Edese Vos
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft de gemeente Ede een boete van 25.000 euro opgelegd voor het onrechtmatig verwerken van gegevens van 34 islamitische inwoners. Uit het besluit van de toezichthouder blijkt dat de gemeente jarenlang gevoelige informatie, zoals religieuze stroming en foto’s van inwoners en hun familieleden, zonder wettelijke basis heeft opgeslagen en gebruikt.
Het onderzoek uit 2017 was zeer vergaand voor de betrokken inwoners. In de dossiers werden niet alleen persoonlijke geloofsovertuigingen vastgelegd, maar ook de onderlinge verhoudingen en sociale netwerken van de 34 personen. Van één inwoner werd zelfs een uitgebreid persoonsprofiel opgesteld. De verzamelde data bleven niet binnen de gemeentegrenzen, maar werden breed gedeeld met onder meer de NCTV, het ministerie van Sociale Zaken en de gemeenten Utrecht en Veenendaal.
Geen wettelijke basis
De AP oordeelt dat Ede geen enkele wettelijke grondslag had voor het verwerken van deze bijzondere persoonsgegevens. De boete richt zich specifiek op het feit dat de gemeente de rapporten bleef opslaan, raadplegen en gebruiken, ook nadat de AVG-privacywet van kracht werd. Voor de feitelijke uitvoering van het undercoveronderzoek in 2017 kan de AP formeel geen boete meer opleggen, omdat de verjaringstermijn van vijf jaar is verstreken.
Tijdgeest als verklaring
De toezichthouder merkt op dat gemeenten destijds onder grote druk stonden van de Rijksoverheid om radicalisering aan te pakken. Omdat zij zelf weinig zicht hadden op wat er speelde binnen islamitische gemeenschappen, kozen diverse gemeenten voor externe bureaus die undercover te werk gingen. In Ede leidde dit tot een werkwijze waarbij inwoners zonder hun medeweten werden gescreend en geprofileerd.
Reactie gemeente
Burgemeester René Verhulst laat via een woordvoerder weten dat de gemeente de boete accepteert en niet in beroep gaat. Volgens de burgemeester levert de uitspraak van de AP “geen nieuwe bevindingen” op en wijst hij op de excuses die de gemeente in 2021 al maakte, nadat de praktijken door de media waren onthuld.
Deze lezing staat echter op gespannen voet met de actuele politieke situatie. Waar de burgemeester het dossier als een afgedane zaak presenteert, besloot de gemeenteraad in oktober 2025 nog om de bewuste rapporten grotendeels geheim te houden. Hierdoor is er nog altijd geen publiek inzicht in de exacte wijze waarop het onderzoek is uitgevoerd en hoe de gemeente met deze gegevens is omgegaan.
Nu moet de Edese belastingbetaler betalen voor een fout die een stel ambtenaren heeft gemaakt in opdracht en met medeweten van de AIVD… waarom vraagt niemand zich af waarom Dick Schoof überhaupt aan de gemeentes vroeg of we de moslims in de gaten wilden houden, zonder goede begeleiding om dat juridisch goed te regelen. En waarom wordt er nu publiek geld gevorderd voor de persoonlijke fouten van een paar individuele ambtenaren.
Nu lijden gek genoeg de Edese moslims meer dan de individuele ambtenaren, aangezien velen van hen niet eens in Ede wonen. Dit is geld voor onderhoud van straten, voor uitkeringen. Je straft hier de burger mee. Niet de schuldige stropdassen.
Voor de helderheid: dit onderzoek is geïnitieerd door het college van B&W en daar ligt ook de bestuurlijke verantwoordelijkheid, niet bij ambtenaren. De gemeente Ede heeft zelf juristen in dienst die de rechtmatigheid hiervan hadden kunnen checken. De boete komt ten koste van het gemeentebudget en zal wel uit de algemene reserve worden betaald.
Dat de AVG in 2018 in werking trad, doet niets af aan de onrechtmatigheid voor 2018 van dit onderzoek. De wetgeving is grotendeels gelijk gebleven, maar dan op uniform werkend op Europees niveau in plaats van een gezamenlijke richtlijn die door elk land apart werd geïmplementeerd.