Ede houdt weer miljoenen over en blijft bezuinigen

Opnieuw presenteert de gemeente een positief resultaat én een bezuinigingsboodschap. De Edese Vos analyseert de jaarrekening.

Het persbericht van de gemeente over de jaarrekening 2025 was zoals gebruikelijk positief. Met nadruk op wat er is bereikt: fietsroutes, isolatiesubsidies en nieuwe woningen. Wat er niet in staat: de jeugdzorg kwam 3,2 miljoen euro tekort, aanbestedingsregels werden voor het tweede jaar op rij geschonden, en een deel van het “positieve resultaat” ontstond doordat gepland werk bleef liggen bij gebrek aan personeel.

Net als vorig jaar communiceert de gemeente selectief. Daarom checkt de Edese Vos de jaarrekening zelf.

Wat hield Ede werkelijk over?

Het officiële resultaat is 9,9 miljoen euro op een begroting van 544 miljoen. Maar van die 9,9 miljoen ging 7,3 miljoen direct naar bestemmingsreserves. Netto bleef er 2,6 miljoen over. Het totale eigen vermogen van de gemeente staat inmiddels op 216 miljoen euro.

Tegelijk kondigt het college verdere bezuinigingen aan. De rechtvaardiging daarvoor – het naderende “ravijn” van teruglopende Rijksinkomsten – werd in 2024 gelokaliseerd in 2026. Nu blijkt uit de jaarrekening dat de structurele exploitatieruimte pas in 2028 negatief wordt omdat het Rijk toch nog twee jaar bijsprong.

Dat betekent niet dat de financiële zorgen onterecht zijn. Maar het is een vraag waard. Sommige partijen in de raad vinden dat Ede er financieel goed genoeg voor staat en dus minder strak op de knip kan zitten, zeker vergeleken met andere gemeenten in Nederland. Anderen vinden juist dat de grote investeringen die eraan komen – nieuwe scholen, een brandweerkazerne, ruimtelijke opgaven – vragen om een stevige buffer. Beide posities zijn verdedigbaar.

Wat het persbericht niet meldde

De grootste tegenvaller van 2025 staat nergens in de gemeentelijke communicatie: de jeugdzorg liep 3,2 miljoen euro over budget. Intensievere trajecten, hogere kosten voor verblijf en veiligheid. De gemeente erkent in de jaarrekening zelf dat de voorspelmodellen niet hebben gewerkt. In de komende Perspectiefnota volgt nadere analyse – maar het probleem is niet nieuw.

Daarnaast gaf de gemeente opnieuw opdrachten weg zonder verplichte Europese aanbesteding: 4,45 miljoen euro, meer dan vorig jaar, en grotendeels nieuwe fouten. Welke leveranciers het betrof is niet openbaar gemaakt. Wel dat het vooral om ICT-opdrachten en de crisisnoodopvang gaat.

Ook opvallend: het budget voor mantelzorgwaardering werd met €80.000 onderschreden. Het aantal aanvragen daalde met 9 procent. De gemeente heeft daar geen verklaring voor.

Wat nu?

Vanavond wordt de programmarekening in de raad besproken. Voor het zomerreces volgt de Perspectiefnota – het moment waarop de bezuinigingsboodschap concreet moet worden, of moet worden herzien. De Edese Vos volgt het.