Hondenbelasting 20% omhoog: wat krijgen baasjes ervoor terug?

De hondenbelasting in Ede gaat in 2027 met ongeveer 20% omhoog. Maar meer betalen terwijl losloopgebieden verdwijnen of kleiner worden: dat wringt bij baasjes. Waar gaat hun hondenbelasting eigenlijk naartoe? De Edese Vos dook in de cijfers.

Liever in één oogopslag? Bekijk dit artikel in beeld ↓

Wie dagelijks met zijn hond naar een vertrouwd stukje bos loopt, merkt het meteen als daar ineens een aanlijnbord staat. Je moet een andere route zoeken, verder lopen of met de auto naar een ander gebied. Daar komen ook de hondenbezitters terecht die elders niet meer welkom zijn.

Bij landgoed Kernhem verschenen begin 2025 nieuwe borden met een aanlijnplicht. Op de Eder Heide bij de Drieberg beperkte Defensie de mogelijkheden om honden los te laten lopen. Ook bij Hoekelum en de Sysselt dreigt het losloopgebied te verdwijnen, zoals we in mei berichtten.

Hondenbezitters vertelden de Edese Vos eerder dat zij zich genegeerd en weggepest voelen. De hogere belasting maakt hun vraag dringender: wat krijgen we ervoor terug?

Wat betaal je per hond?

In 2026 kost een eerste hond €45,48 per jaar. Voor iedere volgende hond komt daar €67,20 bij. Met twee honden betaal je dus €112,68.

Bij een stijging van ongeveer 20% worden dat bedragen van rond €55 voor een eerste hond en €81 voor iedere volgende hond: samen ongeveer €135 voor twee honden.

Steeds minder gemeenten heffen deze belasting. Volgens onderzoeksinstituut COELO doen in 2026 nog 100 van de 342 gemeenten dat: ongeveer 29%. In 2010 was dat 72%. Inmiddels betaalt een hondenbezitter in zeven op de tien gemeenten niets.

Waar blijft het geld?

Ede schrijft in de begroting dat de opbrengst wordt besteed aan hondenbeleid. Voor 2027 verwacht de gemeente €574.000 aan inkomsten, tegenover €512.000 in de begroting voor 2026.

Bij hondenbeleid denk je al snel aan uitlaatvelden, afvalbakken en schone hondentoiletten. Maar welke kosten rekent de gemeente daar precies onder? In openbare Woo-stukken uit juli 2025 vonden we deze verdeling voor 2024:

Onder onderhoud vallen onder meer het legen van afvalbakken, de hondenpoepzuiger, groenonderhoud, reiniging van hondentoiletten en zakjesdispensers. Samen vormen deze uitgaven bijna een derde van het totaal. De gemeente rekent ook toezicht, belastinginning en de eigen organisatie mee als kosten van het hondenbeleid.

Kostendekking is een keuze

Hondenbelasting is een algemene belasting. De gemeente hoeft de opbrengst niet aan honden te besteden en is evenmin verplicht om alle kosten van hondenbeleid met deze belasting te dekken. Ede kiest daar zelf voor.

Daarbij maakt het uit welke kosten je meetelt. In het beheerplan voor 2022–2026 staat dat voortaan ook overhead en compensabele btw worden toegerekend, anders dan bij eerdere berekeningen. Onder overhead vallen onder meer gemeentelijke kantoren, computers, leidinggevenden en ondersteunend personeel. Met die posten erbij dekte de hondenbelasting volgens het plan ongeveer 80% van de berekende kosten. Het doel werd om dat naar 100% te brengen.

In 2024 bracht de hondenbelasting €441.795 op. Dat dekte ongeveer 85% van de €521.298 die de gemeente aan hondenbeleid toerekende.

Maar hoeveel reken je toe? Uit de Woo-stukken blijkt dat wethouders Bijl en Van der Schans bij de voorbereiding van het beheerplan in 2022 naar de onderbouwing vroegen. Het ambtelijke antwoord: op ieder toegerekend uur kwam destijds €39 aan overhead. Groenonderhoud in losloopgebieden en hondentoiletten werd voor de helft aan hondenvoorzieningen toegerekend. De andere helft viel onder regulier onderhoud van de openbare ruimte.

De rekening voor hondenbezitters hangt dus mede af van zulke keuzes. Meer belasting betalen betekent niet automatisch dat er ook meer voorzieningen komen.

Wat kost het innen?

In 2024 kostten het innen van de hondenbelasting en de externe controle samen bijna €74.000: ongeveer een zesde van de opbrengst. In een offerte voor 2025–2027 stelt bureau Legitiem voor jaarlijks ongeveer 25.420 woonadressen te bezoeken. Hoeveel niet-aangemelde honden zulke controles opleveren en hoeveel extra belasting vervolgens wordt betaald, blijkt niet uit de vrijgegeven stukken. Daardoor kunnen we niet vaststellen of de controles zichzelf terugverdienen.

Bij afschaffing van de belasting zouden ook niet alle kosten verdwijnen. Afvalbakken moeten nog steeds worden geleegd en bij hondenoverlast kan toezicht nodig blijven. Hoeveel bespaart de gemeente op administratie en controle als zij de hondenbelasting afschaft? Die vraag stelde de Edese Vos, maar een antwoord bleef uit.

Toezicht is meer dan boetes

Aan toezicht rekende Ede in 2024 ruim €109.000 toe. Het beheerplan beschrijft werkzaamheden als het behandelen van meldingen, surveillance, gerichte controles en de aanpak van bijtincidenten. Daar hebben ook inwoners zonder hond baat bij.

Op onze persvragen meldde de gemeente dat in 2025 specifiek voor honden 86 controlemomenten waren vastgelegd. Het verstrekte overzicht telt negen boetes en twee waarschuwingen: vijf boetes voor niet aanlijnen en vier voor het niet opruimen van hondenpoep. Een kostenspecificatie van de inzet hebben we niet ontvangen. Volgens de gemeente gaat de opbrengst van deze boetes volledig naar Justitie en Veiligheid.

Minder honden geregistreerd

Voor 2027 noemt Ede een inflatiecorrectie van 3,95% en een extra tariefstijging van 15,65%. Daarmee wil de gemeente volledige kostendekking bereiken. Volgens de begroting neemt bovendien het aantal honden af, waardoor inkomsten teruglopen.

Minder betalende honden betekent dat de kosten over minder baasjes worden verdeeld. Het tarief stijgt met ongeveer 20%, maar de gemeente verwacht ongeveer 12% meer opbrengst. Met hoeveel honden Ede voor 2027 rekent, staat er niet bij.

Tijdens corona namen veel mensen een huisdier. Het geschatte aantal honden in Nederland steeg van 1,7 miljoen in 2019 naar 1,9 miljoen in 2020. Daarna liep het aantal terug naar ongeveer 1,8 miljoen in 2026. De daling in de Edese registratie past bij die landelijke ontwikkeling, maar kan ook komen doordat minder baasjes hun hond aanmelden.

Negen maanden wachten

De Edese Vos vroeg de gemeente op 18 januari 2026 om een kostenspecificatie en onderliggende documenten. Woordvoerder Pim Steenbergen, namens wethouder Arnold Versteeg, stuurde twee dagen later een globale indeling en een presentatie uit 2022.

We vroegen vervolgens door: welke werkzaamheden worden uitgevoerd, hoeveel uren kosten die en hoe zijn de bedragen berekend? Welke kosten vervallen bij afschaffing van de belasting? En hoeveel kostte het vervangen van gevandaliseerde borden in het Edese Bos?

Na herinneringen op 2 en 11 februari liet Steenbergen op 13 februari weten dat de uitvraag omvangrijk was en meer tijd vergde. De gemeente verstrekte wel de cijfers over waarschuwingen en boetes. Op 6 juni en opnieuw in september vroegen we naar de resterende antwoorden. Die zijn tot op heden niet ontvangen.

Nieuwe losloopruimte nog onzeker

Ede wil in 2027 nieuw hondenbeleid maken. De gemeente erkent dat de losloopruimte afneemt, maar heeft niet vastgelegd hoeveel ruimte er voor honden moet zijn. Waar nieuwe losloopgebieden kunnen komen, moet nog worden onderzocht.

Over de Drieberg beslist Defensie, over Hoekelum en de Sysselt Geldersch Landschap & Kasteelen. De gemeenteraad beslist over de hondenbelasting. Baasjes moeten volgens het voorstel meer betalen, terwijl nieuwe losloopruimte nog onzeker is.