Marc van der Woude
We spoelen dagelijks liters water door het toilet, maar staan zelden stil bij wat er daarna gebeurt. Totdat er een brief op de mat valt met het advies een emmer water of zand op het toiletdeksel te zetten.
Die opvallende bewonersbrief in de Rietkampen vormde voor de Edese Vos aanleiding om eens uit te zoeken hoe rioolonderhoud eigenlijk werkt en wat zich onder onze voeten afspeelt.
Voorzorg, geen reden tot ongerustheid
In de brief (onder dit artikel) werden inwoners gevraagd uit voorzorg een zwaar voorwerp op het toiletdeksel te zetten en afvoerputjes af te dekken met een natte handdoek. De aankondiging kwam voor sommigen vlak voor of zelfs tijdens hun vakantie. Omdat de werkzaamheden een week in beslag nemen en er geen specifieke dag werd genoemd waarop de reinigingswagen langs zou komen, riep dat vragen op: als zulke maatregelen nodig zijn, hoe groot is het risico dan eigenlijk?
Volgens uitvoerder Luuk te Winkel van Rions is de kans op overlast klein. Water kan tijdens de rioolreiniging alleen via een toilet of afvoer naar boven komen als er een ongebruikelijke druk opbouwt, bijvoorbeeld door een verstopping elders in het netwerk. De voorzorgsmaatregelen zijn bedoeld om ook dat kleine risico af te dekken.
Veel vaker merken bewoners na de werkzaamheden een rioollucht. Door de drukverschillen tijdens het reinigen kan water uit een sifon worden gezogen, waardoor de afsluiting tegen rioollucht tijdelijk verdwijnt. Dat is meestal eenvoudig te verhelpen door de betreffende afvoer even door te spoelen, zodat de sifon zich opnieuw met water vult.
Ook de gemeente Ede benadrukt dat het risico beperkt is. De maatregelen worden uit voorzorg geadviseerd, omdat een klein risico nooit helemaal kan worden uitgesloten.
Toch zorgden de communicatie en het gebrek aan een precieze planning voor onrust. Een bewoner stelde de gemeente en de aannemer zelfs aansprakelijk voor eventuele schade bij afwezigheid tijdens de werkzaamheden. Daarop is besloten het onderhoud bij een klein aantal woningen voorlopig uit te stellen en later opnieuw in te plannen. De rest van de rioolreiniging ging volgens planning door.
Meer dan alleen schoonmaken
Rioolonderhoud bestaat uit meer dan het schoonspuiten van leidingen. Nadat de leidingen schoon zijn, volgt een camera-inspectie waarbij de leidingen van binnenuit in beeld worden gebracht en wordt gekeken naar scheuren, verzakkingen en slechte verbindingen.
De gemeente ontvangt vervolgens een rapport over de technische staat van het netwerk. Zo kunnen onderhoud of vervanging worden ingepland voordat er grotere problemen ontstaan. Volgens Rions voorkomt dat bovendien dat wegen onverwacht moeten worden opengebroken door een bezweken of verzakt riool.
Vochtige doekjes als grootste boosdoener
Tijdens het gesprek met de Edese Vos hoeft uitvoerder Te Winkel niet lang na te denken over de grootste verooraker van problemen: vochtige doekjes. Het gaat om baby-, toilet- en schoonmaakdoekjes waarin vezels zijn verwerkt.
Hoewel verpakkingen vaak vermelden dat de doekjes doorspoelbaar of biologisch afbreekbaar zijn, vormen ze volgens Rions nog altijd de grootste oorzaak van verstoppingen bij pompen en rioolgemalen. Ook frituurvet en spijsolie horen niet in het riool thuis. Ze hechten zich aan de binnenkant van leidingen en veroorzaken verstoppingen in zowel het gemeentelijke netwerk als de eigen afvoer.
Onder onze voeten
Het riool behoort tot de belangrijkste voorzieningen van een stad, maar is vrijwel onzichtbaar. Zolang het systeem functioneert, denkt niemand erover na. Toch wordt er onder de grond voortdurend gewerkt om problemen te voorkomen.
De Edese Vos werkt de komende periode aan een serie artikelen over de rioolwaterzuivering in Ede. Zo maken we zichtbaar wat zich normaal gesproken aan het oog onttrekt. Met recht riooljournalistiek.
‘Een bewoner stelde de gemeente en de aannemer zelfs aansprakelijk voor eventuele schade bij afwezigheid tijdens de werkzaamheden.’
Ik heb gemeente en de aannemer Rions vriendelijk gevraagd of ze wilden aangeven wanneer ze de werkzaamheden gaan uitvoeren, in verband met putjes en wc-gebruik. Dit werd geweigerd. Ik hoorde ook: ‘Nou als er een hele grote vrachtauto in de straat staat, zou ik maar even niet naar de wc gaan.’ Ik heb toen pas gemeente en de aannemer Rions aansprakelijk gesteld voor eventuele inboedelschade, opstalschade, overlast en gezondheid/medische schade.
Dit was niet perse gekoppeld aan afwezigheid, zoals ik had aangegeven was thuis zijn (naast nu al op vakantie zijn en te laat zijn bij afwezigheid om een emmer op de wc-deksel te plaatsen en putjes af te dichten) ook een risico omdat je dan wel gebruik maakt van wc en afvoer gedurende de week. Rions weigerde het specifieker te maken dan ‘de hele week’.
Gemeente Ede en Rions zeggen allebei dat het risico beperkt is, maar zodra ze zelf preventief aansprakelijk gesteld worden voor dit ‘beperkte risico’, stoppen ze de werkzaamheden en gaan ze opnieuw overleggen tussen Woonstede, gemeente en Rions. Woonstede was blij dat ik ze op de hoogte stelde en wist van niks, zij wilden ook weten wat er gebeurt met hun panden. Nu heeft Rions aangegeven met gemeente en Woonstede om tafel te gaan en in het vervolg betere planningafspraken te maken: dus ruimer van te voren en specifieker dan ergens van maandag t/m vrijdag.
Op de Woonstedepanden na, worden de werkzaamheden nu wel gewoon uitgevoerd zoals gepland in de wijk.
Dank voor je toelichting.
Ook wij wonen in De Rietkampen, maar hebben nooit zo’n brief gehad.
Dat zou kunnen, de Rietkampen is groter dan het gebied dat tot 24 juli 2026 (vorige week) werd aangepakt. Als ze wel in uw straat hebben gewerkt, is het wellicht misgegaan met de foldercommunicatie en anders komt het waarschijnlijk doordat u niet in de betreffende straten van het werk van week 30 woont, denk ik.
Wij zijn op vakantie en hebben dus het bericht gekregen toen we al weg waren, brief van de buren. Ik zal dus zeker de gemeente aansprakelijk stellen bij schade in welke vorm dan ook.
Wij hebben afgelopen dagen (Rietkampen) een dergelijke brief ontvangen. De aankondiging houdt in dat je een week lang overdag o.a. de wasmachine en vaatwasser beter niet kunt gebruiken, op momenten dat je dat juist wilt doen ivm gebruik zonnestroom. Nu overleven we dat wel, maar waarom kan dat met alle huidige technische mogelijkheden niet anders? Met een goede planning en kennis van het rioolstelsel moet meer nauwkeurigheid mogelijk zijn. Geef bijvoorbeeld de werkzaamheden aan in een viewer, waarbij men met kleur aangeeft welke straten morgen (rood) aan de beurt zijn, welke straten evt reserve zijn wanneer men inloopt op de planning (oranje), welke straten overmorgen (geel) of welke straten gereed (groen) zijn. Echt een gemiste kans van Rions!
Of heeft de gemeente Ede het rioolstelsel onvoldoende in kaart? Het valt me namelijk op dat het Edese rioolstelsel niet te vinden is in de PDOK-viewer of GWSW server.
Ja helemaal mee eens. En inderdaad dat zou al kunnen helpen bij de planning. Absurd om niet nauwkeuriger dan een week te willen/kunnen plannen wanneer welke straat aan de beurt is.
Rions uitleg: ‘Want het loopt soms uit en soms schiet het op’ en ‘nauwkeuriger hoeven wij niet te communiceren van Gemeente Ede’.
Zoals je zelf al aangaf zijn er zowel in eenmalige planners (een folder van te voren) met kleursysteem en al helemaal met apps en mails en sms of zelfs gewoon een briefje door de bus of met 1 centraal plannerbord per straat mogelijkheden zat om nauwkeuriger te plannen.
Kijk maar naar de bouw, ict-projecten, overheidprojecten, etc. Daar is normaal dat ‘het soms opschiet en soms uitloopt’, maar dat betekent niet dat dan steeds een week alles plat ligt of een week gereserveerd wordt ten koste van andere continuïteit. Een projectmanager / planner die dat doet zou direct ontslagen worden, want zo werkt plannen niet.
De regels over plannen en communiceren kwamen van Gemeente Ede.