premier) en het Ministerie van LVVN. Het is dus een aardig vertakt old boys netwerk.
Dit is zijn perswoordvoerder, met ook een heel eigen communicatiestijl: https://edesevos.nl/een-anoniem-telefoontje-van-de-hoge-veluwe/.
Goh, maar dat kan helemaal niet. Namens de organisatie spreken met de pers en tegelijkertijd je niet willen identificeren. Absurd. (Bleek ook de echte perswoordvoerder, volgens Edese Vos, las ik.)
De bedoeling is juist dat het dan officieel ‘for the record’ is. Waarom anoniem negatief benaderen als perswoordvoerder onacceptabel en destructief is:
Gebrek aan verantwoordelijkheid: Een officiële woordvoerder spreekt namens een organisatie. Zonder naam is er geen controleerbare verantwoordelijkheid (accountability) voor de gedane uitspraken.
Intimidatietactiek: Anoniem “tekeergaan” is een bewuste methode om een journalist ‘angst’/demotivatie aan te jagen of te demobiliseren, zonder dat de zender daar zelf op aangesproken kan worden.
Schijntje van transparantie: Wel de officiële status claimen (“ik ben de woordvoerder”) maar niet de identiteit bekendmaken, is een paradox die professionele communicatieregels volledig schendt. Kan en mag een persstatement anoniem zijn? In de basis geldt in een vrije samenleving het recht op vrijheid van meningsuiting, maar in de professionele journalistiek en pr-wereld gelden strakke normen.
On-the-record is de norm: Perswoordvoering hoort open en identificeerbaar te zijn. De naam en functie van de woordvoerder moeten bekend zijn bij de journalist.
Achtergrondgesprekken (off-the-record): Het is juridisch niet verboden om anoniem informatie te delen, maar dit gebeurt normaal gesproken alleen in onderling overleg om bronnen te beschermen (klokkenluiders), nooit om een krant te bedreigen of te manipuleren.
Weigeringsrecht van de krant: Een journalist is absoluut niet verplicht om anonieme statements of dreigementen serieus te nemen of over te nemen. Sterker nog: de krant kan er juist voor kiezen om júíst over deze intimiderende belmethode te publiceren (de zogeheten “meta-journalistiek”).
De Hoge Veluwe is als stichting voor wat betreft haar organisatorisch-juridische vormgeving een private organisatie zonder winstoogmerk. Destijds opgericht mede vanuit de overheid. Dat er dergelijke bestuurders en (hogere) ambtenaren participeren in een Raad van Bestuur is eigenlijk heel logisch. Vooral ook vanwege een zeker publiek belang. Ook wordt met een dergelijke vormgeving voorkomen dat niet allerlei individuele beslissingen onder verantwoordelijkheid van de politiek vallen.
Dit alles neemt niet weg dat de manier waarop de bestuurder en zijn medewerkers zich manifesteren niet meer van deze tijd lijkt. We leven niet meer in een feodaal tijdperk en de baron komt over als een karikatuur (ridder van de droevige figuur). Een soort Nederlandse Infantino. Een schone taak voor de leden van de Raad van Bestuur om veranderingen te initiëren.
Waar dit hele gedoe mee is begonnen is de kwestie dat er raadsleden zijn die menen dat ze dure relatiegeschenken aan kunnen nemen. In dit geval een dure gratis jaarkaart van de Hoge Veluwe. Dit gaat in tegen alles wat te maken heeft met integriteit en je wekt als gemeente de schijn dat raadsleden en ambtenaren om te kopen zijn. Als gemeente ben je dan ver gezonken. Daar is waar het werkelijk om gaat. Dat maakt mij persoonlijk zo pissing.
Zelfs(!) Staatsbosbeheer maakt deze fout op zijn website. Maar volgens het ‘Besluit aanwijzing Nationale Parken’ is het ‘Het Nationale Park De Hoge Veluwe’ géén Nationaal Park. En dat klopt, het is een privé landgoed met een naam, zó misleidend, dat zelfs de boswachters van Staatsbosbeheer in de war raken. Voor de volledige ‘officiele’ lijst met Nationale parken zie: https://wetten.overheid.nl/BWBR0022396/2026-05-12.
Klopt. ‘Nationaal park’ is deel van de eigennaam en geen beschermde titel, waarmee precies wordt bereikt wat wordt beoogd: dat elke organisatie of medium de eigennaam correct vermeld en daardoor meewerkt aan de gewenste beeldvorming.
Inwoners van Otterlo en Hoenderloo kregen tot 2023 korting op een jaarkaart voor de Hoge Veluwe maar daarna moesten ook wij het volle pond betalen. De raadsleden en andere hotemetoten dus gratis toegang. Eigen belang natuurlijk.
Ik vraag me af – nu duidelijk wordt dat relatiekaarten verstrekt worden/zijn aan politiek ambtsdragers en dat in het kader van ambtsintegriteit niet wenselijk is – of het toezichthoudend orgaan van De Hoge Veluwe zich bewust is dat het eigenlijk een relatieverstrekkingenregister zou moeten hebben.
@Bert: Hoewel u stelt dat participatie van ambtenaren in een Raad van Bestuur logisch is voor het publiek belang en om politieke verantwoordelijkheid te voorkomen, verandert het ontbreken van een winstoogmerk niets aan het feit dat macht zonder democratische controle leidt tot en gelijk staat aan een 100% belangenverstrengeling. Dit is immers de exacte definitie ervan. Door publieke taken bewust buiten het zicht van de politiek te managen, omzeil je moedwillig de volksvertegenwoordiging. Een ambtenaar met een dubbele pet kan immers nooit objectief controleren of gemeenschapsgeld wel rechtmatig wordt besteed. Want u schreef ‘…vanwege een zeker publiek belang. Ook wordt met een dergelijke vormgeving voorkomen dat niet allerlei individuele beslissingen onder verantwoordelijkheid van de politiek vallen.’
De kern van mijn betoog is integriteit van volksvertegenwoordigers, bestuurders in het publieke domein en ambtenaren. In dit geval in het bijzonder een deel van de gemeenteraadsleden. Persoonlijk vind ik het bijzonder kwalijk dat er onder hen lieden zijn die cadeaus aannemen. Wekt bij mij de schijn dat ze makkelijk om te kopen zijn. Signaal is helemaal verkeerd. Ook naar het ambtelijk apparaat van de gemeente. Uit ervaring weet ik dat er bij de rijksoverheid hele processen zijn ingericht om inbreuken tegen de integriteit te voorkomen. Volgens mij werkte dat heel goed. De weinige ambtenaren die duurdere presentjes aannemen hadden een heel vet probleem.
De Hoge Veluwe is gewoon een private onderneming. Het is geen Zelfstandig Bestuursorgaan van de overheid en er is geen verantwoording verschuldigd aan de overheid over het gevoerde beleid. In een dergelijke situatie mogen we blij zijn dat er een Raad van Bestuur is waarin bijvoorbeeld burgemeesters participeren. Daarmee heeft het publieke belang een stem.
De Hoge Veluwe is een heel andere organisatie dan de zgn Zelfstandige Bestuursorganen van de overheid. Die heb je in een heel breed scala van alternatieve varianten. Dat varieert van dienst, agentschap tot stichting. Bij de vormgeving van die organisaties spelen heel veel aspecten een rol. Bij een organisatie als bijv het College voor de Rechten van de Mens is bijvoorbeeld belangrijk dat de politiek niet kan sturen op uitspraken. Bij een andere organisatie is weer van belang dat een bewindspersoon niet kan worden aangesproken op elke individuele beslissing (bij de NMA). Bij al die organisaties zijn de nodige checks en balances ingebouwd die willekeur moeten voorkomen. Ik vind dat we vwb de integriteit van ambtenaren en bestuurders in dit land heel tevreden en niet zuur moeten zijn. Daarom vind ik die kwestie met de relatie kaart van de HV zo vreemd. Tenzij de oorzaak te wijten is aan pure dommigheid bij raadsleden die het betreft.