Allard Bijlsma
Ede verandert stap voor stap. Nieuwe woonwijken worden gepland, oude gebouwen krijgen een tweede bestemming en het landschap rond de stad verschuift langzaam. Maar wie houdt nog bij wat er allemaal gebeurt?
In deze rubriek volgt stadsgeograaf Allard Bijlsma voor de Edese Vos hoe Ede zich ontwikkelt – van bouwplannen en gebiedsvisies tot veranderingen in dorpen en buitengebied. Wat verdwijnt, wat verschijnt en wat betekent dat voor het leven in Ede?
Streetart kleurt Ede steeds meer
Vanuit het jongeren- en cultuurcentrum Astrant wordt het verfraaien van kale muren, garages en glasbakken met streetart actief bevorderd. De gemeente Ede stelt hier regelmatig geld voor beschikbaar. Inmiddels zijn er in Ede tientallen prachtige creaties te vinden. De laatste jaren zijn zijwanden van diverse flats aangepakt, zoals in Ede-Zuid en Veldhuizen. Meest recente voorbeeld is te vinden achterop het nieuwe Woonstede-complex in het Mauritskwartier (voorheen: WFC). Kunstenaar Marcus Debie heeft hier twee 16 meter hoge schilderingen aangebracht, met daarin een ekster, vlaamse gaai en groenling verwerkt.
Laatste deel Kernhem AB in ontwikkeling
De wijk Kernhem, aan de noordrand van Ede, is al vanaf 1999 in ontwikkeling. Dit jaar is het startschot gegeven voor de laatste plukjes huizen, gelegen in de hoek van de N224 en de A30. Als dit stuk klaar is, gaat meer noordelijk een nieuwe woonwijk komen. Daarvan is de naam Kernhem CD inmiddels veranderd in Doesburgerbroek. Hier moeten ruim 2500 huizen gaan komen.
Aansluiting Zuidplein op het station
Het nieuwe station Ede-Wageningen is inmiddels twee jaar open, maar rond het station zijn nog vele losse eindjes te vinden. Recentelijk is de aansluiting van het Zuidplein op de trap naar de stationstunnel aangepakt. Hier zijn betonnen elementen geplaatst en is ruimte gecreëerd voor het plaatsen van scooters. In de brede bakken komt groen. Het is nog niet geopend. Daarna is het Zuidplein aan de beurt en dan volgen nog de aansluiting op de Parkweg en daarna moet het Noordplein nog worden afgemaakt. Ook de ENKA-Noordstrook is nog niet klaar, maar daar wordt wel hard aan gewerkt.
Heropening ‘kiss&ride’ Polar Bearsplein
Voor de bouw van de parkeergarage bleek het nodig te zijn om ruim een half jaar ook de kiss&ride bij station Ede-Wageningen te sluiten. De (nieuwe) bestrating is in die periode verwijderd en de afgelopen weken is hier beton gestort. Vrijdag 17 juli ging de ‘kiss&ride’ weer open. Op 31 juli kunnen omwonenden alvast de parkeergarage hier bekijken en die gaat dan 1 augustus open. Dan gaat ook het betaald parkeren in de ENKA-buurt en WFC-terrein in.
Koloniale bouwstijl wijk Hulakker in Lunteren
Een deel van de nieuwe huizen aan de westkant van Lunteren heeft kenmerken van de ‘Nederlandse koloniale stijl’. Die kenmerkt zich door een gebroken dak, waarbij delen naar voren zijn uitgebouwd (om de zolderverdieping toegankelijk te maken), witte stenen elementen in de muur en een ondersteunde veranda. De bouwstijl komt oorspronkelijk uit Amerika (17e eeuw), maar in de 18e en 19e eeuw zag je die ook terug in Paramaribo, de hoofdstad van Suriname. Door een gebrek aan bakstenen, werden die huizen daar veelal in hout opgetrokken.
Harkes klaar voor de afbraak
De uitverkoop is geweest bij tuincentrum Harkes en de kassen en hal staan nu leeg. De afbraak is begonnen. Vele Edenaren hebben hier hun tuinplantjes gekocht, grasrollen besteld en (de laatste jaren) pakjes opgehaald. Hier komen appartementen voor ouderen, die worden gebouwd in opdracht van wooncentrum Bethanië.
Voedselbos bij Gelderse Stadstuin levert
In het kader van het thema ‘food’ in het World Food Center, is bedacht bij het bouwproject ‘Gelderse Stadstuin’ een voedseltuin/bos aan te leggen. Aan de rand van het woongebied ‘Gelderse Stadstuin’ in het Mauritskwartier (WFC) is zo’n eetbare tuin aangelegd en die is vrij toegankelijk. Je vindt er walnoten (over een paar jaar), kersen (nu), aalbessen, kruisbessen, zwarte bessen, vlierbessen en druivenranken. Maar ook kruiden als koriander, oregano en tijm. Ik heb het even nagevraagd: de bewoners blijken er al goed gebruik van te maken.
Tijdelijke woningen geplaatst en gereed voor gebruik
De ruim twintig ‘tijdelijke’ (minimaal 20 jaar) woningen bij het Somapad stonden er van de ene dag op de andere. In kant-en-klare delen zijn ze per vrachtwagen aangevoerd en op hun plek getakeld. De opgang is buitenom gerealiseerd. Op dit moment wordt de buitenruimte ingericht en er zijn ook vleermuis- en uilenkasten opgehangen. Nog even en ze zullen worden bewoond.
Dit overzicht bestrijkt de periode van half juni tot half juli 2026. Meer wetenswaardigheden over Ede vind je op AtlasvanEde.nl.
De tijdelijke woningen op het Somaterrein staan op de plek waar de autotunnel van zuid naar noord ter vervanging van de spoorwegovergang Kerkweg in het bestemmingsplan staat. Met alle afsluitingen van de laatste tijd blijkt toch nog steeds, dat er sinds de sluiting van de overweg, sprake is van barrièrevorming in Ede door het spoor.
Winkels dicht (Hardeman, Van den Born bloemist, kapper), bus weg (senioren kunnen niet meer met OV naar het ziekenhuis of het dorp). Petities, protesten, schouwen, niks hielp. Beloftes maakten blijkbaar geen schuld bij de gemeente Ede.
En het probleem blijft bestaan en in de buurt is men bang dat hulpdiensten niet snel genoeg zullen zijn wanneer het erop aankomt omdat de wijk aan de zuidkant ook te maken heeft gekregen met flinke versmalling van straten en een toename in het aantal drempels en andere obstakels.
Oké, dat maakt het hopelijk veiliger voor dagelijks verkeer, maar in noodsituaties? Met het verdwijnen van de brandweerkazerne bij de Stadspoort, vragen bewoners van dit stukje Ede zich best wel eens af of ze op tijd bereikt worden in de nieuwe situatie straks. De situatie rondom het Huygensplein afgelopen nieuwjaarsnacht is maar een voorbeeld waarbij de hulpdiensten sneller ter plaatse hadden kunnen zijn met een autotunnel.