Boren naar aardwarmte in Ede: dit staat in de vergunningen

Gemeente, toezichthouders en adviseurs plaatsen op meerdere onderdelen kritische kanttekeningen bij de geplande aardwarmteboring aan de Maanderdijk. Dat blijkt uit 26 vergunningdocumenten die de Edese Vos analyseerde.

Vanavond organiseert het ministerie van Klimaat en Groene Groei een informatiemarkt over het aardwarmteproject. Belangstellenden zijn welkom van 17.00 tot 20.00 uur in de Mauritskazerne, Frisopark 2 in Ede. Aanmelden is niet nodig.

Wat gaat er eigenlijk gebeuren?

Aardwarmte Ede (een samenwerkingsverband van MPD Groene Energie en Gaia Energy B.V.) wil aan de Maanderdijk een aardwarmteboring uitvoeren. Als de boring slaagt, moet deze bron tientallen jaren warmte leveren aan het bestaande Edese warmtenet en het gebruik van biomassa deels vervangen.

De boorwerkzaamheden tot ongeveer anderhalve kilometer diep duren naar verwachting 75 dagen en gaan 24 uur per dag, zeven dagen per week door. Dit heeft een tastbare impact op de omgeving. Er komt een zestig meter hoge boortoren, de locatie wordt voorzien van nachtelijke verlichting en er is zwaar vrachtverkeer. Omdat er geen schone stroomaansluiting beschikbaar is, wordt de boorinstallatie tijdens de werkzaamheden gevoed door drie grote dieselgeneratoren die dag en nacht draaien. Daarnaast komt er een tijdelijk geluidsscherm van minimaal acht meter hoog.

Communicatie onder de maat

In oktober 2024 schreef Aardwarmte Ede nog dat omwonenden tijdig op de hoogte zouden worden gehouden. Uit een formeel advies van de gemeente Ede aan de minister (gedateerd november 2025) klinkt echter stevige kritiek: “Informatie naar (direct) omwonenden en andere belanghebbenden is onder de maat.” De gemeente schreef bovendien te betwijfelen of direct omwonenden überhaupt op de hoogte waren van de plannen.

Ondanks die eerdere kritiek publiceerde de gemeente geen afzonderlijk persbericht over de terinzagelegging van de vergunningstukken en de informatiemarkt. De gemeente liet desgevraagd weten dat de communicatie over het project bij Aardwarmte Ede ligt.

Dat is opvallend. Aardwarmte Ede is een samenwerkingsverband van MPD Groene Energie, Gaia Energy en Energie Beheer Nederland (EBN). MPD Groene Energie maakt deel uit van de bedrijvengroep van ondernemer Gerard (Gé) Zijerveld, initiatiefnemer en investeerder in het Warmtebedrijf Ede. De Edese Vos bracht eerder aan het licht dat ook de beoogde boorlocatie aan de Maanderdijk in handen is van Zijerveld. Voor het project is bovendien een SDE++-subsidiebeschikking van maximaal 74,2 miljoen euro afgegeven.

Juist over de communicatie van Aardwarmte Ede en de daaraan gelieerde ondernemingen bestaat al langer kritiek. De Edese Vos publiceerde eerder dat inhoudelijke persvragen stelselmatig onbeantwoord bleven. Desondanks verwijst de gemeente voor vragen over de vergunningprocedure opnieuw naar Aardwarmte Ede.

In het ontwerpbesluit stelt het ministerie dat het wettelijke kader geen ruimte biedt om communicatie en participatie als harde vergunningseis aan het bedrijf op te leggen. Wel organiseert het ministerie zelf een informatiemarkt. Dat is een vorm waarbij bezoekers individueel langs tafels of panels lopen om vragen te stellen. Er is geen gezamenlijke plenaire bijeenkomst. Hierdoor krijgen bezoekers wel individueel antwoord op hun vragen, maar horen zij niet automatisch welke vragen andere inwoners stellen en welke antwoorden daarop worden gegeven.

Hoewel direct omwonenden een brief ontvingen, bleef bredere communicatie richting inwoners van Ede beperkt. Dat is opmerkelijk, omdat het project niet alleen gevolgen heeft voor de directe omgeving van de Maanderdijk, maar bij succes tientallen jaren warmte moet gaan leveren aan het Edese warmtenet. De uitkomst van dit project raakt daarmee een veel grotere groep inwoners dan alleen de direct omwonenden

Belangrijke deadlines

Intussen lopen de procedures grotendeels tijdens de zomervakantie door. Voor inwoners spelen er nu twee besluiten:

1. De Omgevingsvergunning (aanleg tijdelijke boorlocatie): De staatssecretaris heeft op 26 mei 2026 besloten deze vergunning definitief te verlenen. Belanghebbenden hebben tot en met aanstaande vrijdag 10 juli 2026 de tijd om hiertegen een bezwaarschrift in te dienen.
2. De Startvergunning (de vergunning om daadwerkelijk met de aardwarmtewinning te beginnen): Het ontwerpbesluit hiervoor is net gepubliceerd. Je kunt een formele zienswijze indienen in de periode van 2 juli tot en met 13 augustus 2026.

Drie vragen voor vanavond

De vergunningstukken bevatten verschillende kritische bevindingen die overheden en adviseurs hebben opgemerkt en die bezoekers vanavond zelf aan de initiatiefnemers kunnen voorleggen. De drie punten hieronder zijn slechts een selectie van onderwerpen die uit de stukken naar voren komen; de rapporten bestrijken ook complexe thema’s als externe veiligheid, effecten op de natuur, bodem- en grondwaterkwaliteit, financiële borging en verkeer.

1. Onjuiste informatie over nabijgelegen woningen

In de oorspronkelijke vergunningaanvraag stelde Gaia dat de dichtstbijzijnde woningen aan de Maanderdijk (nummers 1, 1A, 3 en 5) geen rol speelden voor de geluidsnormen, omdat het bedrijf deze panden zelf in bezit zou hebben en ze onbewoond waren. De gemeente trok aan de bel omdat dit juridisch onjuist was: onder de Omgevingswet telt de functie die het omgevingsplan toestaat (agrarische bedrijfswoning), niet het feitelijke gebruik.

Tijdens de procedure bleek bovendien dat de aanname in de eigen studies feitelijk onjuist was. De woonhuizen Maanderdijk 1 en 1A waren helemáál niet in eigendom van de ontwikkelaar, zo blijkt uit een memo van adviesbureau Haskoning. Vervolgens moesten de akoestische berekeningen worden aangepast en werd er uiteindelijk voorgeschreven dat het bedrijf een (tijdelijk) geluidsscherm van minimaal acht meter hoog en 55 meter lang moet bouwen.

Vraag voor vanavond: “Hoe kunnen wij vertrouwen op de zorgvuldigheid van uw plannen, als bij de akoestische berekeningen onjuiste informatie is gebruikt, waardoor de geluidsnormen voor direct aanpalende woningen in eerste instantie buiten beschouwing bleven?”

2. Een ‘reële kans’ op een lekpad in de ondergrond

Gaia stelt in de aanvraag dat het boren veilig is, ook al ligt de locatie aan de rand van het breukengebied de Roerdalslenk. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) bevestigt in haar advies dat de kans klein is dat de diepe aardlaag waarin de aardwarmte wordt gewonnen beschadigd raakt en tot bovengrondse schade leidt, maar plaatst tegelijkertijd kritische kanttekeningen bij de geologische onzekerheden. Letterlijk waarschuwt de toezichthouder in de documenten: “SodM schat daarom in dat er een reële kans is op een continu lekpad door de afsluitende laag van het geothermie reservoir” – waardoor het zoute water uit de diepe ondergrond zich mogelijk buiten de beoogde geologische laag kan verplaatsen.

Vraag voor vanavond: “Staatstoezicht op de Mijnen stelt in formele adviezen dat er vanwege onzekerheden een ‘reële kans op een continu lekpad’ is. Welke gevolgen kan zo’n lekpad hebben en hoe wordt voorkomen dat dit risico zich voordoet?”

3. Veiligheidsregio miste essentiële informatie

De Veiligheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) werd door het ministerie gevraagd advies uit te brengen over de externe veiligheid en de bereikbaarheid voor hulpdiensten. Na bestudering van de aanvraag concludeerde de Veiligheidsregio dat zij nog geen positief advies kon geven. In de stukken ontbrak onder meer een beschrijving van mogelijke calamiteiten en de maatregelen om de gevolgen daarvan te beperken. Ook ontbrak een duidelijke situatietekening, waardoor de bereikbaarheid voor brandweer en andere hulpdiensten onvoldoende kon worden beoordeeld.

De Veiligheidsregio adviseerde daarom dat vóór de start van de werkzaamheden alsnog een brandbestrijdingsplan en calamiteitenplan worden opgesteld.

Vraag voor vanavond: “De Veiligheidsregio kon aanvankelijk geen positief advies geven omdat belangrijke informatie over calamiteiten en de bereikbaarheid voor hulpdiensten ontbrak. Zijn deze punten inmiddels volledig uitgewerkt en kunnen inwoners die plannen inzien?”

De Edese Vos zal de komende weken uitgebreider ingaan op de verschillende onderzoeken, adviezen en vergunningen die deel uitmaken van het dossier. Belanghebbenden kunnen nog tot en met 13 augustus een zienswijze indienen op het ontwerpbesluit voor de startvergunning.