Edese Vos
Journalistieke veiligheid is niet vanzelfsprekend. Wereldwijd én in Nederland neemt de druk op de pers toe. Cijfers uit nieuwe jaaroverzichten laten zien dat het werk van de journalist gevaarlijker wordt, terwijl diezelfde journalist onmisbaar is voor een gezonde democratie. Ook de Edese Vos kreeg te maken met intimidatie.
Twee rapporten die rond de jaarwisseling verschenen, schetsen een somber beeld. De International Federation of Journalists (IFJ) meldt dat in 2025 wereldwijd 128 mediaprofessionals om het leven kwamen tijdens hun werk. De helft van dit dodelijke geweld concentreerde zich in Palestina, waar 56 journalisten stierven terwijl zij verslag deden van de oorlog in Gaza. Omdat buitenlandse pers de enclave niet in mag, rust de loodzware taak op de schouders van lokale journalisten. Zij betalen de hoogste prijs voor het brengen van het nieuws.
Ook in eigen land is de trend zorgwekkend. Het jaaroverzicht van PersVeilig laat zien dat het aantal incidenten in Nederland blijft stijgen. In 2025 werden 262 meldingen gedaan van bedreiging, intimidatie en geweld. Opvallend: hoewel er minder grote demonstraties waren, vond de agressie vaker plaats tijdens regulier journalistiek werk op straat of via online kanalen.
Dubbele straf voor aanval op journalist
In Nederland wordt dit niet langer geaccepteerd als ‘part of the job’. Sinds 2019 hanteert het Openbaar Ministerie een expliciet beschermingsbeleid: de strafeis bij geweld tegen een journalist ligt 200 procent hoger dan bij een gemiddelde burger. Die afspraak staat in het PersVeilig-akkoord tussen de journalistiek, politie en justitie.
Die zwaardere strafmaat is er niet voor niets. Journalisten vervullen, net als bestuurders en politici, een publieke taak. Zij controleren de macht, informeren de burger en jagen het debat aan. Wie een journalist aanvalt of intimideert, raakt daarmee de democratie zelf. Om die reden is inmiddels ook doxing (het openbaar maken van privégegevens om iemand bang te maken) strafbaar gesteld.
Intimidatie in Ede
Ook de Edese Vos ervaart dat de persvrijheid onder druk staat. De afgelopen jaren deed onze redactie tweemaal melding bij PersVeilig en de NVJ. In 2023 ging het om juridische druk vanuit de gemeente Ede. De redactie werd benaderd door een advocaat en burgemeester René Verhulst polste bij het Openbaar Ministerie of hij aangifte tegen de Edese Vos kon doen.
In 2025 volgde een tweede melding. Over de precieze inhoud hiervan kunnen we op dit moment nog niet publiceren omdat de zaak nog in onderzoek is, maar de melding onderstreept dat de journalistieke werkomgeving in Ede uitdagend blijft.
Deze Edese zaken bleven niet onopgemerkt. De kwestie uit 2023 werd opgepakt door Free Press Unlimited en is opgenomen in een rapport dat is gedeeld met de Tweede Kamer en Europese instellingen. Ede staat daarmee onbedoeld op de kaart als voorbeeld van hoe de lokale overheid de persvrijheid kan bemoeilijken.
De Vos bijt van zich af
De Edese Vos laat zich niet intimideren en werkt actief samen met organisaties die opkomen voor de persvrijheid. Zo nemen we deel aan landelijk overleg over juridische dreigingen en trekken we samen op met Expertisecentrum SPOON. Hierbij ligt de focus op de Wet open overheid (Woo) en het controleren van besluitvorming die buiten het zicht van de burger plaatsvindt.
De rapporten van IFJ en PersVeilig bewijzen dat journalistiek onder vuur ligt. Juist daarom blijven wij scherp. Bescherming van de pers is namelijk geen luxe, maar een bittere noodzaak voor een eerlijke samenleving.
Beste wensen, Vos! Verlies noch je haren noch je streken.
Even voor alle duidelijkheid: als de gemeente Ede, met als aanvoerder van het hele stel de burgemeester, dus de vrije pers intimideert, lijkt mij de democratie, door een afgevaardigde (die burgemeester) daarvan, met voeten te worden getreden. Wat geeft zo iemand het recht om nog te spreken over rechtsorde en democratie? Te meer daar ook andere voorbeelden van zeer recent erop duiden dat hier toch sprake lijkt te zijn van enig machtsgebruik, zelfs tegenover raadsleden, die juist dit college dienen te controleren. Zij worden als onmondige kinderen weggezet, en dat is minstens net zo erg als intimidatie van de vrije pers.