Ook ProRail worstelt met liften Ede-Wageningen

De problemen met liften en roltrappen op station Ede-Wageningen blijken hardnekkiger én ingewikkelder dan gedacht. Nadat de Edese Vos eerder berichtte over gestrande reizigers en een valincident op een roltrap, erkennen zowel ProRail als NS dat de situatie nog altijd niet op orde is.

ProRail keurde op 21 mei twee liften op het station af vanwege problemen met veiligheidscomponenten en de noodstroomvoorziening. Tijdens het daaropvolgende Pinksterweekend strandden prompt opnieuw reizigers met een fysieke beperking doordat de liften buiten gebruik waren. Tegelijk bevestigt NS dat de liftinformatie in de NS-app kampt met een technische fout, waardoor storingen niet realtime zichtbaar zijn.

Twee liften afgekeurd

Op Eerste Pinksterdag (24 mei) strandde Jan Willem Jonker nadat de lift op spoor 3/4 defect bleek. De lift stond vooraf niet als storing vermeld in de NS-reisinformatie. Hij besloot uiteindelijk via Wolfheze om te reizen en met zijn rolstoel terug naar Ede te rijden.

Enkele dagen eerder, op vrijdag 22 mei, was reiziger Jan Jacob Christiaanse getuige van een ongeval op de roltrap omhoog. Een oudere man probeerde een zware e-bike mee naar boven te nemen omdat de lift buiten werking was, en kwam daarbij ten val.

ProRail laat in een reactie weten dat de noodstopknoppen op de roltrappen aan de geldende normen voldoen. Wel zegt de spoorbeheerder toe de suggestie van de Edese Vos voor betere, zichtbare markering van deze knoppen intern op te pakken.

De oorzaak van de liftuitval tijdens het weekend was toen overigens al bekend: ProRail laat weten dat op 21 mei twee liften officieel zijn afgekeurd vanwege defecte veiligheidscomponenten en een haperende noodstroomvoorziening. “De liften moeten hierdoor uit bedrijf worden gezet en kunnen weer in bedrijf als dit is hersteld,” aldus woordvoerder Friso Schotanus.

Problemen ‘niet acceptabel’

ProRail erkent dat de problemen nog altijd spelen. “We erkennen dat de liften op station Ede-Wageningen nog steeds te vaak storingen vertonen. Dit beschouwen we als niet acceptabel.”

Na de berichtgeving van de Edese Vos besteedde XON ook aandacht aan de toegankelijkheidskwestie. Ze maakten met Jonker nogmaals de reis naar Ede. Zou de lift het nu wél doen?

Volgens ProRail zijn in april meerdere verbetermaatregelen uitgevoerd. Daarbij zijn onder meer onderdelen van de besturing vervangen, contacten vernieuwd en technische componenten aangepast. Toch blijken de problemen daarmee nog niet verdwenen.

Een bron binnen de NS meldt dat de liften afkomstig zijn van een buitenlandse fabrikant, waardoor specifieke reserveonderdelen moeilijk verkrijgbaar zijn en de aanlevertijden lang oplopen. Het roept de vraag op waarom de spoorbeheerder bij zulke vitale onderdelen zo afhankelijk blijft van verre leveranciers, in plaats van te kiezen voor lokale opslag of het ter plekke laten bijmaken van componenten door Nederlandse fabrikanten. Voor de gestrande reiziger voelt het huidige beleid vooral als een gebrek aan oplossingsgericht denken.

In een officiële toelichting op de eigen website voert ProRail verschillende oorzaken aan voor de aanhoudende problemen. Volgens de spoorbeheerder worden herstelwerkzaamheden landelijk vaak vertraagd door een tekort aan monteurs, lange levertijden bij oudere liften en “ontwerpkeuzes uit het verleden”. Ook legt ProRail een groot deel van de schuld bij extern vandalisme, zoals het vernielen van liften met zwaar vuurwerk.

Opvallend is dat ProRail claimt dat de landelijke aanpak wél vruchten afwerpt. Het aantal langdurige liftstoringen dat langer dan een week duurt, zou in 2025 en 2026 fors zijn gedaald tot een stabiel gemiddelde van vijf tot zeven gevallen. Voor de reizigers in Ede is die landelijke statistiek echter een schrale troost; daar blijft de praktijk vooralsnog onveranderd moeizaam.

Naast de liften zegt ProRail ook over de roltrappen ‘niet tevreden’ te zijn. De spoorbeheerder werkt samen met onderhoudspartijen aan aanvullende analyses en verbetermaatregelen. Opvallend is dat ProRail daarbij verwijst naar contractuele afspraken met aannemers. Het niet halen van afgesproken prestaties kan volgens de spoorbeheerder financiële gevolgen hebben voor opdrachtnemers.

NS erkent technische fout in liftinformatie

Een belangrijk onderdeel van de frustratie onder reizigers is dat defecte liften niet altijd zichtbaar blijken in de NS-app. NS bevestigt nu tegenover de Edese Vos dat er inderdaad een technische fout zit in het systeem dat liftstoringen verwerkt.

“Op dit moment weten we dat er een bug in zit, omdat het nog niet realtime werkt,” zegt NS-woordvoerder Sarah van Amerongen. Volgens NS levert ProRail liftinformatie aan via DOVA, een landelijk platform voor OV-data. De bedoeling is dat storingen uiteindelijk direct zichtbaar worden in de NS-app, maar in die verwerking zit nu nog een flinke vertraging.

Volgens Van Amerongen is dat ook de reden dat er nog beperkt over is gecommuniceerd: “We zijn nog een beetje aan het testen.” Eerder meldde ProRail al dat die vertraging in de praktijk flink kan oplopen. Daardoor kunnen reizigers denken dat een lift werkt, terwijl die op het station al uren defect blijkt.

Versnipperde verantwoordelijkheden

Uit gesprekken met zowel NS als ProRail blijkt ook hoe versnipperd de verantwoordelijkheden rond stations zijn georganiseerd. ProRail beheert de liften, perrons en stationsinfrastructuur. NS communiceert met reizigers en regelt reisassistentie. Daarnaast loopt liftinformatie via DOVA en verschillende softwaresystemen. De spoorvervoerder heeft online een speciale informatiepagina ingericht voor reizigers met een beperking.

“Wij hebben een hele gekke boedelverdeling gehad toen wij uit elkaar gingen,” zegt Van Amerongen over de historische opsplitsing tussen NS en ProRail. “Daar struggelen we soms nog steeds mee.” Voor reizigers is die bestuurlijke verdeling meestal onzichtbaar. Zij zien vooral een defecte lift en een reis die vastloopt.

Taxi als noodoplossing

NS wijst erop dat reizigers die afhankelijk zijn van een lift gebruik kunnen maken van reisassistentie, iets wat de spoorwegen inmiddels op 241 stations aanbieden. Volgens de officiële richtlijnen moeten reizigers bij een defecte lift de klantenservice bellen voor een oplossing, waarna de NS in sommige gevallen vervangend taxivervoer regelt.

Volgens NS leidt dat in de praktijk soms alsnog tot flinke vertragingen. “Het kan zelfs wel een paar uur extra reistijd kosten,” aldus Van Amerongen. “Dat is natuurlijk vreselijk.”

Het bevestigt het beeld van belangenorganisaties. Zij melden al langer dat haperende liften en falende informatievoorziening bij reizigers met een beperking leiden tot enorme stress, vertraging en soms zelfs een sociaal isolement.

Ondanks de harde praktijk streeft ProRail ernaar dat alle stations in 2030 volledig zelfstandig toegankelijk zijn. De situatie op station Ede-Wageningen laat zien hoe afhankelijk die ambitie nog altijd is van goed werkende techniek, actuele informatie en samenwerking tussen de verschillende spoororganisaties.

Wat te doen bij een kapotte lift?

Reizigers die afhankelijk zijn van een lift op station Ede-Wageningen en daar stranden, kunnen volgens de richtlijnen van de NS de volgende stappen ondernemen:

– Meteen bellen: NS adviseert om bij een defecte lift direct telefonisch contact op te nemen met de klantenservice. Zij moeten dan ter plekke een alternatieve oplossing (zoals een taxi) regelen.

– Reisassistentie vooraf: Hulp bij in-, over- en uitstappen kan vooraf worden aangevraagd via de NS-app of de website onder het kopje ‘Reizen met een beperking bij NS’.

– Let op de ‘bug’: Omdat de liftinformatie door de technische fout momenteel niet realtime in de NS-app wordt verwerkt, zijn storingen vooraf online niet altijd zichtbaar. Blind vertrouwen op de app is vooralsnog riskant.

– Vandalisme of overlast melden: Zie je verdachte situaties of vernielingen bij de liften? Je kunt overlast direct melden via WhatsApp of SMS naar de NS Meldkamer via +31 (0)6 13181318. Bij schade wordt altijd aangifte gedaan. ProRail is bij noodgevallen 24/7 bereikbaar via 0800-7767245. Bel bij directe dreiging altijd 112.