Nachtopvang botst met Edese ambities voor foodinnovatie

Jarenlang bouwde Ede aan het World Food Center als centrum voor foodinnovatie. ROOTS moest daar start-ups helpen groeien en maakte deel uit van die economische ambitie. Maar toen de gemeente een permanente plek nodig had voor de nachtopvang, moest ROOTS wijken. De eigen afdeling Economie waarschuwde voor de gevolgen.

Waarom dit ertoe doet – De gemeente maakt beleid op meerdere terreinen tegelijk. Hier botst de keuze voor maatschappelijke opvang rechtstreeks met jarenlange economische ambities voor het World Food Center. Voor inwoners is relevant hoe de gemeente zulke tegenstrijdige belangen afweegt – en wat er gebeurt als het ene gemeentelijke doel het andere in de weg zit.

De keuze voor gebouw 85/86 op het World Food Center was nog maar net gemaakt, of binnen de gemeentelijke organisatie ontstonden zorgen over wat die beslissing betekende voor een ander gemeentelijk doel: de ontwikkeling van het WFC als economisch ecosysteem rond food. Dat blijkt uit bijna duizend onder de Woo openbaar gemaakte interne documenten die de Edese Vos analyseerde.

ROOTS Innovation Hub is daarin geen toevallige huurder. De gemeente ondersteunde de ontwikkeling van de plek voor start-ups in de foodsector zelf. Het vertrek van ROOTS raakte daarmee ook aan de economische ambities die Ede jarenlang voor het World Food Center had uitgedragen.

Economie waarschuwt voor kettingreactie

De koerswijziging leidde tot grote zorgen bij de gemeentelijke afdeling Economie. Ook economiewethouder Arnold Versteeg stelde kritische vragen over de gevolgen voor de “fragiele exploitatie en bedrijfsvoering” van ROOTS, de kosten en de bestemming van de start-ups. Ambtenaren van Economie waarschuwden dat het verdwijnen van de start-ups een kettingreactie teweeg kon brengen en het vertrouwen van investeerders in het hele gebied zou aantasten.

Versteeg was op dat moment ook bekend met de interne locatievergelijking waarin ROOTS als plek voor de nachtopvang het slechtst en Next Level het beste scoorde. Dat bevestigt hij tegenover de Edese Vos. Op de vraag of hij als economiewethouder bezwaar heeft gemaakt tegen de keuze voor ROOTS en uiteindelijk met die locatie instemde, geeft hij geen inhoudelijk antwoord: “Het college neemt in zijn geheel een collegebesluit.”

Ook op de waarschuwing van zijn eigen ambtenaren over de mogelijke kettingreactie gaat Versteeg niet concreet in. Volgens hem zijn de risico’s afgewogen tegen de voordelen en gaat het om “een totaalafweging van de belangen van alle partijen”. De gemeente wil ROOTS en de start-ups volgens hem “heel graag behouden” voor Ede en zet zich daarvoor in. Welke concrete voorwaarden hij daarvoor bij de besluitvorming heeft gesteld, vermeldt hij niet.

Op het moment van zijn reactie was nog geen vervangende huisvesting gevonden. Volgens wethouder Bram van der Beek worden de bruikleencontracten vanwege de planning van de verbouwing in ieder geval tot het einde van dit jaar niet opgezegd en loopt de nzoektocht naar een nieuwe plek nog.so

Juridisch ‘bommetje’ over bouwveld

Vlak voor het besluit dook er bovendien een probleem op met de afspraken over het terrein. Gebouw 85/86 staat op bouwveld D. Over de ontwikkeling van dit gebied heeft de gemeente afspraken gemaakt met World Food Center Development. Die zijn vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst Gebiedsontwikkeling, kortweg SOGO. In deze overeenkomst en de bijbehorende structuurvisie was voor het gebied een hotel- en congresfunctie voorzien; een later ontwikkelplan ging voor bouwveld D uit van nieuwe bedrijfsruimte.

Intern werd de ontdekking een “bommetje” genoemd. Een jurist waarschuwde vervolgens dat de gemeente niet eenzijdig een andere invulling aan bouwveld D kon geven: zonder overeenstemming met de ontwikkelaar was deze invulling volgens de interne beantwoording “waarschijnlijk niet houdbaar”.

De juridische waarschuwing leidde op de valreep tot een andere formulering. Het besluit luidde niet langer dat gebouw 85/86 de permanente plek werd, maar dat de nachtopvang permanent aan het WFC-terrein werd gekoppeld. Gebouw 85/86 werd in de toelichting de eerste locatie. De verwachting was dat het pand ongeveer tien jaar kon worden gebruikt, waarna de opvang mogelijk elders op het WFC-terrein zou worden ondergebracht.

Dat is opvallend omdat Van der Beek juist veel belang hechtte aan het permanente karakter van de nieuwe nachtopvang. Volgens hem hadden de opeenvolgende tijdelijke locaties de gemeente veel inzet en middelen gekost en voor onzekerheid gezorgd bij daklozen, medewerkers en zorgaanbieders. Daarom moest er nadrukkelijk een permanente oplossing komen. Gebouw 85/86 zelf werd uiteindelijk echter niet als permanente locatie vastgelegd; de permanente keuze gold het WFC-terrein.

Van der Beek stelt tegenover de Edese Vos dat instemming van World Food Center Development voor het gebruik van gebouw 85/86 niet nodig is, omdat de gemeente eigenaar van het pand is. WFCD is volgens hem wel geïnformeerd en daarna intensief bij het vervolg betrokken. Zijn antwoord gaat over het eigendom en gebruik van het gebouw. De interne juridische waarschuwing betrof de bredere afspraken met WFCD over de ontwikkeling van bouwveld D. Uit zijn antwoord blijkt niet hoe die waarschuwing uiteindelijk is opgelost.

College zet keuze door, advocaat eist intrekking

Op 16 december stemde het college in met het voorstel. Daarmee gaf het college de permanente nachtopvang voorrang op het voortgezette gebruik van gebouw 85/86 door ROOTS, ondanks de economische waarschuwingen vanuit de eigen organisatie en de juridische vragen over de gebiedsontwikkeling.

Stichting ROOTS werd pas kort voor de openbare bekendmaking geïnformeerd en schakelde daarop een advocaat in. Die sommeerde de gemeente het besluit in te trekken. Wethouder Van der Beek wees dat verzoek begin januari zonder inhoudelijke motivering af.

Daarmee blijft een opvallende spanning bestaan. Ede wil het World Food Center ontwikkelen als plek voor economische bedrijvigheid en foodinnovatie en zegt ROOTS en de start-ups voor de gemeente te willen behouden. Tegelijkertijd koos hetzelfde college ervoor het gebouw waarin zij waren gevestigd te bestemmen voor de nachtopvang, terwijl de eigen afdeling Economie waarschuwde voor de gevolgen voor het bredere ecosysteem. Waar ROOTS en de start-ups uiteindelijk terechtkunnen, is nog niet duidelijk.

Voor donateurs: de volledige reconstructie

Donateurs van de Edese Vos krijgen toegang tot de uitgebreide reconstructie, met de volledige tijdlijn, aanvullende interne correspondentie en meer details over de juridische en economische discussie. Zij ontvangen de link via de nieuwsbrief.