Paspoort aanvragen in Ede: maand wachten, €60 extra voor spoed

Inwoners van Ede moeten een maand wachten voordat ze een paspoort kunnen aanvragen. Wie daardoor voor een spoedaanvraag kiest, betaalt €60,30 extra. Meerdere inwoners melden bij de Edese Vos dat de lange wachttijden hun plannen doorkruisen.

Bij een controle door de Edese Vos op woensdag 7 oktober bood het gemeentelijke afsprakensysteem als eerste mogelijkheid 6 november om 11.40 uur. Dat is dertig dagen later. Na de aanvraag duurt het volgens de gemeente meestal nog zes werkdagen voordat het paspoort kan worden opgehaald.

Er kunnen tussentijds plekken vrijkomen. Maar wie op de eerst beschikbare afspraak afgaat, moet rekening houden met ruim vijf weken voordat het paspoort klaar is.

Extra betalen voor snelheid

Een inwoner die een reis aangeboden kreeg, liep tegen die wachttijd aan. Zijn vertrek is ongeveer een maand later. Een gewone afspraak was volgens hem pas op 6 november mogelijk. Inmiddels heeft hij een spoedafspraak voor 13 oktober, waardoor zijn paspoort naar verwachting op tijd klaar is.

Daarvoor betaalt hij €60,30 extra. Zijn bezwaar: bij een eerder beschikbare gewone afspraak was spoed niet nodig geweest.

De inwoner sprak naar eigen zeggen met een teamleider van Publiekszaken en een wethouder. Volgens hem wees de teamleider op een piek in paspoortverlengingen en onvoldoende personeel. De wethouder zou hebben gezegd dat de situatie niet te voorzien was.

In antwoord op vragen van de Edese Vos verduidelijkt de gemeente dat de verlengingspiek wel was voorzien. Wat volgens haar niet was voorzien, is dat de gebruikelijke voorjaarsdrukte steeds eerder begint, hoger uitvalt en dit jaar langer aanhoudt.

Ook lang wachten op rijbewijs

Een tweede inwoner meldt vergelijkbare ervaringen met rijbewijsaanvragen. Rond het rijexamen van haar dochter eind juni boekte zij uit voorzorg vijf weken van tevoren een afspraak. Toen haar dochter zakte, annuleerde zij die.

In september probeerde zij opnieuw een afspraak te maken voor haar dochter. Volgens haar lukte dat pas na vier dagen proberen, waarna opnieuw ongeveer vijf weken wachttijd volgden. Voor haar eigen rijbewijsverlenging bleek een online aanvraag mogelijk.

Zij heeft hierover een klacht ingediend bij de gemeente. Volgens haar houden de problemen al maanden aan.

De lange wachttijden gelden ook voor rijbewijzen. De gemeente bevestigt in een reactie op een klacht dat de drukte rond reisdocumenten de beschikbare afspraakruimte beperkt. Dat raakt onder meer jongeren die hun rijexamen hebben gehaald: zij moeten eerst wachten op een afspraak en daarna nog maximaal zes werkdagen op hun rijbewijs. Een spoedaanvraag kost €39,65 extra. Daarmee is het rijbewijs meestal de volgende of tweede werkdag na de aanvraag klaar, maar ook daarvoor is eerst een afspraak nodig.

Piek was bekend

De gemeente heeft inmiddels verklaard dat de vraag groter is dan de beschikbare personele capaciteit. Vacatures zijn moeilijk te vervullen.

Ook de piek in paspoortaanvragen was bekend. Sinds 2014 zijn paspoorten voor volwassenen tien jaar geldig in plaats van vijf jaar. Daardoor verlopen nu veel documenten die destijds zijn verstrekt.

Volgens de gemeente is de verlengingspiek meegenomen in de personeelsplanning. Ede baseerde zich op prognoses van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens en hield rekening met de hogere vraag van vorig jaar. Toch ligt het werkelijke aantal aanvragen opnieuw boven de prognoses.

Dit jaar heeft de gemeente drie keer geprobeerd extra tijdelijke medewerkers in te huren. Dat leverde beperkt extra capaciteit op. Over ongeveer anderhalve week begint een nieuwe medewerker. Voor de resterende vacatures volgt opnieuw een werving.

“We hopen de wachttijd in december weer te hebben teruggebracht tot maximaal een week”, schrijft de gemeente. Het uiteindelijke doel is dat inwoners binnen drie dagen een afspraak kunnen maken. In december en januari wil Ede inwoners eerder attenderen op het verlopen van hun reisdocument, om de aanvragen beter over het jaar te spreiden.

Wie draagt de kosten?

Op de gemeentelijke website staat een waarschuwing voor de drukte. Soms zijn er geen afspraken beschikbaar en moeten inwoners het later opnieuw proberen. Een indicatie van de wachttijd ontbreekt.

Bij een spoedaanvraag kan het document meestal de volgende werkdag of na twee werkdagen worden opgehaald. Die termijn begint na de aanvraag. Hoe snel iemand voor een spoedafspraak terechtkan, vermeldt de website niet.

Volgens de gemeente is de toeslag van €60,30 bedoeld voor versnelde productie en levering van het reisdocument, niet voor een eerdere afspraak. De toeslag geldt ongeacht de reden voor de spoedaanvraag. De gemeente stelt dat de Legesverordening geen mogelijkheid biedt om die kwijt te schelden.

“We begrijpen dat dit wrang kan zijn wanneer de wachttijd voor een reguliere afspraak een rol speelt”, schrijft de gemeente. Een inwoner kan afzonderlijk om vergoeding vragen. Of die wordt toegekend, moet volgens de gemeente op basis van de concrete omstandigheden worden beoordeeld.

De gemeente bekijkt dagelijks of door extra inzet of annuleringen nieuwe afspraken kunnen worden toegevoegd. Het tijdstip waarop die beschikbaar komen, varieert. Bellen of hulp vragen bij de balie levert niet automatisch een eerdere afspraak op. Voor een spoedaanvraag moeten inwoners bellen met 14 0318.