Marc van der Woude
Enkele weken geleden berichtte de Edese Vos over de opsplitsing van een bosperceel in Bennekom en de discussie over een aangevraagd hek. Inmiddels zijn op een van de nieuwe percelen borden over particulier eigendom en vrijwillige openstelling vernield.
Het bosgebied van ruim drie hectare tussen de Hullenberglaan, de Zassenkamp en de Bosmeesterskamp was tot voor kort één geheel. Na verkoop is het opgesplitst in vier afzonderlijke percelen. Voor perceel D1495, bij Zassenkamp 9, loopt een vergunningaanvraag voor een hek.
De vernielde borden stonden op een van de andere percelen, D1494. Daarop stond: ‘Particulier eigendom. Voorlopig vrijwillig opengesteld.’ De eigenaar liet weten dat dit uitsluitend betrekking had op zijn eigen perceel. Dit is buiten het broedseizoen vrij toegankelijk, maar van maart tot en met juli gesloten om vogels en andere natuur te beschermen. Hij benadrukt dat dit perceel, in tegenstelling tot wat verkoper HVD Projecten in het vorige artikel stelde, niet aan zijn woning grenst.
Nieuwe borden en wildcamera’s besteld
De Edese Vos kreeg van een bron de melding dat twee van de drie borden op perceel D1494 waren verdwenen. Volgens de eigenaar zijn de borden in het weekend van 2 augustus verbogen en zijn de palen uit de grond getrokken. De palen lagen vervolgens in het bos. De meest zichtbare paal met bord aan het begin van het pad staat nog overeind.
De eigenaar heeft de achtergebleven gaten vanwege het struikelgevaar weer dichtgemaakt. Op foto’s die hij aan de Edese Vos stuurde, is de vernieling te zien. Bij de dichtgemaakte gaten is nog vers geel zand zichtbaar. De eigenaar heeft geen aangifte gedaan. Wie de borden heeft vernield en waarom, is niet bekend. Hij vermoedt dat iemand ten onrechte denkt dat hij zijn perceel wil omheinen en daar boos over is.
Aanvankelijk schreef hij: “Ik heb nieuwe borden besteld, samen met een paar wildcamera’s. Mocht dat niet helpen, dan moeten we wellicht toch maar tot omheining overgaan.” Na vragen van de Edese Vos over de regels voor cameratoezicht nuanceerde hij dat. Een omheining is volgens hem op dit moment niet aan de orde. Hetzelfde geldt voor het plaatsen van camera’s. “Eerlijk gezegd denk ik dat ik hier niet te veel energie meer aan wil besteden. Het blijft natuurlijk jammer dat dit gebeurt.”
Foto’s genomen door de eigenaar van perceel D1494.
Bord en status van het pad
Een particuliere eigenaar mag op zijn eigen grond in beginsel borden plaatsen, zijn eigendom markeren en regels stellen voor het gebruik ervan. Dat betekent niet automatisch dat een bestaand wandelpad mag worden afgesloten.
De Historische Vereniging Oud Bennekom, Stichting De Moft en Stichting Milieuwerkgroepen Ede stellen dat verschillende paden door het gebied al tientallen jaren voor iedereen toegankelijk zijn en daardoor onder de Wegenwet kunnen vallen. Een bord met de tekst ‘voorlopig vrijwillig opengesteld’ kan bij de beoordeling van de toegankelijkheid een rol spelen, maar bepaalt niet zelfstandig of een bestaand pad openbaar is. De vraag is onder meer hoelang het pad vrij toegankelijk is geweest en of daarmee aan de voorwaarden van de Wegenwet wordt voldaan.
De organisaties waarschuwden eerder dat een vergunning voor een hek rond perceel D1495 een precedent kan scheppen voor de overige nieuwe bospercelen.
Hekken zijn ‘duivelse dilemma’s
“Hekken zijn duivelse dilemma’s in het bos. En je zou ze eigenlijk niet moeten hebben.” Dat zegt Gerard Baars, de voorzitter van Stichting De Moft. Want ‘verhekking’, zoals hij het noemt, betekent volgens hem dat mens en dier steeds meer barrières tegenkomen waar ze niet doorheen kunnen.
Zo telt De Moft, het gebied op de stuwwal ten oosten van Bennekom, inmiddels zo’n tweehonderd aparte kavels. Die kavels worden later vaak weer opgesplitst. De nieuwe eigenaren willen daar soms ook weer een hek omheen zetten. “Een hek plaatsen is niet verboden”, zegt Baars. “maar realiseer je wel dat je het bos daar afsluit voor mensen en dieren. En bedenk ook dat als je dat doet, je het bos weer een stukje kleiner maakt.”
De Historische Vereniging Oud Bennekom, Stichting De Moft en bewonersgroep Bosmeesterskamp keuren de vernieling van bordjes af. “Dit zet de verhoudingen op scherp en maakt het moeilijker om tot de gewenste uitkomst te komen: behoud van toegang tot de bestaande padenstructuur,” aldus een woordvoerder. Veel hangt af van de beoordeling van de vergunningaanvraag voor het hek door de Omgevingsdienst.
Regels rond wildcamera’s
Een particuliere eigenaar mag camera’s gebruiken om zijn eigendom te beschermen, maar daar gelden voorwaarden voor. Zodra met een wildcamera herkenbare mensen worden gefilmd, is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing. Het cameratoezicht moet noodzakelijk zijn, de camera moet zo beperkt mogelijk worden gericht en bezoekers moeten weten dat zij kunnen worden gefilmd. Beelden mogen bovendien niet langer worden bewaard dan nodig.
In het Edese Bos ontstond in 2023 een discussie nadat borden rond een hondenlosloopgebied herhaaldelijk waren vernield. De gemeente plaatste toen wildcamera’s om de dader te achterhalen. Later bleek dat de vereiste toestemming voor deze vorm van opsporing ontbrak. De beelden werden vernietigd en konden niet worden gebruikt voor aangifte of verder onderzoek.
Interessant stuk, maar de camerapassage verdient een kanttekening.
De zaak uit 2023 was de gemeente Ede die met verstopte wildcamera’s een dader wilde betrappen. Dat ging mis omdat heimelijk, gericht filmen om iemand te identificeren een bevoegdheid vereist die groene boa’s niet hebben. Dat is een aparte wereld met strikte scheidingen: een particulier rechercheur mag het alleen mét vergunning (Wpbr) en privacygedragscode, de politie alleen onder gezag van het OM, en een gemeente-boa valt buiten allebei. Zelfs de sociale recherche – de ambtenaar die wél fraude mag onderzoeken – loopt bij stelselmatige observatie vast zonder wettelijke grondslag, en moet voor een camera alsnog naar het OM. Die boa’s in Ede hadden geen enkele van die petten op, vandaar dat de beelden moesten worden vernietigd. Veelzeggend: bij vandalisme in het Kasteelpark in Elsloo (2025) vroeg de raad om wildcamera’s en het college weigerde, met exact die redenering.
Voor een particuliere boseigenaar ligt het net iets anders. Hij oefent geen overheidsbevoegdheid uit, dus voor hem geldt de AVG plus een gerechtvaardigd belang – en “ik wil weten wie mijn borden sloopt/algemene preventie” ís zo’n belang. Méér ruimte dan die boa’s dus, maar die ruimte zit in de zichtbare, aangekondigde variant. Verstopt en gericht op mensen botst alsnog op de kenbaarheidsplicht: mensen moeten weten dát ze gefilmd worden. Niet zijn bedoeling is het probleem, maar de heimelijkheid.
En privé-eigendom en openbaar toegankelijk sluiten elkaar niet uit. Veel natuur in Nederland is particulier bezit én vrij toegankelijk. Voor de AVG telt dat laatste: waar publiek vrij komt, film je derden. Een losse opname maken terwijl je er zelf loopt mag – net als een straatinterview in de stad met voorbijgangers op de achtergrond – maar een vaste camera die permanent registreert wie er langskomt, is iets heel anders, en dáár gaat het hier om. De wildcamera zelf is trouwens niet het probleem – verstopt in het bos om reeën te tellen mag prima. Hij wordt pas een “bewakingscamera” zodra je ‘m op mensen richt om daders te betrappen. Zelfde apparaat, ander doel, ander rechtsregime.
Ook een zichtbare camera met bordje is niet genoeg: die mag alleen gericht zijn op wat je beschermt, niet structureel iedereen die passeert. En juist een bord is lastig – een container beschermen kan makkelijk, want daar hoort niemand te komen, maar een informatiebord bestaat juist om door alle wandelaars van dichtbij gelezen te worden. Een camera erop legt dus vooral vast wat níét mag.
De kern is dat zijn doel neerkomt op mensen herkenbaar vastleggen om te weten wie het was – en dat is precies wat de AVG hier niet toestaat. Daarom loopt het vast: op mensen richten mag niet, of de camera nou verstopt of zichtbaar hangt, want het zijn hoe dan ook de passanten die je vastlegt. En de enige opstelling die wél mag – op wild gericht, weg van de mensen – vangt juist nooit een vandaal. Legaal en nuttig vallen vanzelfsprekend juist niet samen. Dat de eigenaar er zelf van afzag, was dus de verstandige conclusie.