Marc van der Woude
Een gasbedrijf in Ederveen wil zijn propaancapaciteit meer dan verdubbelen. Direct daarnaast moet een fabriek komen die waterstof produceert, opslaat en aan vrachtwagens levert. De dichtstbijzijnde woning staat op ongeveer 60 meter van het bedrijfsterrein. Meer dan honderd omwonenden maken bezwaar.
Liever in één oogopslag? Bekijk dit artikel in beeld ↓
Aan de Meikade in Ederveen staat Kavégas, een bedrijf dat propaangas opslaat en verhandelt. Propaan wordt onder meer gebruikt voor verwarming op plekken zonder aansluiting op het aardgasnet. Het gas is zeer brandbaar en ligt bij Kavégas opgeslagen in grote ondergrondse tanks.
Kavégas wil het aantal tanks uitbreiden van vier naar acht. De gezamenlijke inhoud stijgt volgens de vergunningaanvraag van 518 naar 1.228 kubieke meter. Dat is ruim een verdubbeling.
Op het terrein ernaast wil het nieuwe bedrijf Hypure waterstof produceren. Met elektriciteit wordt water gesplitst in waterstof en zuurstof. De waterstof kan dienen als brandstof voor vrachtwagens en als energiebron of grondstof voor bedrijven.
Het plan omvat een productie-installatie, opslagtanks, een grote batterij, een openbaar waterstoftankstation en voorzieningen om vrachtwagens met waterstof te vullen. Een deel van de elektriciteit moet afkomstig zijn van een zonnepark van maximaal twee hectare.
De twee terreinen liggen aan een bewoonde weg in het buitengebied. De dichtstbijzijnde woning die niet bij de bedrijven hoort, staat volgens de veiligheidsstukken op ongeveer 60 meter van de terreingrens.
Vier keer zoveel waterstof als eerder verteld
Tijdens een informatieavond in oktober 2025 vertelde Hypure aan omwonenden dat de installatie maximaal 45 kilogram waterstof per uur zou produceren. Dat getal kwam daarna ook in de plaatselijke media terecht.
De huidige vergunningaanvraag gaat echter uit van maximaal ongeveer 180 kilogram per uur. Dat is vier keer zoveel. Het gaat hier om een middelgrote industriële waterstofinstallatie. Bij het aantal productie-uren waarmee Hypure rekent, kan jaarlijks ruim een miljoen kilogram waterstof worden gemaakt. De installatie is bedoeld om grotendeels automatisch en dag en nacht te draaien.
Een eerder plan voor een windmolen is na verzet uit de omgeving geschrapt. Het zonnepark staat nog wel in de plannen.
Voor de uitbreiding van Kavégas en de bouw van de waterstofinstallatie lopen verschillende procedures. Definitieve toestemming is nog niet verleend.
Waarom maken bewoners zich zorgen?
Waterstof en propaan kunnen snel ontbranden. Bij een zwaar ongeval kunnen brand, hitte en een drukgolf ook buiten het bedrijfsterrein schade en slachtoffers veroorzaken.
Meer dan honderd omwonenden hebben zich inmiddels verenigd. Zij vrezen dat een incident op het ene terrein kan overslaan naar het andere. Een brand bij de waterstofinstallatie kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de propaantanks – of andersom.
De bewoners maken zich verder zorgen over geluid, zwaar vrachtverkeer, het gebruik van grondwater en de aantasting van het landschap. Zij vragen waarom zoveel activiteiten met brandbare stoffen juist op deze plek moeten worden samengebracht, dicht bij woningen.
Bedrijven: kans op een ongeval is zeer klein
Kavégas en Hypure wezen de veiligheidsbezwaren vorig jaar in Ede Stad van de hand. Volgens de bedrijven gaat het om afzonderlijke installaties die niet rechtstreeks met elkaar zijn verbonden. Sensoren moeten ontsnappend gas snel ontdekken. Bij problemen kunnen onderdelen van de installaties automatisch worden stilgelegd.
Kavégas-directeur Kenselaar zei dat een propaantank vrijwel nooit ontploft. Hij noemde de angst dat een incident van het ene naar het andere bedrijf overslaat gebaseerd op een fabel.
De bedrijven weerspraken ook de vrees dat dagelijks negentig extra ritten met gevaarlijke stoffen nodig zouden zijn. Zij verwachten maximaal tien van zulke verkeersbewegingen per etmaal. Een deel van de vrachtwagens die nu diesel tankt, zou straks waterstof komen tanken. Het totale verkeer op de Meikade zou daardoor volgens hen nauwelijks toenemen.
Wat kan er gebeuren als het misgaat?
De risicoanalyse van Kavégas rekent met ongevallen waarbij ook buiten het bedrijfsterrein slachtoffers kunnen vallen. In één berekend scenario kunnen maximaal 56 mensen overlijden. Een afzonderlijke worstcaseberekening noemt een effectgebied van ongeveer 750 meter.
Die cijfers horen niet bij hetzelfde scenario. Ze betekenen dus niet dat bij een ongeval binnen een straal van 750 meter 56 mensen zullen overlijden. Het effectgebied van 750 meter hoort bij een berekening waarin een grote propaantank plotseling bezwijkt. Volgens het ontwerpbesluit kan zo’n ongeval de mogelijkheden van de hulpdiensten overstijgen. De kans erop wordt zeer klein geacht.
Een breuk van een laad- of losslang geldt als een aannemelijker ongeval. Daarbij bedraagt het effectgebied ongeveer 100 meter. Zo’n incident zou volgens de beoordeling wel beheersbaar zijn. Over alle berekende scenario’s samen blijft het risico op een ongeval met meerdere slachtoffers laag. Het bedraagt ongeveer een twintigste van de richtwaarde die de overheid bij zulke beoordelingen gebruikt.
De officiële risicocontour van Kavégas loopt wel buiten het bedrijfsterrein. Binnen die contour staan vijf woningen van anderen. De provincie beschouwt die als verspreid liggende, beperkt kwetsbare woningen. Daardoor mag zij gemotiveerd afwijken van de gebruikelijke richtwaarde.
Kan een incident overslaan?
Hypure liet onderzoeken of een incident op zijn terrein kan overslaan naar Kavégas, of andersom. Het ontwerp bevat daarom veiligheidsafstanden, brandwerende voorzieningen en een strook die tussen beide terreinen vrij moet blijven. De uitspraak van Kavégas dat die vrees op een fabel is gebaseerd, wordt door de latere rapporten niet gedragen.
De studie beschrijft vooral welke maatregelen een overslaand incident moeten voorkomen. Niet alle mogelijke gevolgen tussen beide terreinen zijn doorgerekend. De betrokken overheden moeten nog beoordelen of de voorgestelde maatregelen voldoende zijn.
Hypure blijft net onder strengere regels
Kavégas is een zogenoemd Seveso-bedrijf. Dat is een officiële aanduiding voor ondernemingen waar zulke grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn dat extra strenge veiligheidseisen gelden.
Bij Hypure mag volgens de aanvraag maximaal 4.470 kilogram waterstof tegelijk aanwezig zijn. De grens waarbij voor waterstof de strengere Seveso-regels gaan gelden, ligt op 5.000 kilogram. Hypure blijft daar 530 kilogram onder. Ook wanneer andere gevaarlijke stoffen worden meegeteld, blijft het bedrijf volgens de eigen berekening onder de wettelijke grens.
De omwonenden willen dat de overheid toch naar de combinatie kijkt. Direct naast Hypure zit immers al een Seveso-bedrijf dat zijn propaancapaciteit fors wil uitbreiden. Kavégas en Hypure zijn juridisch verschillende ondernemingen, maar zitten naast elkaar en zijn zakelijk nauw verbonden. De eerste waterstofplannen werden bij de gemeente ingediend namens Kavégas. Hypure bestond toen nog niet als afzonderlijk bedrijf.
Geïnformeerd, maar niet gehoord
Hypure organiseerde in oktober 2025 een bijeenkomst voor omwonenden. Volgens het verslag waren ongeveer dertig mensen aanwezig. Zeven aanwezige huishoudens lieten daarna weten dat zij zich niet in het verslag herkenden. Volgens hen ontbraken vragen en stonden er opmerkingen in die tijdens de bijeenkomst niet waren gemaakt. De bewoners kregen informatie en mochten vragen stellen. Invloed op de locatie en de hoofdlijnen van het plan hadden zij niet. Die lagen al vast.
Zij willen nu dat de gemeenteraad zich over de locatie en de omvang van de ontwikkeling uitspreekt. De plannen worden nu behandeld via verschillende vergunningprocedures waarbij het college, de provincie en het waterschap ieder over een deel beslissen.
Verdeeld over verschillende overheden
De gemeente Ede behandelt een deel van de ruimtelijke plannen. De provincie Gelderland is verantwoordelijk voor verschillende milieuzaken. Het waterschap is betrokken omdat voor de waterstofproductie grondwater nodig is en afvalwater ontstaat.
De aanvragen zijn over verschillende procedures verdeeld. Voor omwonenden vormen de propaantanks, waterstoffabriek, batterij, het tankstation en vrachtverkeer één ontwikkeling.
De Edese Vos heeft de gemeente en de provincie gevraagd wie uiteindelijk beoordeelt of al deze activiteiten samen op deze locatie veilig en aanvaardbaar zijn. Nog altijd is niet duidelijk welke overheid het totale risico voor de omwonenden beoordeelt. Gemeente en provincie moeten daarover helderheid geven.
Zo hebben we dit onderzocht
Voor dit artikel heeft de Edese Vos ruim 120 stukken verzameld en onderzocht. Het gaat onder meer om vergunningaanvragen, ontwerpbesluiten, veiligheidsrapporten, risicoanalyses, plattegronden, onderzoeken naar geluid, water en natuur, officiële bekendmakingen, Woo-stukken, raadsvragen, bewonersbrieven en correspondentie met gemeente, provincie en omgevingsdiensten.
We hebben de aanvragen vergeleken met eerdere uitspraken van Kavégas, Hypure en de omwonenden. Feiten uit officiële stukken, standpunten van betrokkenen en nog onbeantwoorde vragen zijn daarbij van elkaar gescheiden. Waar documenten elkaar tegenspreken of geen duidelijk antwoord geven, vermelden we dat.
Schrijf een reactie
Iedereen is welkom om te reageren. We modereren wel op basis van onze reactieregels.