Edese Vos

Station Ede-Wageningen nog niet goed bereikbaar

station ede wageningen bereikbaarheid allardbijlsma
De bereikbaarheid van station Ede-Wageningen laat nog te wensen over. Foto: Allard Bijlsma.

Het nieuwe station Ede-Wageningen is nu twee weken open en ProRail vond het tijd om reizigers eens te vragen naar hun eerste bevindingen. Hoewel het station een stevige upgrade is, is de bereikbaarheid nog niet optimaal.

Ik dacht dat ik best positief was over het nieuwe station, maar na het aankruisen van twee kantjes vol vragen, zag ik tot mijn eigen verbazing dat ik over de hele linie best negatief heb gescoord.

Na wat berichten over het nieuwe station op social media, kreeg ik al snel een reeks kritische reacties van gebruikers, en ook bij de Edese Vos kwamen diverse meldingen binnen. Tijd om eens te kijken wat de mening is van reizigers en omwonenden.

Een nieuw station voor een groeiend Ede

Na twee jaren volcontinu bouwen is op 23 februari het nieuwe station geopend. Door de snelle groei van het aantal reizigers was een nieuw station noodzaak geworden. Het oude station uit 1984 kon het allemaal niet meer aan.

De impact van het nieuwe station op omwonenden en reizigers is groot. Denk daarbij aan de verkeersstromen (waar wordt het drukker), de bereikbaarheid (hoe kom ik er) en de Edese identiteit (ben ik trots op mijn stad).

Met name over de bereikbaarheid wordt veel geklaagd, doordat er een ‘omklap’ heeft plaatsgevonden en omdat heel veel nog niet klaar blijkt te zijn. Niets is meer wat het was. Bij ‘een nieuw station’ verwacht je dat het af is. Dat is dus bijna nergens zo in en rond het gebied. Daarover komen veel klachten binnen. Men is soms echt teleurgesteld.

In dit eerste artikel kijk ik naar de reacties op de veranderde bereikbaarheid per fiets, te voet, per auto en per bus. In een vervolgartikel ga ik in op hoe je als gemeente of projectorganisatie het beste kunt communiceren. Daarbij neem ik het idee van ‘De Gezonde Stad’ als uitgangspunt.

1. De bereikbaarheid per fiets

Kom je vanaf de zuidkant, dan kun je het station goed bereiken via het Polar Bearsplein (het nieuwe stationsplein) en het Zuidplein. Omdat de fietsingang op de begane grond is wegbezuinigd, kun je per fiets het station echter alleen op niveau 1 bereiken. Daarvoor moet je omfietsen via Emmalaan, Oude Bennekomseweg en het Zuidplein.

Vanaf de stalling daar kun je echter niet naar bijvoorbeeld spoor 5 lopen; nee, je moet eerst naar beneden, door de tunnel en dan bij het juiste perron omhoog. Dat levert frustraties op.

Vanaf het Noordplein is het station zeker een jaar niet te bereiken. Je wordt geacht door de Albertstunnel te gaan, dan 3x rechts, en de fiets dan binnen te stallen of onbewaakt achter de Frisokazerne. Maar dat is aan de andere zijde en daar kun je niet komen vanaf de bewaakte fietsenstalling.

De bewaakte stalling is gratis voor de eerste dag. Omdat in de weekenden er altijd al zo’n 800-1000 fietsen buiten staan, is er minimaal zoveel plek nodig voor wie meerdere dagen gratis wil overbruggen. Deze plekken zijn er echter (nog) niet op de plekken die men verwacht. Gevolg is dat er overal rond het station rijen fietsen staan, die daar niet gewenst zijn. Ze krijgen allemaal een sticker ‘Uw fiets staat verkeerd’ en zullen op termijn worden verwijderd. De sticker is een mooi bewijs van het onvermogen tot communiceren. Zo van ‘laten we de fietser maar de schuld geven’.

Opmerkingen van gebruikers:

“De nieuwe fietsenstalling is zo inefficiënt ingericht dat het erg veel tijd kost om je fiets daar te stallen. Dit onder meer omdat alle in- en uitgangen van de stalling zijn voorzien van langzame deuren. Bij de hoofdingang zijn dit twee trage schuifdeuren die standaard dicht zijn. Bij de uitgang richting de treinen zijn dit twee hele smalle draaideuren, die overigens al dagenlang defect zijn, waardoor je als reiziger een flink stuk moet omlopen.”

“Het is een complete ramp. De toegang is volledig onduidelijk. Je kan je fiets niet kwijt. Het ziet er uit als een bouwval met hekken en overal fietsen.”

afb01 allardbijlsma PXL 20240306 124150484
De stickers lijken wel effect te hebben, het aantal ‘foutparkeerders’ neemt al af. Foto: Allard Bijlsma.

2. De bereikbaarheid te voet

Woon je dichtbij het Polar Bearsplein, dan kun je vanaf de Akulaan naar het station lopen. De gewenste doorgang voor het H4-gebouw langs is echter nog dicht, wat lastig is voor wie in de ENKA-buurt woont. Wat vervelender is, is dat de uitgang van de spoortunnel bij perron 1 dood loopt op een hek. Je wordt geacht voorlangs de kazernes te lopen, de Klinkenbergerweg over te steken en daarna kun je via de Keetmolenweg naar de Stationsweg of de Beatrixbuurt.

Wil je vanaf de Stationsweg naar het winkelcentrum de Spindop aan de Parkweg en je bent slecht ter been of je hebt een kinderwagen bij je, dan heb je pech. Je loopt dood op een trap op het Polar Bearsplein. Je moet dan om via de Emmalaan en zo wordt een wandeling van voorheen 585 meter er nu één van 1,7 km. Dat zal ‘tijdelijk’ zo blijven tot in 2025, als de Westtunnel klaar zal zijn. In deze langere route moeten dan wel de liften en roltrappen naar en van de perrons het blijven doen.

De trap in kwestie blijft echter een bottleneck, ook na 2025, voor wie vanaf het station naar de Parkweg en Ede-Zuid wil gaan. Daar was een simpele oplossing voor geweest, door de toegang via perron 1 open te houden en die van perron 5 richting het Zuidplein. De laatste toegang is al ontmanteld en dat had natuurlijk ook best in 2025 gekund, als de Westtunnel klaar was geweest. De toegang tot perron 1 gaat in 2025 alsnog weer open, dus waarom moet die dan nu dicht? Je kunt tenslotte ook gewoon bij Kappa Docie komen (bij toegang perron 1).

Opmerkingen van gebruikers:

Zo’n gootje voor de vouwfiets zou heel mooi zijn in deze trap.”

Hetzelfde probleem was er bij het sluiten van de spoorwegovergang in de Kerkweg, voor de bewoners van de Ernst Casimirlaan.”

afb02 allardbijlsma PXL 20240229 105915378
Dit is een trap te ver voor veel voetgangers. Foto: Allard Bijlsma.

3. De bereikbaarheid per auto

Afgelopen najaar heb ik op wat natte vrijdag- en zondagavonden een paar keer het aantal auto’s geteld dat gebruik maakte van de kiss-and-rides op het Noord- en Zuidplein. Regelmatig stonden daar dan tot wel 50 auto’s geparkeerd.

De nieuwe kiss-and-ride heeft plek voor 14 auto’s (11 effectief) en op zonnige momenten is het er nu al dringen geblazen. Op de aanvoerroute staan permanent auto’s van het busbedrijf en omdat er ook te weinig taxistandplaatsen zijn gecreëerd, ook regelmatig wachtende taxi’s. Veel uitwijkmogelijkheden zijn hier verder niet.

Ook dat zal ‘tijdelijk’ zo blijven tot in 2025, als het nieuwe Noordplein gereed is en er daar weer een kiss-and-ride gaat terugkomen. Dan komt er eind 2025 hopelijk ook de betaalde parkeergarage, die tegen de Akulaan aan nog moet worden gebouwd.

Opmerking van een gebruiker:

Ik loop ook tegen die trappen en afstanden aan. En je auto parkeren is hier ook nog lang niet geregeld.”

afb03 allardbijlsma PXL 20240223 151211961
Zelfs bij mooi weer staat de kiss-and-ride al helemaal vol. Dat wordt nog wat. Foto: Allard Bijlsma.

4. De bereikbaarheid per bus

Reizigers die de bus gebruiken, zullen weinig merken van de ‘omklap’. Het nieuwe busstation is veel duidelijker ingericht en de loopafstand naar het station is acceptabel. Reizigers vanuit Wageningen winnen een paar minuten, die uit Putten en Veenendaal zijn iets langer onderweg.

5. Voorzieningen in het station

Op wat kinderziektes na lijken hier de klachten wat weg te ebben. Liften en roltrappen doen het nu meestal goed. Door de hoge trappen is de afhankelijkheid van roltrappen en liften wel vergroot. Er zijn wachtruimtes en toiletten en de shop uit de stationshal is meeverhuisd. Duidelijk is dat er nog veel moet gebeuren, maar de basisvoorzieningen werken. Op de grote klok na natuurlijk.

Opmerkingen van gebruikers:

Lift(en) en roltrappen functioneren slecht en dit blijft zo. Evenals perrons waar (véél) regen en wind komt door de ongelijke dakconstructie.”

Aan het begin van de montage van perronkappen zag de zijkant er prachtig uit met een houten rand. Echter viel het mij later op dat er minder mooie grijze zinken kappen werden gemonteerd. Ik dacht eerst dat dit mogelijk ter bescherming van de kappen was tijdens de bouw, echter werd de hele zijkant ‘grijs’ gemonteerd. Het ontwerp is hierdoor mijn inziens een stuk grijzer en treuriger geworden.”

“Pfff: je word er moedeloos van. Steeds weer ‘ergens niet aan gedacht’.”

Het hele station is één groot tochtgat. Waar je ook staat, je waait overal weg of je regent nat. Het dak zit veel te hoog.

Waar gaat het mis?

In de sociale geografie is het begrip ‘De Gezonde Stad’ in opkomst. Het idee is dat de stad waar je woont je moet voorzien van een ‘gezond milieu’, ‘gezonde buitenruimte’, ‘gezonde mobiliteit’, een ‘gezonde bebouwde omgeving’ en ‘gezonde gemeenschap’.

In 2022 kwam Arcadis hiervoor met een ‘Gezonde Stad Index’. Wil je dat als stad bereiken, dan zal je voortdurend met de bewoners ervan in gesprek moeten gaan. En praten, dat doet men in Ede niet veel. In een vervolgartikel ga ik verder in op de principes van ‘De Gezonde Stad’.

afb04 allardbijlsma PXL 20240307 145615411
Op het Noordplein liggen meerdere oplossingen voor de genoemde problemen. Foto: Allard Bijlsma.

Op de website Atlas van Ede staat een overzicht van drie jaar stationsbouw in meer dan duizend foto’s.

NASCHRIFT 12 maart 2024: D66 en GroenLinks hebben raadsvragen gesteld over de toegankelijkheid van het station.

Avatar van Allard Bijlsma

Allard Bijlsma

Historisch onderlegde geograaf. Ontwikkelt met veel toewijding de Atlas van Ede. Onderzoekt en schrijft voor de Edese Vos over de stadsontwikkeling van Ede, natuur en duurzaamheid.

24 reacties

  • Vanuit Kernhem weet ik nog steeds niet hoe ik met de auto bij het station moet komen. Dat leidt tot grote frustraties binnen mijn relatie daar mijn partner met de trein naar het dorp Ede komt. Ik dring nu aan dat hij zijn rijbewijs maar eens gaat halen. De borden “volg de P” stoppen ineens en dan rijd ik onder de Albertstunnel met???? Waar de fok moet ik heen! Sowieso is het vanuit Kernhem extra waardeloos geregeld, we blijven de appendix van Ede. Misschien is het wel goed geregeld maar staat het slecht aangegeven.

    • Als partner met OV op Ede-Wageningen komt laat hem/haar dan ook bus 5 naar Kernhem nemen. Scheelt een ritje met de auto. Als je dan toch met auto wilt: dezelfde parkeerplaatsen achter de Frisokazerne (Akoesticum) zijn nog steeds beschikbaar en nu zelfs met een verkorte looproute naar perron 1.
      Bovendien heb je nog een K&R zone bij de nieuwe bushaltes aan de zuidkant, net zo groot (of zelfs groter dan vroeger).

  • Helder verhaal. Maar denk dat nog wat geduld opbrengen hier ook op zijn plaats is. Het is voor iedereen een beetje wennen. En even wat meer moeten lopen is voor een groot deel van ons toch niet erg?

    • Ik loop wekelijks zo’n 10K stappen extra en dat is inderdaad helemaal prima. Het gaat me onder meer om de vele ouderen die vanaf de noordzijde niet meer bij hun winkels aan de Parkweg kunnen komen. Door de toegang tot perron 1 en 5 langer open te houden, tot in 2025 de Westtunnel klaar is, was dit simpelweg te voorkomen geweest. Voor vele anderen is het inderdaad ook gewoon wennen.

  • Puur ellende! Ede blijft een dorp, wel een groot dorp, maar groots in niet-kunnen-plannen en pruts-ideeën verwezenlijken. Vooral voor de ouderen en mensen die slecht ter been zijn

  • Wat ik nog mis is de ontwerpfout met de trappen op spoor 5. Er is aan 1 zijde een normale trap en aan de andere kant slechts ruimte voor 1 roltrap en de lift. Alhoewel dat op alle perons zo is merk ik dat de roltrap vaak alleen maar staat afgesteld naar boven terwijl er vaak vooraan het perron veel mensen uit de trein komen die naar beneden willen. Dat leidt tot lange rijen bij de lift in de spits of tot veel geschuivel op het smalle stukje van spoor 5 richting de andere trap.

    • De roltrap gaat sowieso alleen naar boven. Als je dus naar beneden wilt, kun je alleen met de trap of de lift. Extra lastig maakt het dat het perron naast de trap daar zo smal is. Is het dan druk, dan merk je dat ook weer extra.

  • Ede he! Het zal weer eens niet… Het station openen terwijl het nog niet klaar is. Bij een officiele opening is het al aan een renovatie toe. Is er ook gedacht aan mensen die slecht(er) te been zijn??

    Als je al die trappen ziet en routes leest die men moet afleggen, dan heb ik daar mijn vraagtekens bij. En de klok is een blamage: lelijk en niet gelijk lopen. En zoals de voorgaande briefschrijfster oppert: Het is een zoektocht om bij het station te komen en om vervolgens naar Bennekom te moeten. Schandalig hoe alles er qua wegen bij ligt in Ede.

  • Gelukkig, ik dacht dat ik de enige was die moeite heeft om te voet vanaf de kazernes naar het gloednieuwe station te komen. En dan zijn er wel heel erg weinig punten waar reizigers kunnen in- en uitchecken. Zowel bij de Valleilijn als de NS. Waardeloos. Wachtrijen bij het uitchecken in de spits. Dat kan zo makkelijk zoveel beter. En de positie van deze zuiltjes. Kunnen ze die niet gewoon neerzetten waar 100% van de reizigers langskomt. En ja, het lijkt dat ze zo staan opgesteld alsof het station al open is… maar dat duurt nog 150x in- en uitchecken.

    • Mijn kritische blik op het nieuwe station en de bijbehorende faciliteiten, zoals de fietsenstalling en de Doorfietsroute tussen Wageningen en Ede, blijft voorlopig bestaan. Het station en de bijbehorende infrastructuur halen in mijn ogen niet meer dan een 6 uit 10.

      Een van de grote pijnpunten is het parkeren van fietsen. De nieuwe fietsenstalling biedt slechts ruimte aan 5.000 fietsen, terwijl de gemeente Ede juist ambities heeft om het fietsgebruik maximaal te stimuleren. Daarnaast is er een duidelijke behoefte aan het aanpassen van de parkeerduur in de fietsenstalling van het station.

      Een ander punt van zorg is de Doorfietsroute van Wageningen via Bennekom naar Ede, die niet aan de verwachtingen voldoet door diverse gebreken. Vooral de inrichting van het éénzijdige fietspad aan de westzijde is problematisch, aangezien dit naar verwachting tot ongevallen zal leiden. De route bevat knikken die de doorstroming van fietsers hinderen, terwijl de eerdere, afzonderlijke fietspaden aan beide zijden van de Edeseweg/Bennekomseweg, met een breedte van drie meter en zonder obstructies, een veiliger en efficiënter alternatief boden.

      De gemeente Ede heeft besloten niet in deze nodige verbeteringen te investeren, wat naar verwachting de komende 18 tot 22 maanden zal leiden tot een toename in ongevallen en ontevredenheid onder fietsers, tenzij de gemeente deze tekortkomingen alsnog aanpakt.

      De verwachting dat een Doorfietsroute een significante tijdsbesparing oplevert, wordt niet waargemaakt. Men hoopt op een reistijdverkorting van vijf tot tien minuten tussen Wageningen en het NS-station, een doel dat onder de huidige omstandigheden de komende jaren onbereikbaar lijkt. Dit wordt verder bemoeilijkt door de aanleg van de nieuwe Kerkhoflaan in Bennekom, die door zijn ontwerp bijdraagt aan het probleem.

  • Jammer dat niet gesproken wordt over de verslechterde busroute vanuit het centrum. Er zijn haltes in het centrum vervallen en je moet ineens rond 700m lopen. Aansluiting op trein is niet goed, en bus 5 rijdt te weinig. Flinke achteruitgang.

    Stationsplein is idd veel te krap opgezet. Onbegrijpelijk voor een nieuw station.

    • Frequentie Lijn 5 is niet veranderd! Route is alleen veranderd door niet meer de Stationsweg te nemen maar de Klinkenbergerweg tot aan de Ericalaan, daarna nog steeds exact dezelfde route. Zelfs in dezelfde tijd (want hij moet ook aansluiten op Veenendaal de Klomp en in dezelfde tijd weer terug zijn in Ede).

      Wel terecht is de opmerking dat de haltes Oude Politiebureau en Doelenstraat verdwenen zijn. De dichtstbijzijnde halte is Raadhuis maar de loopafstand is onacceptabel. Echter hier moet je bij de gemeente zijn die geen bushalte bij de brandweerkazerne wil en de genoemde halte Raadhuis niet wil verplaatsen naar de andere kant van het raadhuis.

  • Busreizigers merken weinig van het nieuwe station? Dan ga je er aan voorbij dat je vanuit Ede-Centrum (omgeving politiebureau) geen fatsoenlijke aansluiting meer hebt op een deel van de treinen. Met het nieuwe station neemt de reistijd soms toch echt fors toe. Slechte zaak!

    • Ede-Centrum heb ik niet meegenomen in mijn verhaal. Omdat de buslijnen deels zijn omgelegd van de Stationsweg naar de Klinkenbergerweg, is de situatie hier inderdaad niet duidelijker op geworden.

      • In de praktijk heeft Ede een tekort van meer dan 15 bushaltes. Voor Bennekom zijn dat 3 bushaltes, voor Lunteren 4, waaronder thv. de Postweg en de Meulunterenseweg. Ze blijven alleen maar bezuinigen.

  • Herkenbaar beeld, roltrap maar één kant op en supersmal perron, in de rij voor de ovchipscan, in de rij voor de deur de fietsenstalling in, in de rij de fietsenstalling uit. Je zou toch vantevoren kunnen weten hoe groot de bezoekersstromen zijn. Maar meest bezwaarlijk vind ik dat er echt heel weinig aan toegankelijkheid is gedaan. Terwijl de trein voor veel mensen een belangrijk vervoermiddel is. De fietsenstalling heeft geen lift. Je zult maar slecht ter been zijn, knie- of heupproblemen hebben, en al die trappen op en af moeten. Een conditietraining is het al voor een fitte veertiger.

  • Dit artikel is een beetje zoeken naar dingen die je ook verkeerd kan uitleggen. Enkele voorbeelden:
    – Niemand die van de noordkant met de fiets komt gaat eerst de Albertstunnel door naar zuidkant om naar de fietsenstalling aan de noordkant te willen.
    – Er is nog steeds een gratis (niet overdekt en niet bewaakte) fietsenstalling: nu achter Akoesticum. Ja dat is aan de andere kant van de Klinkerbergerweg. Misschien is het niet opgevallen, maar het hele station is naar die kant verhuist.
    – In de oude situatie kunnen er nooit 50 auto’s op de K&R strook gestaan hebben. Als er 10 stonden is dat al veel. De nieuwe K&R strook aan de zuidkant is minstens net zo groot.
    – De parkeerplekken achter het Akoesticum (waar je afgelopen 3 jaar de auto kon parkeren) zijn er nog steeds en blijven nog totdat de parkeergarage klaar is.
    – Vanaf het Akoesticum heb je direct toegang tot perron 1 en daar met lift of trap (via de tunnel) naar de andere sporen.
    – Gezien hoeveel ruimte er is IN de nieuwe fietsenstalling? Daar kunnen alle huidige van de 2 oude bewaakte fietsenstallingen EN alles van het zuidplein in. Kwestie van wennen (en misschien handhaving) dat het ook gebeurt. (Misschien is een label met een verwijt idd niet de juiste methode.)

    Verder barst het artikel van bevindingen waarvan allang is aangekondigd dat dit nog gaat veranderen/verbeteren. Het is nog niet af. Een beetje betere voorbereiding in de plannen wat er nog gaat gebeuren zou het klagen veranderen in verwachtingen.

    • Helemaal mee eens. Is allemaal even wennen. Natuurlijk is het niet optimaal om het station al te openen terwijl niet alles af is. Kun je dit soort reacties verwachten.
      Maar wellicht doet ProRail er zijn voordeel mee .

    • Zo zie je maar weer dat een ieder weer wat anders ziet. En dat is prima. Niet iedereen is even vaardig in het lezen van aankondigingen en soms ingewikkelde kaartjes. Ik woon ‘boven’ de oude kiss-and-ride aan het Noordplein, en heb de aantallen auto’s gewoon vanaf mijn balkon kunnen tellen. De fietsen van het Noord- en Zuidplein betrof deels ook fietsen die het weekeinde overblijven. Deze mensen willen niet betalen voor de stalling (want alleen 24 uur gratis). Dan is het lastig als je vanuit Ede-Zuid komt en je moet die achter de Frisokazerne stallen.

      Er komt nog een vervolgartikel en daar ga ik in op hoe communicatie idealiter verloopt rond dit soort ingrijpende processen. Ja, veel gaat nog goed komen, maar nee, grote groepen mensen snappen de situatie niet of kunnen niet meer gemakkelijk komen waar ze dat voorheen wel konden. Iedere dag wordt het al ietsje beter, maar nog steeds gaan zaken mis. Zo is deze week een bord ‘Reehorst’ geplaatst bij de uitgang, maar die verwijst naar de verkeerde route, inclusief gevaarlijke oversteek over de Emmalaan, zonder stoplichten.

      • Lees vast ook je tweede verhaal met grote interesse!
        Dank voor de moeite en energie die je er in stopt Allard.

  • Ik ben invalide en de liften werken meer niet dan wel, zeker aan de noordzijde waar ik moet zijn. Op deze manier ga ik zeker niet met de trein. Zonde.

  • I am so happy to see an article recognising the criticism.

    I use a bike to get to the Zuidplein platform 5 everyday. Now, I need to take an extra 45 minutes per day to ensure I can get to work on time and have sufficient time to park my bike.

    My bike has been taken and even with agreement to leave it with friends at the neighbouring apartment results in the BOAs not only moving but putting tickets on my bike.

    My first concern was the accessibility for people who use wheelchairs or mobility aids. How are they supposed to access the station from the Zuidplein?

    I also noticed today that the signs for the trains are only viewable from the stairs on the right of the main entrance.

    It feels like car accessibility was the only thought when designing this facility. This is not the USA. We don’t all use cars.

  • Tja, gelukkig staan er ook nog wat reacties van mensen die het wel een geweldige vooruitgang vinden. Maar komen die ook vrijwel dagelijks op het station of is het een oordeel vanuit een autostoel?

    Even een voorbeeld. Je komt met de intercity vanuit Arnhem en wilt overstappen naar de Reiss trein richting Amersfoort of vv. Tijdens de overstap wil je als onbekende op het station even een kop koffie of een broodje kopen bij de kiosk. Veel succes om de winkeltjes te vinden!

    Ander groot minpunt wat mij betreft is dat er geen toegangspoortjes zijn en de incheckpalen totaal onlogisch staan waardoor bijna uitgelokt wordt dat je vergeet in te checken.

Mis niets, meld je aan!

Blijf actief op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen in Ede. Meld je aan voor de mail van de Edese Vos.