Marc van der Woude
Het college mag voortaan subsidies tot 50.000 euro direct aan één organisatie toekennen, zonder dat andere partijen een kans krijgen om mee te dingen. De gemeenteraad stemde gisteravond in met deze versoepeling, maar eiste wel dat precies zichtbaar wordt wie welk bedrag op welke basis krijgt.
De wijziging van de Algemene subsidieverordening volgt op een uitspraak van de Raad van State. Die bepaalde vorig jaar dat overheden in principe iedereen een gelijke kans moeten bieden op subsidie. Ede kiest er nu voor om van die regel af te wijken bij kleinere bedragen. De gemeente kan dit doen als het “ondoelmatig” is om meerdere partijen te laten concurreren en een andere methode, zoals loting, niet wenselijk is.
In 2024 verleende de gemeente in totaal ruim 50 miljoen euro aan subsidies. Naar verwachting valt ongeveer 740.000 euro (1,5 procent van dat totale budget) onder deze nieuwe regeling voor directe verlening.
Minder papierwerk voor ‘menstruatiearmoede’
Als voorbeeld noemt wethouder Van der Beek de aanpak van menstruatiearmoede (15.000 euro). Het zou volgens hem niet proportioneel zijn om voor zo’n bedrag een zware vergelijking tussen verschillende aanbieders op te tuigen. Het college wil dat het geld naar de uitvoering gaat, niet naar het schrijven van plannen.
De raad nam daarnaast moties aan om de regels verder te versoepelen:
- Meerjarige zekerheid: Organisaties die zich al jaren bewijzen, zoals de Voorlees Express of Schuldhulpmaatje, hoeven straks niet meer elk jaar opnieuw een aanvraag in te dienen.
- Goedkopere controle: Bij grotere subsidies wordt gekeken of een dure accountantsverklaring (5.000 tot 10.000 euro) vervangen kan worden door een lichtere toets. Het motto: meer geld naar het doel, minder naar de accountant.
Vrees voor voorkeursbehandeling
Toch was er ook kritiek. De SGP en VVD vrezen dat de nieuwe vrijheid leidt tot een “bepaalde mate van vanzelfsprekendheid”. Als een organisatie eenmaal een subsidie heeft, wordt er mogelijk niet meer kritisch gekeken of er inmiddels betere of goedkopere alternatieven zijn.
Om een onbedoelde voorkeursbehandeling of blinde toekenning te voorkomen, moet de gemeente voortaan in het openbare subsidieregister precies vermelden op welke manier een subsidie is gegund. Zo kan iedereen controleren welke bedragen zonder concurrentie zijn vergeven.
Juridisch op glad ijs
Opvallend is dat de gemeente zelf erkent dat de nieuwe regels juridisch niet volledig zijn dichtgetimmerd. De Raad van State heeft nog niet precies aangegeven hoeveel ruimte gemeenten hebben om de regels rond “gelijke kansen” te negeren. Het college noemt het risico op beroepsprocedures door gepasseerde partijen echter “acceptabel” in ruil voor minder administratieve lasten.
De nieuwe verordening kent een opvallend korte implementatietermijn: het besluit treedt al op 20 februari in werking. Dat is de kortst mogelijke termijn van acht dagen na publicatie.
In het kort:
- Directe gunning: Subsidies tot 50.000 euro kunnen voortaan naar één partij zonder tender.
- Lastenverlichting: Meerjarige subsidies en lichtere controles voor maatschappelijke organisaties.
- Transparantie: De wijze van gunning wordt openbaar in het subsidieregister.
- Risico: College accepteert kans op rechtszaken door niet-gekozen partijen.
