Gemeente draait over omgekeerde vlaggen Veenderweg

Rond de rotonde Veenderweg-Klaphekweg hebben buurtbewoners omgekeerde Nederlandse vlaggen aan lantaarnpalen gehangen. De actie, bedoeld als steun aan de boerenprotesten en kritiek op de landelijke politiek, leidt tot verdeeldheid én tot opvallend geschuif bij de gemeente Ede.

De omgekeerde vlag geldt sinds de boerenprotesten als symbool voor een overheid die volgens actievoerders faalt. Tegenstanders ervaren de uiting juist als respectloos tegenover een nationaal symbool. In de openbare ruimte speelt bovendien mee dat de vlaggen niet op eigen terrein hangen, maar aan lantaarnpalen van de gemeente.

Scherpe kritiek valt onder de vrijheid van meningsuiting. De vraag is echter of inwoners daarvoor gemeentelijke eigendommen mogen gebruiken.

Eerst gedoogd, daarna toch aangepakt

Na klachten van inwoners liet een gemeentemedewerker vrijdagmiddag om 15.46 uur nog weten dat er niet zou worden ingegrepen: “Op basis van het huidige standpunt van het college ondernemen we nog geen actie zolang de vlaggen geen concreet gevaar of hinder opleveren voor de verkeersveiligheid of de omgeving.”

Een dag later klinkt een ander geluid. Gemeentewoordvoerder Patricia Nep laat tegenover Ede Stad weten dat de vlaggen alsnog worden verwijderd, omdat ze het verkeer zouden afleiden en zo voor een onveilige situatie zorgen. De politieke lading zou geen rol spelen.

Een van de initiatiefnemers noemt dat verkeersargument onzin en zegt de vlaggen na verwijdering opnieuw te willen ophangen.

Wat er tussen vrijdagmiddag en zaterdag precies is veranderd, blijft onduidelijk. De gemeente onderbouwt het concrete verkeersrisico niet.

Wat zegt de APV?

De Edese Algemene Plaatselijke Verordening (APV) biedt al een andere grond om in te grijpen. Artikel 2:42 verbiedt het om zonder schriftelijke toestemming van de eigenaar een “geschrift, afbeelding of aanduiding” aan te brengen.

Voor meningsuitingen en bekendmakingen wijst de gemeente speciale aanplakborden aan. Dat maakt het opvallend dat de omgekeerde vlaggen aanvankelijk werden gedoogd. De gemeente had direct kunnen optreden tegen het ongeoorloofde gebruik van de lantaarnpalen, maar beroept zich pas later op de verkeersveiligheid.

Gedeelde openbare ruimte

Op eigen terrein ligt dat anders. In 2023 oordeelde de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland dat de provincie Utrecht in een concreet geval niet mocht optreden tegen acht omgekeerde vlaggen in een weiland langs de A1. Het zeer ruime provinciale vlaggenverbod beperkte de vrijheid van meningsuiting volgens de rechter onevenredig.

Aan een gemeentelijke lantaarnpaal uit een inwoner niet alleen een mening, maar gebruikt hij daarvoor ook andermans eigendom.

De gemeente moet daarbij een consequente en inhoudsneutrale lijn hanteren. Worden particuliere vlaggen aan lantaarnpalen toegestaan, dan moet voor andere politieke of maatschappelijke uitingen dezelfde maatstaf gelden.

De principiële vraag blijft daarom of gemeentelijke lantaarnpalen überhaupt voor particuliere uitingen mogen worden gebruikt.