Stank en gladheid: waarom de Irenelaan van haar ginkgo’s af wil

Bewoners van de Irenelaan in Bennekom ervaren al jaren ernstige overlast van vrouwelijke ginkgobomen. In het najaar veranderen de stoepen en parkeerplaatsen in een glibberige en sterk ruikende ondergrond, die zelfs de woningen en auto’s binnendringt.

Al zeker vier jaar is het hetzelfde patroon in de Bennekomse Irenelaan. Zodra de herfst invalt, vallen de vruchten van de ginkgo biloba, de Japanse notenboom, op stoepen en parkeerplaatsen. Wat op papier een fraai straatbeeld is, mondt in de praktijk uit in vervuiling, stank en gladheid. De vruchten rotten en verspreiden een indringende geur, die door bewoners wordt omschreven als ranzig, misselijkmakend en vergelijkbaar met braaksel. Het slijmerige residu maakt trottoirs bovendien glad en onveilig.

De overlast stopt niet bij de voordeur. De penetrante lucht hangt maandenlang in de straat en trekt via open ramen ook de huizen binnen. Bovendien is de smurrie nauwelijks te vermijden; bewoners lopen de stinkende resten mee naar binnen, waar de geur in het tapijt van de woning of de auto trekt en daar nauwelijks uit te krijgen is. Ook de materiële schade loopt op: een bewoner meldt ernstige lakschade aan zijn voertuig door het bijtende residu van de vruchten.

Een vermijdbare keuze

De overlast is geen onvermijdelijk natuurverschijnsel. Bij de aanplant van ginkgo’s kiezen gemeenten doorgaans bewust voor mannelijke exemplaren, omdat vrouwelijke bomen deze overlastgevende vruchten produceren. In de Irenelaan staan echter meerdere vrouwelijke ginkgo’s.

De Gemeente Ede stelde aanvankelijk dat het geslacht bij jonge bomen pas na decennia zichtbaar wordt en dat de bomen daarom niet gekapt zouden worden. Hoewel dit voor natuurlijke zaailingen technisch klopt, wijst dit op een foutieve selectie bij de aanleg zo’n 25 jaar geleden; in de professionele boomkwekerij is het namelijk al decennia de standaard om uitsluitend ‘mannelijke cultivars’ aan te planten die gegarandeerd geen vruchten dragen.

Leefbaarheid versus bomenbeleid

Bewoners Jaap Beukhof en Dirk Mol geven aan dat de situatie voor hen niet langer houdbaar is. “Dit komt elk jaar terug,” zeggen zij. De vervuiling houdt weken tot maanden aan, waardoor normaal gebruik van de openbare ruimte in het najaar en de winter wordt bemoeilijkt. Het probleem speelt ook in andere gemeenten; het Jeugdjournaal maakte er al eens een reportage over.

De gemeente hield tot voor kort vast aan het beleid dat gezonde bomen niet worden gekapt en beloofde als oplossing vaker te laten vegen. Bewoners trokken die belofte echter ernstig in twijfel. “Wij hebben in een maand tijd niemand gezien om het trottoir te vegen. De enigen die het bijhouden zijn de bewoners zelf,” aldus Dirk Mol. Zelfs tijdens de kerstdagen bleef de straat bezaaid met de ‘stinkbommen’.

Situatie komt in stroomversnelling

Nadat bewoners de zaak lieten escaleren richting wethouder Arnold Versteeg en de Edese Vos kritische vragen stelde aan de gemeente, kwam de situatie in een stroomversnelling. Nog dezelfde middag bezocht een vakbeheerder van de gemeente de Irenelaan om de situatie persoonlijk op te nemen. Zijn conclusie is helder: de overlast is dermate groot dat de bomen in aanmerking komen voor vervanging.

De gemeente gaat nu in kaart brengen waar de in totaal 187 ginkgo’s in Ede voor overlast zorgen. Per straat zal een kapvergunning worden aangevraagd om de vruchtdragende bomen te vervangen door een soort die de leefbaarheid niet aantast. De Edese Vos blijft de uitvoering van deze ‘grote schoonmaak’ volgen.

De antwoorden van de wethouder

Onze redactie legde de situatie in de Irenelaan voor aan wethouder Arnold Versteeg. De antwoorden laten zien dat het probleem breder is dan alleen Bennekom:

Omvang: Het probleem speelt in de hele gemeente. Er staan 187 ginkgo’s verspreid over 32 straten en locaties. De gemeente erkent dat dit op veel van deze plekken een terugkerend probleem is.

Beleidswijziging: Hoewel het bomenbeleidsplan stelt dat er niet gekapt wordt om vruchtoverlast, maakt de gemeente nu een uitzondering. De mate van overlast in de Irenelaan is volgens de wethouder zo groot dat vervanging door een andere boomsoort noodzakelijk is.

Vegen is onvoldoende: De gemeente geeft toe dat het eerder voorgestelde ‘extra vegen’ slechts in beperkte mate werkt.

Vervolg: De gemeente inventariseert nu alle vruchtdragende overlast-bomen in Ede om per straat kapvergunningen aan te kunnen vragen.