Marc van der Woude
Opnieuw presenteert de gemeente een positief resultaat én een bezuinigingsboodschap. De Edese Vos analyseert de jaarrekening.
Het persbericht van de gemeente over de jaarrekening 2025 was zoals gebruikelijk positief. Met nadruk op wat er is bereikt: fietsroutes, isolatiesubsidies en nieuwe woningen. Wat er niet in staat: de jeugdzorg kwam 3,2 miljoen euro tekort, aanbestedingsregels werden voor het tweede jaar op rij geschonden, en een deel van het “positieve resultaat” ontstond doordat gepland werk bleef liggen bij gebrek aan personeel.
Net als vorig jaar communiceert de gemeente selectief. Daarom checkt de Edese Vos de jaarrekening zelf.
Wat hield Ede werkelijk over?
Het officiële resultaat is 9,9 miljoen euro op een begroting van 544 miljoen. Maar van die 9,9 miljoen ging 7,3 miljoen direct naar bestemmingsreserves. Netto bleef er 2,6 miljoen over. Het totale eigen vermogen van de gemeente staat inmiddels op 216 miljoen euro.
Tegelijk kondigt het college verdere bezuinigingen aan. De rechtvaardiging daarvoor – het naderende “ravijn” van teruglopende Rijksinkomsten – werd in 2024 gelokaliseerd in 2026. Nu blijkt uit de jaarrekening dat de structurele exploitatieruimte pas in 2028 negatief wordt omdat het Rijk toch nog twee jaar bijsprong.
Dat betekent niet dat de financiële zorgen onterecht zijn. Maar het is een vraag waard. Sommige partijen in de raad vinden dat Ede er financieel goed genoeg voor staat en dus minder strak op de knip kan zitten, zeker vergeleken met andere gemeenten in Nederland. Anderen vinden juist dat de grote investeringen die eraan komen – nieuwe scholen, een brandweerkazerne, ruimtelijke opgaven – vragen om een stevige buffer. Beide posities zijn verdedigbaar.
Wat het persbericht niet meldde
De grootste tegenvaller van 2025 staat nergens in de gemeentelijke communicatie: de jeugdzorg liep 3,2 miljoen euro over budget. Intensievere trajecten, hogere kosten voor verblijf en veiligheid. De gemeente erkent in de jaarrekening zelf dat de voorspelmodellen niet hebben gewerkt. In de komende Perspectiefnota volgt nadere analyse – maar het probleem is niet nieuw.
Daarnaast gaf de gemeente opnieuw opdrachten weg zonder verplichte Europese aanbesteding: 4,45 miljoen euro, meer dan vorig jaar, en grotendeels nieuwe fouten. Welke leveranciers het betrof is niet openbaar gemaakt. Wel dat het vooral om ICT-opdrachten en de crisisnoodopvang gaat.
Ook opvallend: het budget voor mantelzorgwaardering werd met €80.000 onderschreden. Het aantal aanvragen daalde met 9 procent. De gemeente heeft daar geen verklaring voor.
Wat nu?
Vanavond wordt de programmarekening in de raad besproken. Voor het zomerreces volgt de Perspectiefnota – het moment waarop de bezuinigingsboodschap concreet moet worden, of moet worden herzien. De Edese Vos volgt het.
NASCHRIFT 29 juni 2026: Accountantskantoor PwC signaleert in Ede structurele problemen bij aanbestedingen, zorggeld en interne controle. Het college erkent de kritiek, maar verwacht pas in 2027 verbetering.
Nogmaals een oprisping mijnerzijds nav het relaas over de jaarrekening. De uitgaven jeugdzorg rijzen de pan uit. Structureel of niet, hoe verder? Idee is een beetje: we zien wel!
De gemeente (inwoners) moet groeien. Zal wel ergens in een visie zijn opgenomen die breed gedeeld is. Alla, maar niet alleen nieuwe maar ook bestaande voorzieningen moeten niet blijvend overgeslagen worden.
Niets over sport wordt opgemerkt. Dan ook maar geen wethouder sport. Terecht? M.i. niet. Ik blijf echt een voorstander om grote verenigingen met landelijke uitstraling (korfbal en waterpolo) nu eens echt uit hun lijden te verlossen, resp. hun accommodaties verder aan te passen en te vernieuwen. Bij de vv Bennekom knelt alles al jaren! Er zijn reserves! Bestedingsplan van 216 miljoen reserves aanwezig? Of is er geen plan?
De nieuwe raad heeft haar visitekaartje al afgegeven! In ieder geval eensgezind! En onze burgemeester aast wellicht op de vrijkomende functie van directeur Teuge International Airport; geen moeite met uit de bocht vliegen.
Wel bijzonder dat er zoveel geld in kas is en er kritische problemen zijn. Voor de omgevingsdienst betalen wij als burger miljoenen, in 2027 een slordige 8 miljoen. De capaciteit en kwaliteit is niet op orde. Het allerergste is dat de archiefwet al geruime tijd niet op orde is.
Er is een nieuwe Archiefwet, die gaat in op 1 januari aanstaande.
Waarom, overigens, anoniem reageren?
De raad heeft volgens mij weinig te zeggen over de inhoud van de Archiefwet. Wel is er op basis van de Archiefwet een gemeentelijke Archiefverordening. Deze verordening dateert van 2020: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR636790/1
Kortom: kunt u nader uitleggen waar de raad ‘blindelings’ mee zou hebben ingestemd?
Het gaat om de naleving van de archiefwet. Ze voldoen niet. Alle details staan in de bijlage van de jaarstukken die goedgekeurd zijn.
Overigens staat het 2 juli wederom in de documenten onder “Archivering”