Marc van der Woude
Uit het definitieve, vertrouwelijke besluit van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) over de warmtestoring in Ede blijkt dat de toezichthouder grote vraagtekens zet bij de werkwijze van het Warmtebedrijf.
Hoewel de ACM spreekt van tegenstrijdige verklaringen, structureel uitstel en ‘bevreemdende’ constructies, blijft handhaving uit. De Edese Vos kreeg inzage in de stukken waaruit blijkt hoe moeizaam het onderzoek verliep.
Het besluit is vanwege de aard van toezichtsinformatie vertrouwelijk, maar de inhoud werpt licht op hoe de toezichthouder met het warmtebedrijf omgaat. Waar een eerder artikel van de Edese Vos focuste op de juridische uitkomst voor bewoners, kijken we nu naar wat zich achter de schermen afspeelde.
Zienswijzen gewogen, oordeel ongewijzigd
In de fase tussen het conceptbesluit en de definitieve versie kregen de Edenaren die een handhavingsverzoek hadden ingediend om het warmtebedrijf aan te pakken de kans om hun zienswijzen aan te leveren. Hoewel de ACM in het definitieve document bevestigt dat deze reacties zijn meegewogen, hebben ze niet geleid tot een ander oordeel. De argumenten van bewoners over de impact en de gang van zaken zijn erkend, maar juridisch terzijde geschoven.
Vier pijnpunten in het dossier
Uit de interne documentatie van de ACM komen vier structurele problemen naar voren:
1. Informatie ‘elders’ ondergebracht
Het Warmtebedrijf stelde herhaaldelijk vragen over de oorzaak van de storing niet te kunnen beantwoorden. De informatie zou bij de warmteproducent liggen, een andere juridische entiteit. De ACM noemt dit “bevreemdend”, aangezien de leverancier en producent tot dezelfde holding behoren, hetzelfde adres delen en dezelfde directeur hebben. Desondanks accepteerde de toezichthouder deze formele scheiding gedurende een groot deel van het onderzoek.
2. Strategisch traineren
Pas ruim een jaar na de storing leverde het Warmtebedrijf de noodzakelijke technische onderbouwing. Daarvoor betwistte het bedrijf de bevoegdheid van de ACM en werd herhaaldelijk om uitstel gevraagd. De ACM documenteert een patroon waarbij informatie pas beschikbaar kwam nadat de druk maximaal werd opgevoerd.
3. Inconsistenties in de data
De toezichthouder constateert dat verschillende rapportages elkaar tegenspreken. Het eerste evaluatierapport voor bewoners komt niet overeen met latere memo’s en meetgegevens die pas in 2025 werden aangeleverd. Het gaat hierbij om cruciale data: wanneer viel het vermogen precies weg en waarom functioneerden de gasketels als back-up niet naar behoren? Dit impliceert dat ook het Edese college destijds verkeerd en onvolledig is geïnformeerd en daarmee ook de gemeenteraad.
4. Dossier pas na bedrijfsbezoek op orde
Het onderzoek werd pas afgerond na een fysiek bedrijfsbezoek in augustus 2025. Dat de ACM pas na een inspectie op locatie concludeert dat alle vragen zijn beantwoord, suggereert dat de schriftelijke informatievoorziening tot die tijd tekortschoot.
Conclusie zonder gevolgen
Hoewel de ACM de stroeve samenwerking en de tegenstrijdigheden uitgebreid heeft vastgelegd, blijft de eindconclusie onveranderd. De toezichthouder oordeelt dat het Warmtebedrijf “voldoende aannemelijk” heeft gemaakt dat de hoofdoorzaak buiten het warmtenet lag.
Het dossier bevestigt het beeld van een niet-transparante operatie waarbij verantwoordelijkheden worden verschoven. Dat de toezichthouder deze praktijken signaleert maar niet sanctioneert, illustreert hoe beperkt de positie van de consument is binnen de huidige Warmtewet.
Als je dit leest, zou je een vermoeden kunnen hebben dat de ACM minstens net zo verdorven is als het warmtebedrijf. Als burger sta je nu helemaal nergens meer. Het enige is een omwenteling bij de gemeenteraadsverkiezingen, dat zou een laatste strohalm kunnen zijn, tenzij? Ik vraag mij weleens af, wat zijn dat voor mensen?
Het ligt toch even iets anders. Ik ben een van de 5 mensen die een handhavingsverzoek heeft ingediend. Heb veel contact met de ACM gehad. Op de conceptversie van het ACM-besluit heb ik een zienswijze ingediend. Met al die informatie is de ACM m.i. zorgvuldig omgegaan.
Het is jammer dat onze vier klachten zijn afgewezen en dat de ACM besloot niet te handhaven. Gezien de huidige Warmtewet konden zij ook niet veel anders. Ze konden alleen signaleren dat het niet wenselijk is dat binnen het Warmtebedrijf er zo makkelijk met verantwoordelijkheden kon worden geschoven. In de nieuwe Warmtewet is dit niet meer mogelijk.
Overigens komt het hele rapport van de ACM binnenkort op hun website.
De ACM heb ik niet zo hoog zitten. Ze stellen maximumtarieven voor warmtenetten, waar onder het vastrecht. Warmtebedrijf Ede vraagt uiteraard direct het maximum, zonder onderbouwing. Vervolgens lees ik nergens iets van de ACM dat ze hier navraag naar doen. Nu ben ik jaarlijks al ruim €800 kwijt aan vastrecht, zonder nog één druppel warmte te hebben afgenomen. Dat is elke 3 jaar een nieuwe ketel! Het is vooral van belang dat de politieke partijen niet alleen over duurzaam energiegebruik praten in hun programma’s, maar daadwerkelijk actie ondernemen om de kosten voor de burger te verlagen.
Hoog tijd dat de gemeente zelf gaat handelen. Die zooi gewoon privatiseren. Kennis aannemen en zorgen voor een veel beter warmtenet. Biomassa uitfaseren en warmte uit de bodem gaan halen. Ede-wijd gaan uitrollen misschien. Ik woon in de Rietkampen en we moeten volgens de gemeente een warmtepomp gaan nemen allemaal. Ik heb er één en met kou maakt hij meer geluid. Een straat vol met warmtepompen geeft veel geluid. Komt nooit goed!
Je bedoelt vast collectiviseren. Helaas, dat kost vele tientallen miljoenen euro’s en die kunnen we niet opbrengen. We hebben een monster gecreëerd…