Hoe controleert Ede waar het zorggeld terechtkomt?

Bij miljoenen euro’s aan zorgkosten kon vorig jaar niet voldoende worden vastgesteld of de gedeclareerde zorg daadwerkelijk was geleverd. De gemeente Ede zegt signalen van mogelijke zorgfraude altijd te onderzoeken. Eén zo’n onderzoek blijkt te gaan over jeugd-ggz-instelling Karakter. De eerste onderzoeksfase gaf onvoldoende duidelijkheid en krijgt een vervolg.

De gemeente Ede geeft jaarlijks grote bedragen uit aan jeugdzorg en ondersteuning vanuit de Wmo. Controleren of alle gedeclareerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd, blijkt niet eenvoudig.

Dat werd deze zomer zichtbaar in het accountantsverslag over 2025. Accountant PwC kon bij ongeveer 6 miljoen euro aan zorgkosten niet vaststellen of voldoende was aangetoond dat de zorg daadwerkelijk was geleverd. Dat betekent niet dat dit geld is verdwenen of dat voor 6 miljoen euro is gefraudeerd. Wel ontbrak voldoende bewijs om de levering van deze zorg aan te tonen.

Volgens PwC had Ede dit probleem eerder kunnen zien aankomen. De gemeente kwam pas in het voorjaar van 2026 in actie en moest vlak voor het afronden van de jaarrekening met spoed zelf controles uitvoeren.

Signalen van mogelijke fraude

De Edese Vos vroeg de gemeente daarop hoe zij controleert of zorg daadwerkelijk wordt geleverd en hoe zij mogelijke zorgfraude opspoort.

De gemeente herkende zich niet in het beeld dat zij onvoldoende grip heeft op de zorguitgaven. Volgens de woordvoerder van wethouder Bram van der Beek is toezicht op geleverde zorg en mogelijke zorgfraude “een belangrijk speerpunt”.

Ede heeft speciale toezichthouders die zich daarmee bezighouden. Ook controleert de gemeente zorgaanbieders voordat contracten worden afgesloten en zet zij daarbij de Wet Bibob in. Daarmee kan onder meer worden onderzocht of er een risico bestaat dat een onderneming voor criminele activiteiten wordt gebruikt.

“We zullen ook niet alles zien, maar bij signalen pakken we altijd door”, liet de woordvoerder weten. De gemeente nodigde de Edese Vos daarbij uit eventuele signalen door te geven.

Onderzoek naar Karakter

In hetzelfde accountantsverslag stond dat in 2025 een onderzoek was begonnen naar mogelijke fraude door een zorgaanbieder. Meerdere gemeenten waren daarbij betrokken.

Toen de Edese Vos in juni vroeg om welke organisatie het ging, wilde de gemeente dat niet bekendmaken omdat het onderzoek nog liep. De woordvoerder van Van der Beek heeft later alsnog bevestigd dat het gaat om jeugd-ggz-instelling Karakter.

Aanleiding voor het onderzoek was een publicatie van Follow the Money uit november 2024. Het onderzoeksplatform beschikte over een omvangrijk dossier van klokkenluiders binnen Karakter. Zij stelden onder meer dat zorg werd gedeclareerd die niet was geleverd, dat te hoge tarieven werden gerekend en dat zorg dubbel werd gedeclareerd.

Karakter weersprak de beschuldigingen. De organisatie zei zich niet te herkennen in het beeld van een instelling die maximaal probeert te declareren en stelde dat de duur en intensiteit van behandelingen worden bepaald door wat patiënten nodig hebben. Karakter had zelf onderzoek laten uitvoeren en meldde daarbij geen onregelmatigheden te hebben gevonden.

91 gemeenten doen mee

Karakter werkt in een groot deel van Oost-Nederland. Na de publicatie van Follow the Money besloten tien jeugdhulpregio’s gezamenlijk onderzoek te laten doen. Daaronder vallen in totaal 91 gemeenten.

Ede besloot in maart 2025 mee te werken. Om te voorkomen dat iedere gemeente afzonderlijk hetzelfde onderzoek moest uitvoeren, kreeg de gemeente Nijmegen namens de deelnemende gemeenten de bevoegdheid de controle te organiseren en een onderzoeksbureau in te schakelen.

Die eerste onderzoeksfase heeft geen uitsluitsel gegeven. Volgens een nieuw collegevoorstel heeft het onderzoek in 2025 “niet voldoende duidelijkheid gegeven over de rechtmatige besteding van zorgkosten”.

Er komt daarom een tweede onderzoeksfase. Nijmegen krijgt opnieuw mandaat om het onderzoek namens de betrokken gemeenten uit te voeren. De nieuwe machtiging loopt tot 1 januari 2028.

Dat er verder wordt onderzocht, betekent niet dat bij Karakter fraude is vastgesteld. Het onderzoek moet duidelijk maken of de ontvangen middelen rechtmatig en doelmatig zijn besteed.

Moeilijk zicht op zorgfraude

Ede is niet de enige gemeente die probeert meer grip te krijgen op zorgfraude. Gemeenten hebben vaak met tientallen of honderden zorgaanbieders te maken en weten lang niet altijd hoe groot het probleem is.

Sommige gemeenten proberen daarom actief meer signalen boven water te krijgen. Apeldoorn begon vorig jaar bijvoorbeeld samen met Meld Misdaad Anoniem een campagne om inwoners en zorgmedewerkers verdachte situaties te laten melden. De gemeente noemt onder meer zorg die wel wordt gedeclareerd maar niet wordt geleverd, medewerkers met valse diploma’s en kwetsbare cliënten die worden misbruikt.

Ede zegt signalen van mogelijke fraude op te pakken. Bij de Edese Vos zijn ook meldingen binnengekomen over andere zorgaanbieders in Ede. De redactie doet daar onderzoek naar.

Zie je iets wat niet klopt in de zorg?

De Edese Vos onderzoekt hoe publiek zorggeld in Ede wordt besteed. Werk je in de zorg, ontvang je zelf zorg, ben je mantelzorger of ben je op een andere manier betrokken en zie je zaken die volgens jou niet kloppen? Dan horen we dat graag.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om zorg die wel wordt gedeclareerd maar niet of nauwelijks wordt geleverd, personeel dat niet over de juiste kwalificaties beschikt, druk om niet-gewerkte uren of niet-uitgevoerde behandelingen te registreren of misbruik van kwetsbare cliënten.

Je hoeft zelf niet vast te stellen of sprake is van fraude. Dat onderzoeken wij. De Edese Vos gaat zorgvuldig om met tips en publiceert geen beschuldigingen zonder eigen onderzoek en wederhoor.