Marc van der Woude
Op de dag voor kerst ontving onze redactie een brief van burgemeester René Verhulst. Hij nam daarin de ruimte om zijn visie op de Edese Vos uiteen te zetten, in proza dat je niet snel van een burgemeester verwacht. Wellicht zien we dat nog eens terug in een boekje.
Opinie
Wat bleef hangen, was niet alleen de toon, maar vooral ook het frame. De Edese Vos is, zo viel op te maken, eigenlijk maar een blog. Of een website. In een eerdere advocatenbrief namens de gemeente Ede werd de Edese Vos eveneens als blog aangeduid. Kennelijk is hier de gedachte: wat je verkleint, verdwijnt – hopelijk.
Dat is geen kwestie van onhandige terminologie, maar van machtshouding. Je zou het ‘de arrogantie van de macht’ kunnen noemen. Door de ander te reduceren, versterk je je eigen positie. Door iets weg te zetten als maar een blog suggereer je dat het geen volwaardig journalistiek platform is – en dat je het dus ook niet serieus hoeft te nemen. Het label vervangt het inhoudelijke gesprek.
Bloggers waren de pioniers van het internet
Wie de term weblog associeert met iets kleins of vrijblijvends, kent de digitale geschiedenis niet. In de vroege jaren van het internet waren weblogs juist de voorhoede. Digitale pioniers namen ruimte in, publiceerden observaties, analyses en vragen, en verwezen expliciet naar elkaar. Zo ontstond de blogosfeer: een netwerk, een ecosysteem, een openbaar gesprek.
Een weblog was een soort dagboek, maar niet in de zin van lief dagboek. Het was een logboek van wat je zag, onderzocht en begreep. Geschreven in de ik-vorm, publiek, corrigeerbaar. Blogs functioneerden niet als zenders, maar als knooppunten. Ze waren klein in schaal, maar groot in effect – de eerste luizen in de pels van gesloten systemen.
Begin 2002 startte ik mijn eerste weblog, in een tijd dat de Nederlandse blogosfeer nog nauwelijks bestond. Het trok vooral digitale pioniers en ‘omdenkers’: mensen die al vroeg zagen dat publiceren, verbinden en reageren samen een kracht vormden. Niet omdat één blogger het beter wist, maar omdat het netwerk collectief meer wist dan een enkele autoriteit. Daarin zat de ontregelende kracht. Ook kranten waren in die tijd nog vooral institutionele ‘zenders’ – ze boden eenrichtingsverkeer naar een ‘publiek’.
De decentrale disruptie zette op veel plekken door: in de journalistiek, de politiek, maatschappelijke bewegingen. Het inzicht daalde in: digitale netwerken doorbreken bestaande hiërarchieën en dwingen participatie af. Niet als ideologisch project, maar als logisch gevolg van hoe het internet werkt: als democratiserend netwerk.
Openheid als wapen tegen macht en controle
Wie vandaag blog gebruikt als verkleinwoord, keert die geschiedenis om. Weblogs waren nooit onbeduidend. Ze waren ongemakkelijk voor wie gewend is aan controle. Niet door volume, maar door openheid. Niet door autoriteit, maar door verbinding.
De Edese Vos werkt volgens precies diezelfde logica. Niet top-down, maar relationeel. Niet vanuit macht, maar vanuit een netwerk van betrokken lezers, bronnen en tipgevers. Dat botst met traditionele machtsopvattingen. En dus wordt door bestuurders van de oude stempel teruggegrepen op taal die moet verkleinen wat zich niet laat inkaderen.
Maar journalistiek laat zich niet definiëren door een vorm. Niet door papier, niet door pixels, niet door een etiket. Journalistiek is een praktijk voor waarheidsvinding. Een houding. Een manier van werken. Wie dat wegzet als maar een blog, zegt uiteindelijk weinig over dat platform – en des te meer over zijn eigen onbegrip van macht, tegenmacht en journalistiek in deze tijd.
Helaas een prachtig artikel. Het frame van de gemeente is een treffend voorbeeld van dictatoriale trekken.
Is dit niet een beetje de standaard reactie vanuit bestuur? Of dat nu stedelijk, provinciaal of landelijk is. Het gesprek aangaan, debatteren om vervolgens tot beleid te komen lijkt iets uit mijn verleden. Toen er nog een Nederland was waar ik trots op was.
Raar ding van onze burgemeester. Jammer dat ie er zich zo ongemakkelijk door voelt. Maar ja, kritiek op je eigen functioneren krijgen is niet fijn blijkbaar. Die houding siert hem dan weer niet. Misschien moeten we eigenlijk maar naar het systeem van een gekozen burgemeester. Bij minder goed functioneren wegstemmen dan.
Ga vooral lekker door met jullie werk!!
Wat zijn de verschillen en de overeenkomsten tussen een blog, krant en column? Kort door de bocht: een belangrijk verschil was de vorm waarin het gepubliceerd werd. De overeenkomst is dat er inhoudelijk wordt ingegaan op een onderwerp met goed onderbouwde voor- en tegenargumenten. Tijden veranderen en zo ook de verschillen en de overeenkomsten.
Belangrijk is en blijft over welke onderwerpen er geschreven wordt en de kwaliteit en diepgang ervan. Kennelijk ziet de heer Verhulst dit belangrijke aspect over het hoofd en blijft hij hangen in de achterhaalde betekenis van het woord blog. Voor mij is en blijft de Edese Vos een belangrijk medium. Het lijkt mij het beste de suggestie van de burgemeester met een korreltje zout te nemen en hem in de waan te laten dat de Edese Vos maar een blog is.
Dank voor je reactie, belangrijk punt. Er ontstaat in dit soort discussies vaak verwarring tussen vorm, genre en inhoudelijke kwaliteit.
Print of digitaal zegt in de eerste plaats iets over de vorm waarin iets gepubliceerd wordt. Veel mensen associëren een krant nog met papier, maar tegenwoordig is digitaal ook bij traditionele media leidend. Het onderscheid tussen “een echte krant” en een digitaal platform is daardoor grotendeels achterhaald.
Een artikel dat zowel online als in print verschijnt, krijgt inhoudelijk niet opeens meer waarde omdat het toevallig ook op papier staat. De journalistieke kwaliteit verandert daar niet door. Tegelijk bestaat nog wel de perceptie dat print meer gezag of autoriteit zou hebben dan digitaal. Dat heeft vooral met traditie en gewenning te maken, niet met de inhoud of de journalistieke methode. In de praktijk zijn digitale publicaties tegenwoordig vaak juist invloedrijker en bereikbaarder, omdat informatie zich online veel sneller verspreidt en beter deelbaar is.
Een column, nieuwsbericht of onderzoeksartikel zegt vervolgens iets over het genre. Een column is een korte vorm van opinie, vaak gepeperd opgediend. Onderzoeksjournalistiek draait juist om feiten, verificatie, broncontrole en wederhoor, en is dus van een ander kaliber.
De derde laag is kwaliteit en dat staat los van de vorm en het genre. Niet elk artikel zit journalistiek sterk in elkaar, en niet elk online platform is automatisch vrijblijvend of oppervlakkig. Je hebt sterke en zwakke columns. Uiteindelijk gaat het om de inhoud, de onderbouwing, de transparantie en het vakmanschap.
De reden dat we hier aandacht aan besteden, in dit geval in de vorm van een beschouwend opiniestuk, is fundamenteler. Niet omdat wij persoonlijk geraakt zouden zijn door het woord “blog” of door de zoveelste frats van onze burgemeester, maar omdat het problematisch wordt wanneer een bestuurder journalistiek structureel neerzet als iets dat minder serieus genomen hoeft te worden.
Juist een burgemeester heeft de verantwoordelijkheid om de grondrechten en democratische beginselen van de rechtsstaat te bewaken, waaronder de persvrijheid. Daar hoort bij dat de rol van een onafhankelijke pers wordt gerespecteerd – óók wanneer die pers kritisch of ongemakkelijk is voor het bestuur.
Wij vinden het daarom belangrijk om dat gesprek inhoudelijk te voeren. Zoals we ook in onze open brief aan de formerende partijen hebben aangekaart: openheid en een gezonde omgang met kritische journalistiek zijn onderdeel van een volwassen bestuurscultuur.
Communicatie is toch tweerichtingenverkeer?
Ik neem aan dat deze burgemeester ooit ook eens enig onderricht heeft gekregen (voordat hij een bestuurlijke functie is gaan bekleden) over o.a. manieren van communiceren en in welke vorm dit kan?
Het gevoel bekruipt mij dan, bij zo’n reactie van deze burgemeester, dat het voor hem schijnbaar onprettig voelt als er gedegen journalistiek onderzoek wordt gedaan.
Ben je dan de Burger-meerster ipv een Burger-vader?
U omschrijft het helder en duidelijk in uw reactie. Dank en blijf zo doorgaan.
Tsja, heel jammer dat de burgemeester de meerwaarde van kritische journalisten niet inziet. Kennelijk nooit gehoord van Bellingcat, Follow the Money en het pas opgerichte the Firewall. De journalistiek is een van de pijlers van de democratie. Edesevos wegzetten als een blog zegt meer over de burgemeester dan over jullie goede werk! Het zou hem sieren dit soort opmerkingen achterwege te laten.
Dit geeft direct antwoord op de vraag waarom het met de burgerparticipatie zo slecht gesteld is in Ede. Als de burgemeester vrije pers al niet met respect behandelt, waarom zouden wethouders en ambtenaren zich dan iets van burgers aantrekken. Ook in het bedrijfsleven geldt, aan de cultuur in een bedrijf herken je de top. Een gekozen burgemeester zou inderdaad een goed idee kunnen zijn!
Amen. Amen. En Amen.
Wat ik dan weer niet snap: als de Edese Vos (oneerbiedig gezegd) slechts een onbeduidend blog is, waarom maakt de burgemeester zich er dan zo druk om. Dingen die niet belangrijk zijn, kun je het beste negeren, dan bloedt het vanzelf dood… Blijkbaar is de Edese Vos belangrijker dan de burgemeester misschien wil? Of is er sprake van een zodanige arrogantie en neerbuigendheid dat de politieke macht zich echt verheven voelt boven de burger. Macht doet rare dingen met mensen….
Nog erger. Ondanks dat hij zo “ongelukkig” is met ‘t Vosje neemt hij blijkbaar wel regelmatig de tijd om de inhoud te lezen. Of laat hij zich beïnvloeden door een aantal ambtenaren of wethouders?
En een burgemeester is ook maar een burger. Het ere-toevoegsel “meester” moet je verdienen door democratisch boven ALLE partijen te staan!
Vooral doorgaan! Kritisch zijn op overheden is blijkbaar pijnlijk.
Deze burgemeester is wat over de tijd. Bij AH had hij al lang niet meer in de schappen gelegen. Zelfs niet met 50% korting. Tegenwoordig presenteren de media al hun artikelen digitaal en worden kranten vooral gedrukt voor 80 plussers. Hier en daar zie je nog een plaatselijk leugenaartje met nieuws over de plaatselijke voetbalclub, advertenties en andere onbenulligheden. Deze burgervader nadert met rasse schreden zijn pensioengerechtigde leeftijd. Hij kan dan naar hartelust allerlei columns, gedichtjes en verhaaltjes op papier de wereld in slingeren. Er zullen niet veel mensen zijn die het zullen lezen.
Tja. Jaren geleden was er een appgroep over gemeentelijke zaken. Die is door de gemeente in de ban gedaan omdat de inhoud niet naar de zin van onze gemeente(raad) was. Was iets dergelijks ook de reden om de rubriek “ingezonden artikelen” in Ede Stad te stoppen? Dictatoriaal gedrag?
Er is achter de schermen wel vaker invloed uitgeoefend. De relatie tussen Ede Stad en het raadhuis is nauw. https://edesevos.nl/ede-stad-wisselt-kritische-columnisten/