Marc van der Woude
De zaal in de Reehorst zat dinsdagavond vol met naar schatting 200 bewoners uit de Enka-wijk. Zij kwamen af op de informatieavond over de invoering van betaald parkeren. Hoewel de betrokkenheid groot was, werd al snel duidelijk dat de belangrijkste vraag al was beantwoord.
De boodschap van de gemeente Ede was helder: betaald parkeren komt er. De invoering is gekoppeld aan de opening van de nieuwe parkeergarage bij station Ede-Wageningen en moet voorkomen dat treinreizigers hun auto in de wijk parkeren. De bewoners mochten meedenken over de uitvoering – zoals tijdvakken, de verdeling van de wijk in vijf zones (A t/m E) en een gefaseerde invoering – maar niet over de noodzaak zelf. Die stond vast.
De discussie verschoof daarmee van de vraag of regulering wenselijk is, naar hoe de gevolgen zo werkbaar mogelijk kunnen worden gemaakt. Bij de gepresenteerde varianten viel bovendien op dat niet alle opties gelijkwaardig waren. Alternatieven die eerder in de wijk steun kregen, zoals een blauwe zone, waren al afgevallen vanwege de handhavingskosten. Andere keuzes werden nadrukkelijk als minder haalbaar of problematisch gepresenteerd.
Strategisch adviseur Gigi Kraak van de gemeente Ede, verantwoordelijk voor het stationsgebied, licht de plannen voor betaald parkeren toe aan bewoners. Foto’s: Friso Pas.
De vergeten afspraak van 2020
Een cruciaal punt van discussie was een toezegging uit 2020. Destijds werd afgesproken dat er eerst gemeten en gemonitord zou worden, om vervolgens samen met de bewoners te bepalen of regulering nodig was. Wethouder Peter de Pater (GemeenteBelangen) erkende dat die afspraak niet is nagekomen.
„We hebben het wel zo opgeschreven. En als je het opschrijft, moet je erop terugkomen,” aldus de wethouder. Hij voegde er direct aan toe dat de situatie inmiddels is veranderd en dat een wijk naast een intercitystation volgens ‘de kennis van nu’ niet zonder regulering kan. De gemeente vreest dat reizigers de parkeergarage van €4,- per dag zullen mijden en bereid zijn tot 1.200 meter te lopen voor een gratis plek.
De Pater vatte de beperkte speelruimte aan het einde van de avond samen in een opmerkelijke vraag: „Moet je accepteren als wijk dat je geen invloed hebt op de vraag of het er komt? Wij vragen vanavond… kunt u ons vergeven dat het wel noodzakelijk is?”
Zoektocht naar begrip
De avond draaide dan ook niet om inspraak in de klassieke zin, maar om het managen van de uitvoering. Gemeentelijke adviseurs lichtten toe dat er nog een enquête volgt, waarvan de resultaten in een participatieverslag komen. Deze resultaten worden alleen digitaal gedeeld, omdat een nieuwe briefronde de gemeente €1.500,- zou kosten. Daarmee werd de avond niet zozeer een moment van besluitvorming, maar een stap in een proces waarin reacties worden verzameld, gewogen en uiteindelijk verwerkt in een voorstel.
Daarin wordt ook expliciet vermeld wat de gemeente níét kan doen met de input van bewoners – en waarom. Halverwege de avond viel een zin die de kern van dit proces blootlegde: „We willen op zoek naar het begrip voor onze maatregelen.” Het is een formulering die weinig ruimte laat voor misverstanden: de koers is bepaald, de opgave is nu om deze uit te leggen aan de wijk.
Beperkte speelruimte
De vragen uit de zaal waren divers en kritisch. Bewoners nabij het station vrezen de huidige overlast, terwijl bewoners aan de randen zich afvragen waarom zij straks moeten betalen voor een probleem dat zij niet ervaren. De verwachte kosten voor een vergunning liggen op maximaal €165,- per jaar, terwijl bezoekers (zoals oppas-grootouders) circa 80 cent per uur gaan betalen.
Daarbij liepen verschillende argumenten door elkaar. Soms ging het over overlast door treinreizigers, dan weer over de exploitatie van de parkeergarage of over gelijke regels binnen de gemeente. Op de vraag waarom bewoners bij de Stadspoort veel goedkoper uit zijn, gaf De Pater toe dat daar destijds een speciale “deal” is gemaakt met de bioscoop, maar dat hij er nog eens naar zal kijken. Voor bewoners maakte dat het lastig om te volgen waar de keuze precies op gebaseerd was.
Het college streeft ernaar het besluit nog voor de zomer aan de raad voor te leggen, ondanks dat er in 2027 weer een herziening van het gemeentebrede parkeerbeleid op de agenda staat. Hoewel de gespreksleider de aanwezigen bedankte voor een „volwassen en zinvol gesprek”, bleef de fundamentele vraag hangen. Niet hoe betaald parkeren wordt ingevoerd, maar waarom er eigenlijk nog werd gedaan alsof er iets te kiezen viel.
NASCHRIFT 24 maart 2026: Enquête bevestigt gekozen koers
Inmiddels heeft de gemeente de aangekondigde enquête onder bewoners uitgezet. Hoewel het onderzoek bedoeld is om meningen op te halen, laat de vraagstelling weinig ruimte voor twijfel over de richting. De invoering van een vergunningensysteem wordt in de enquête als uitgangspunt genomen. Bewoners kunnen vooral aangeven hoe dat systeem eruit moet zien – niet of het er moet komen. Alternatieven zoals een blauwe zone zijn vooraf als onwenselijk aangemerkt en komen in de vragenlijst niet als volwaardige optie terug.
In de Whatsapp-groep Bewoners op Enka ontstond direct discussie over de opzet van de enquête. Bewoners wijzen erop dat zij alleen kunnen kiezen uit varianten van invoering en dat de vraag of parkeerregulering wenselijk is ontbreekt. Sommigen geven aan de enquête daarom niet in te vullen.
Als er dus bezoek komt langer dan 5 uur ben je duurder uit…
De hypocriete houding van de overheid is ronduit stuitend. Massale burgerlijke ongehoorzaamheid lijkt het enige wat overblijft wanneer gemaakte afspraken zo makkelijk aan de kant worden geschoven. Niet betalen, laat ze het maar komen halen!
Eigenlijk is er afgelopen jaren geen parkeerprobleem op het Enkaterrein. De parkeernorm van 1,7 parkeerplaats per woning was al te hoog. Dag en nacht staan er parkeerplaatsen leeg zeker vanaf een paar honderd meter van het station. Die hele parkeergarage is niet nodig. Hopelijk doen nog meer mensen een auto weg als er parkeerbelasting voor bewoners geheven wordt.
Ik woon in de appartementen aan de Akulaan. Doordat veel mensen met de trein gaan en bij ons parkeren hebben wij als bewoners geen parkeerplek. Vooral s’avonds laat maar ook overdag staat regelmatig alles vol. Vakantiegangers zetten voor langere tijd de auto bij ons neer. Met activiteiten/feestdagen ook. Als wij hierdoor buiten onze parkeerplaatsen moeten parkeren worden wij beboet. Er staan dus zeker vaak geen parkeerplaatsen leeg.
Precies daar kan ik me zo goed voorstellen dat er bijvoorbeeld slagbomen komen om de bewoners van de appartementen te beschermen, kan me super goed voorstellen dat het daar onrustig is qua parkeren…. Maar om de hele wijk dan te gaan aanpakken voor een dure vergunning is het andere uiterste… Waarom niet wat meer maatwerk om de mensen aan de Akulaan appartementen te beschermen maar de rest van de wijk niet belasten….
Het is kortzichtig te denken dat er geen problemen komen als de gratis P+R aan de andere van het station wordt opgedoekt en treinreizigers moeten betalen om in de parkeergarage te staan. Ik woon in de Houtstraat met uitzicht op het station en wij hebben nu al veel notoire stationsparkeerders voor de deur staan. Dat geeft op dit moment geen problemen, er is genoeg plek. Stel dat van de 400 treinreizigers die nu op de gratis P+R staan een kwart, waarschijnlijk zijn het er meer, niet wil betalen voor de parkeergarage (en dat zou zo maar kunnen, de Nederlander parkeert het liefst gratis, zie ook de reacties van Enka bewoners die verder van het station wonen) zitten wij eerste rang wat betreft parkeerdruk. De straten achter ons, zo niet de hele buurt gaat daar last van krijgen. Niet alleen vanwege de treinreizigers, bewoners van de eerste ring zullen als het niet anders kan, de auto verderop in de wijk parkeren. En zo schuift het door, ook naar de verder gelegen straten op Enka.
In mijn vorige woonplaats heb ik jaren in de ellende gezeten omdat in mijn wijk, op 800 meter lopen van het station en tegenover een bedrijventerrein, geen betaald parkeren was ingevoerd. Het stond overdag vol met mensen die in de kantoren aan de overkant werkten en treinreizigers. En er waren de langparkeerders, mensen die met de trein naar Schiphol reisden en de auto een week of meer in onze wijk parkeerden. De dag dat het betaald parkeren werd ingevoerd was het in 1x opgelost en hing ik de vlag uit. Het moge duidelijk zijn dat ik de plannen van de gemeente en het invoeren van betaald parkeren op heel Enka toejuich.