Edese Vos
De Romeinse god Janus, naar wie de maand januari is vernoemd, keek met twee gezichten tegelijk: vooruit en achteruit, naar binnen en naar buiten. In de politieke traditie werd dat beeld later gebruikt om machtsdragers te typeren die publiek iets anders laten zien dan achter de schermen.
Van de redactie
Voor de Edese Vos is de start van dit nieuwe jaar de aanleiding om de balans op te maken over de manier waarop de macht in Ede functioneert – en specifiek de rol van de burgemeester daarin.
‘Komt allen tezamen’
Burgemeester René Verhulst presenteert zich in zijn columns en publieke optredens vaak als pleitbezorger van ontmoeting, democratie en kritische dialoog. In zijn kerstcolumn van 24 december in Ede Stad schrijft hij over “echte ontmoetingen tussen echte mensen”, waar ruimte is om “kritisch en positief” te zijn, vragen te stellen en naar antwoorden te luisteren. Het beeld is warm en uitnodigend: Ede als stad waar verschillen samenkomen en kritiek wordt gewaardeerd.
De werkelijkheid achter de schermen laat echter een schril contrast zien. Vlak voor kerst ontving de redactie van de Edese Vos een brief van de burgemeester waarin de verbinding ver te zoeken was. Zelfs de kerstgedachte bleek aan hem voorbijgegaan: in plaats van de door hem gepredikte dialoog, koos de burgemeester ervoor ons allerlei negatieve en ongefundeerde kwalificaties toe te dichten. Niet alleen over onze journalistiek, ook persoonlijk en zelfs over een vrouw die in Ede slachtoffer is geworden van ernstige mishandeling en tevergeefs bij hem heeft aangeklopt voor hulp.
Het is niet voor het eerst, en het staat niet op zichzelf.
Twee gezichten, twee monden
Wie de afgelopen jaren de omgang van de burgemeester met de controlerende pers én met kritisch-betrokken inwoners volgt, ziet een patroon van onaanspreekbaarheid. In de raadszaal en in het contact met inwoners zien we regelmatig dat wie kritiek levert, verdacht wordt gemaakt. Het lijkt een zwart-wit wereld: ben je positief over de burgemeester, dan ben je een vriend. Ben je kritisch, dan word je direct als vijand geframed. Er lijkt niets tussenin te zitten.
Het is een beproefde tactiek van machthebbers die menen boven kritiek verheven te zijn: de rollen omdraaien. In plaats van in te gaan op de inhoud van de tegenspraak, wordt de integriteit van de vragensteller of boodschapper aangevallen. De burgemeester lijkt te handelen vanuit de overtuiging dat zijn inzet voor de gemeenschap hem ontslaat van de noodzaak tot rekenschap.
Dat maakt een analyse van zijn handelen noodzakelijk. Bestuurlijke macht in Ede komt namelijk in uitzonderlijk veel rollen samen bij de burgemeester. Hij is voorzitter van het college van B&W, voorzitter van de gemeenteraad, en sleutelfiguur in zowel de bestuurlijke driehoek als de veiligheidsdriehoek met politie en Openbaar Ministerie. Ook is hij voorzitter van de Regio Foodvalley, het bestuurlijke samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Gelderse Vallei. Daarnaast bekleedt hij posities in invloedrijke externe gremia, zoals de Raad van Advies van het Nationaal Park De Hoge Veluwe.
Wanneer hij als voorzitter van de raad meer de belangen van het college lijkt te dienen, of wanneer hij deze machtsposities gebruikt om journalisten in de wielen te rijden via het Openbaar Ministerie of juridische druk, raakt dat de kern van onze lokale democratie.
Binnen het gewenste verhaal blijven
Het is precies dát patroon dat wordt aangeduid met het begrip januskop. De burgemeester toont twee gezichten: aan de voorkant de verbinder die uitnodigt tot dialoog, aan de achterkant de machtspoliticus die kritiek probeert te neutraliseren door de boodschapper verdacht te maken.
Landelijke waakhonden als de NVJ en PersVeilig kwalificeerden de omgang met de pers in Ede eerder al als “een gemeente onwaardig” en “zeer ernstig”. Omdat de stapelingen in de dossiers ‘Bestuurscultuur’ en ‘Persvrijheid’ inmiddels te groot zijn om te negeren, gaat de Edese Vos in 2026 een tandje dieper graven. Integriteit is niet iets voor in een kerstcolumn; het is de noodzakelijke en toetsbare basis van bestuurlijk handelen.
Oproep: Heb jij ervaringen met de burgemeester waarbij je meent onjuist bejegend te zijn, of heb je informatie die raakt aan de bestuurlijke integriteit in Ede? Meld je dan bij de redactie. Elke melding helpt om hier het licht op te zetten. Reacties worden vertrouwelijk behandeld.
Het bestuur van Ede zegt transparant te willen zijn, maar in de praktijk lukt dat niet. In gesprekken met ambtenaren en betrokkenen wordt vaak gezegd dat zij weinig speelruimte hebben. Besluiten worden uiteindelijk genomen door wethouders en de burgemeester. Voor mensen die iets aankaarten, maakt dat het lastig om echt gehoord te worden.
Ook mijn eigen verhaal is zo behandeld. In plaats van dat er is geluisterd naar wat ik feitelijk heb meegemaakt, is mijn verhaal intern anders neergezet. Niet als een signaal dat serieus onderzocht moest worden, maar als iets dat moest worden ingekaderd en afgezwakt. Daardoor ben ik zelf niet meer als gesprekspartner gezien, maar als onderdeel van een probleem.
In de manier waarop de burgemeester zich opstelde, kwamen persoonlijke details over mij terug, gecombineerd met een toon die weinig ruimte liet voor tegenspraak. Dat voelde niet als een open gesprek, maar als een oordeel dat al vaststond.
Ik beschik over twee gesprekken uit 2024 met dakloze mensen, waarin ook burgemeester Verhulst voorkomt. Die gesprekken zijn door deze mensen zelf opgenomen en bewaard, omdat zij zich niet veilig voelden. Toch is er nooit serieus naar geluisterd. Niemand wilde die gesprekken horen of meenemen in de afweging.
Wat mij het meest raakt, is hoe dakloze mensen in Ede worden benaderd. Er worden beloften gedaan over zelfredzaamheid en meedoen in de samenleving, maar in de praktijk worden mensen op afstand gezet. Ook mensen in mijn directe omgeving zijn zo behandeld: formeel horen ze erbij, maar feitelijk worden ze buitengesloten en doorgeschoven. Dat doet pijn. Ik blijf zoeken naar verbinding, maar merk dat ik steeds opnieuw vastloop.
Tegenmacht organiseren heeft alleen zin als er ook wederhoor is – als je wordt gehoord en serieus genomen. Als dat ontbreekt, put het je uit. Dan voelt het alsof je vecht tegen iets dat niet wil luisteren. Dat is waarom ik zeg: ik ben er klaar mee. Niet omdat het me niets meer kan schelen, maar omdat het me te veel kost om steeds opnieuw mijn verhaal te moeten verdedigen zonder dat er werkelijk wordt geluisterd.
Helemaal eens. Hoe met dakloze maar ook hoe met andere kwetsbare mensen in de Edese samenleving vanuit de gemeente o.a. vanuit de wmo word omgegaan is schokkend en veelal een geldkwestie. Het leidt tot veel meer leed, overlast en kosten, dat is iets wat de vele kerken in Ede zich ook wel eens aan zouden mogen trekken. Begin in je eigen omgeving zou ik zeggen, een klein gebaar kan al een groot positief effect hebben.
Ik denk dat er wel erg veel op de kerk wordt afgeschoven waar bureaucratie, vooral sinds de jaren 80 in Lunteren/Ede het hele zorglandschap verduisterde en buiten de maatschappij aan de rand bestuurd werden, weg van de kerk!
Bravo Edese Vos, blijf graven en duiden, wie weet gaat er ooit iets veranderen in deze gemeente. Ik hoop het.
“Pels in de luis”? Werkelijk?
Leuk dat mensen na drie jaar nog steeds over dit woordgrapje struikelen. 🙂
Ik ben het hier totaal niet mee eens en put daarbij uit eigen ervaring. De mening van bgm Verhulst en mijzelf stonden in de coronatijd haaks op elkaar. Ik heb in die tijd bij heel erg veel burgemeesters in NL aangeklopt omwille van betogingen van de organisatie ‘vrouwen voor vrijheid’. Verhulst was naast de burgemeester van Haarlem de enige die open stond om inhoudelijk het gesprek aan te gaan met mensen met een andere, minder populaire zienswijze. Ook mbt zaken die nadien speelden heb ik hem als toegankelijk en ontvankelijk ervaren, al kan ik me voorstellen dat het onmogelijk is om met iedereen persoonlijk het gesprek aan te gaan.
Toegankelijk en ontvankelijk is natuurlijk heel mooi. Graag lees ik wat er precies mee is gedaan.
Niks, maar daar maakte ik me ook geen illusies over. Het systeem is rot, niet deze man.