GLK kan drukte Hoekelum niet met cijfers onderbouwen

Natuur- en erfgoedbeheerder Geldersch Landschap & Kasteelen wil het hondenlosloopgebied op Hoekelum opheffen en overweegt betaald parkeren in te voeren. De reden: toenemende recreatiedruk. Uit navraag van de Edese Vos blijkt echter dat die analyse vooral is gebaseerd op waarnemingen, niet op harde bezoekerscijfers.

Begin dit jaar deed GLK-boswachter Anne Huttinga tegenover Omroep Gelderland een opvallende uitspraak. Hij stelde dat het landgoed jaarlijks ongeveer 1,6 miljoen bezoekers trekt – meer dan Burgers’ Zoo in Arnhem. Dat zou bijna 4400 bezoekers per dag betekenen. Die uitspraak deed bij bezoekers van het landgoed de nodige wenkbrauwen fronsen.

Bezoekerscijfers blijken niet leidend 

Als de Edese Vos schriftelijke vragen stelt over de plannen met Hoekelum, volgt pas na drie weken en diverse herinneringen een schriftelijke reactie. Hierin verwijst GLK naar meetgegevens van bezoekersaantallen op basis van mobiele telefonie. Openbare wegen zoals de snelweg, de Parklaan en de Horalaan zouden buiten die tellingen zijn gehouden. Volgens de organisatie geven deze meetgegevens een indicatie van de toenemende recreatiedruk op het landgoed.

Maar wanneer de Edese Vos projectleider Jan Ponsioen belt om door te vragen over die bezoekersdata, blijken ze veel minder belangrijk dan de eerdere communicatie deed vermoeden. Over die 1,6 miljoen bezoekers zegt hij: “Daar geloof ik niet zo heel erg in.” In de onderliggende data en hoe die zijn verzameld en geïnterpreteerd zegt hij geen inzicht te hebben.

De Edese Vos vroeg ook hoe GLK de impact van eigen evenementen zoals fairs en het concours hippique meeweegt in de discussie over recreatiedruk. Een inhoudelijke onderbouwing daarop gaf de organisatie niet.

Gebaseerd op waarnemingen 

Ponsioen laat weten dat GLK de recreatiedruk vooral afleidt uit ervaringen in het gebied. Hij verwijst daarbij naar gesprekken met bewoners, huurders, gebruikersgroepen en belangenorganisaties. Daarnaast spelen de waarnemingen van de eigen beheerders een belangrijke rol.

GLK ziet de hondenlosloop en gratis parkeren als de belangrijkste oorzaak van de ervaren drukte. Maar een controleerbare onderbouwing ontbreekt. GLK beschikt niet over onderzoeksdata waaruit blijkt hoeveel bezoekers specifiek voor het hondenlosloopgebied komen, hoeveel daarvan met de auto reizen en welk aandeel zij vormen in het totale gebruik van het landgoed. Ponsioen geeft toe: “We hebben dat niet met tellingen gedaan.”

De woordvoerder van GLK stelt in haar antwoord op onze schriftelijke vragen: “Uit informatie is bekend dat hondenbezitters bereid zijn om tot een half uur met de auto te reizen om hier hun hond uit te laten.” Maar op de vraag waar die informatie vandaan komt, moet Ponsioen het antwoord schuldig blijven. “Die bron weet ik niet.”

Er is dus een verschil tussen hoe GLK naar het publiek en de pers communiceert over recreatiedruk en de onderbouwing die overblijft wanneer daar op wordt doorgevraagd.

Het gaat GLK om de honden en MTB’ers

Al snel blijkt dat GLK van twee problemen af wil: het hondenlosloopgebied en het fietsen op wandelpaden door met name MTB’ers. Volgens GLK zorgt de combinatie van hondenlosloop, gratis parkeren en MTB-recreatie ervoor dat veel bezoekers van buiten het gebied naar Hoekelum komen. Het opheffen van het losloopgebied, het mogelijk invoeren van betaald parkeren, en het verbieden van fietsers, moeten dit aanpakken.

Ponsioen benadrukt daarbij dat de ‘gewone’ wandelaar welkom blijft: “De wandelaar door de week is helemaal geen probleem en de wandelaar in het weekend is ook geen probleem. En degene die zijn hond aan de lijn houdt, die is ook geen probleem.” Het gaat volgens hem om het maken van keuzes over de toekomst van het landgoed.

“GLK is voornemens om het hondenlosloopgebied geheel op te heffen,” laat de woordvoerder schriftelijk weten. In afstemming met de gemeente Ede wordt naar alternatieven gekeken. Ponsioen voegt daar aan toe dat ook het losloopgebied in de Sysselt op de nominatie staat om te verdwijnen. Hij wijst erop dat dit al in het Recreatiezoneringsplan Veluwe van de Provincie Gelderland (2022) is opgenomen:

Ook de parkeerplaatsen gaan op de schop. GLK wil het parkeren concentreren op één centrale parkeerplaats aan de A12-kant van het landgoed. De huidige verspreide parkeerplekken, onder meer langs de Horalaan, bij de moestuin en bij de boerderij, zullen dan verdwijnen.

Driekwart kritisch op plannen 

De kwestie leeft enorm onder inwoners. In een online peiling van de Edese Vos brachten maar liefst 1.405 mensen hun stem uit. De uitslag laat zien dat lezers kritisch zijn:

• 40 procent vindt maatregelen voor natuurbescherming begrijpelijk, maar wil dat het hondenlosloopgebied sowieso behouden blijft.
• 36 procent vindt dat de plannen te ver gaan en recreatie onnodig beperken.
• 17 procent steunt de voorgestelde maatregelen van GLK wel.
• De overige deelnemers hebben onvoldoende informatie voor een oordeel.

Hoewel een online peiling niet representatief is voor alle inwoners, laat de uitslag wel zien dat de plannen veel weerstand oproepen. Veel reacties van lezers richten zich op de vraag of de ervaren recreatiedruk daadwerkelijk zo groot is als GLK stelt. Ook wijzen lezers op de spanning tussen het beperken van dagelijkse recreatie en het blijven organiseren van grote, drukbezochte evenementen op het landgoed. Daarnaast leeft de zorg dat er opnieuw een hondenlosloopgebied verdwijnt, terwijl alternatieven in de regio steeds schaarser worden.

Hoeveel druk is er werkelijk?

De onderliggende vraag – hoe groot is het probleem dat GLK probeert op te lossen? – blijft hangen. Wie de onderbouwing achter de plannen zoekt, komt uit bij gesprekken, waarnemingen en verwachtingen over de toekomstige groei van Ede. Tegelijkertijd heeft de nieuwe coalitie de woningbouwplannen aan de overkant van de Edeseweg voorlopig in de ijskast gezet. Harde cijfers die de omvang van de gestelde recreatiedruk onderbouwen, heeft GLK vooralsnog niet naar buiten gebracht.

GLK werkt het masterplan momenteel verder uit. De definitieve versie wordt na de zomer verwacht.

Naschrift redactie

Na lezing van het conceptartikel stuurde GLK alsnog cijfers uit de Visitor Data Monitor van Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen. Daaruit zou blijken dat het aantal bezoeken in het meetgebied “Hoekelum & Sysselt” de afgelopen jaren sterk is gestegen.

Tegelijkertijd liet GLK weten dat deze cijfers niet specifiek betrekking hebben op Hoekelum, maar op een groter gebied. Welke gebieden precies binnen de meting vallen, hoe de geofence is vastgesteld en of de meetmethode de afgelopen jaren is gewijzigd, heeft GLK niet toegelicht. Ook is niet duidelijk welk deel van de gemeten bezoeken betrekking heeft op Hoekelum zelf en welk deel op de Sysselt.

De Edese Vos heeft hierover aanvullende vragen gesteld, maar geen antwoord ontvangen.