Waarom het stil blijft en ook De Zonnebloem het laat afweten

De Edese Vos berichtte de afgelopen maanden uitgebreid over het nieuwe toegangsbeleid van Nationaal Park De Hoge Veluwe. Het park schrapt per 1 januari 2026 de vrijstelling voor voertuigen en begeleiders van bezoekers met een gehandicaptenparkeerkaart (GPK).

Eerder werd duidelijk dat het Kröller-Müller Museum, dat midden in het park ligt, geen enkele vraag over de gevolgen van dit beleid wilde beantwoorden. Het museum hanteert een persboycot.

Omdat het nieuwe beleid mensen met een ernstige mobiliteitsbeperking direct raakt, benaderde de Edese Vos op 12 november ook De Zonnebloem. Niet alleen omdat de organisatie zich al decennialang inzet voor fysieke toegankelijkheid, maar vooral omdat juist het Kröller-Müller Museum in 2019 de Toegankelijkheidsprijs van De Zonnebloem ontving. Op de website van het museum wordt die prijs nog altijd prominent vermeld.

De Zonnebloem duikt weg

De Zonnebloem ontving vier inhoudelijke vragen. Pas op 27 november – vijftien dagen later – kwam er een reactie terug: één alinea die geen enkele vraag beantwoordt. De woordvoerder schreef dat de organisatie “geen uitspraken doet over dit soort specifieke situaties”, en voegde eraan toe dat mensen met een fysieke beperking “ongehinderd moeten kunnen deelnemen aan de samenleving” en “een marktconforme prijs betalen”.

Op geen van de gestelde vragen werd ingegaan, ook niet op de gevolgen voor bezoekers met een GPK en de vraag of De Zonnebloem met het park of museum in gesprek gaat.

Na het schriftelijke antwoord belde de Edese Vos woordvoerder Alexander van Zijp voor een korte toelichting. Hij nam niet op, maar stuurde een sms met de mededeling later die dag terug te bellen. Dat gebeurde niet en ook een tweede en derde terugbelverzoek leverden geen enkele reactie op. Vier dagen later volgde een sms met de mededeling: “Ik heb reactie van de Zonnebloem gemaild en daar laten wij het bij.” Bereidheid deze van enige context te voorzien was er niet.

Een ongemakkelijke driehoek

De afstandelijke reactie van De Zonnebloem plaatst de organisatie in een ongemakkelijke positie. De Zonnebloem en het museum zijn zichtbaar met elkaar verbonden:

• het museum won in 2019 de hoogste toegankelijkheidsscore in een Zonnebloemonderzoek;
• de organisaties ondertekenden in 2017 een toegankelijkheidsconvenant;
• De Zonnebloem voerde audits, mystery-guest-bezoeken en workshops uit;
• de organisatie ontving van de VriendenLoterij 574.000 euro om vrijetijdslocaties toegankelijker te maken.

Een kritische reactie op het huidige beleid zou daardoor niet alleen het park, maar óók het museum raken – en daarmee indirect de Zonnebloem zelf, omdat hun eerdere beoordeling dan ter discussie komt te staan. Het verklaart de terughoudendheid, maar maakt de stilzwijgendheid niet minder opmerkelijk voor een organisatie wiens missie het is gehandicapte mensen volwaardig mee te laten doen in de samenleving.

Het museum verschuift het probleem, maar kan het niet oplossen

Op de website van het Kröller-Müller Museum is inmiddels een nieuwe tekst geplaatst over parkeren en toegang. Daarin staat dat binnen het museum de begeleider van een bezoeker met een GPK gratis toegang behoudt. Tegelijk geeft het museum nu expliciet aan dat vanaf 1 januari 2026 voor toegang tot het Nationaal Park De Hoge Veluwe het reguliere tarief geldt voor zowel begeleider als voertuig.

Het museum lijkt daarmee een gebaar te willen maken richting de doelgroep, maar het verandert niets aan het feit dat bezoekers altijd door het park moeten om het museum te bereiken. Het park bepaalt de tarieven en de toegang. Het museum kan dat beleid niet corrigeren – hooguit camoufleren.

De kwestie bereikt nu ook de politiek

Intussen heeft het dossier de provinciale politiek bereikt. GroenLinks en PvdA in de Gelderse Staten hebben schriftelijke vragen gesteld aan Gedeputeerde Staten. Daarin wordt onder meer gevraagd:

• hoe het nieuwe beleid zich verhoudt tot de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte;
• wat de provincie vindt van de toegankelijkheid van recreatieparken in Gelderland;
• welke rol de provincie ziet voor verbetering;
• en of het provinciebestuur bereid is in gesprek te gaan met De Hoge Veluwe en belangenorganisaties.

In de Statenvragen wordt expliciet verwezen naar het artikel van de Edese Vos, waarmee de kwestie aan het rollen kwam.

Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA) heeft de zaak landelijk opgepakt en eind november kamervragen gesteld.

In dagblad Trouw verscheen afgelopen weekend een uitgebreid artikel over de kwestie waarin Marcel Kolder, vader van een meervoudig beperkte dochter, zijn verhaal deed. Het park was ook niet bereid Trouw te woord te staan en verwees naar de toelichting op de eigen website.

Daarnaast is bevestigd dat er een officiële klacht is ingediend bij het College voor de Rechten van de Mens.

De kernvraag

Met het zwijgen van het Kröller-Müller Museum en de afstandelijke reactie van De Zonnebloem ontstaat een opmerkelijke situatie: twee organisaties die zich afficheren als hoeder van toegankelijkheid, laten geen inhoudelijke reflectie en verantwoordelijkheid zien wanneer de toegankelijkheid daadwerkelijk onder druk staat. Ze gaan helemaal mee in het frame van de Hoge Veluwe dat “een marktconforme prijs” moet worden betaald, waarmee gelijkheid boven gelijkwaardigheid wordt gesteld.

Je vraagt je dan af: Wie staat er wél op voor bezoekers met een ernstige mobiliteitsbeperking, als zelfs de organisaties die dat als missie hebben liever zwijgen wanneer het ingewikkeld wordt?

De vier vragen die De Zonnebloem niet heeft beantwoord:

1. Hoe beoordeelt De Zonnebloem dit nieuwe toegangsbeleid van De Hoge Veluwe, waarbij mensen met een gehandicaptenparkeerkaart (GPK) niet langer met eigen vervoer het terrein op mogen?
2. In hoeverre acht u dit beleid in strijd met het principe van inclusieve toegankelijkheid waarvoor uw organisatie zich inzet?
3. Hoe kijkt De Zonnebloem aan tegen de keuze van het Kröller-Müller Museum om geen reactie te geven op vragen over de gevolgen van dit besluit?
4. Overweegt De Zonnebloem om hierover zelf in gesprek te gaan met het park of het museum?

Wat betekent een klacht bij het College voor de Rechten van de Mens?

Omdat er inmiddels een officiële klacht ligt bij het College voor de Rechten van de Mens, is het relevant om kort toe te lichten wat zo’n klacht inhoudt en welk gewicht het College heeft.

Het College voor de Rechten van de Mens (CRM) is de officiële, wettelijk ingestelde toezichthouder op de gelijkebehandelingswetgeving in Nederland. Het is dus geen meldpunt, maar een instantie die juridisch onderzoekt of er sprake is van discriminatie of ongelijke behandeling, onder meer op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ).

Wanneer iemand een klacht indient, kan het College:

• het Nationaal Park of een andere organisatie oproepen om te verschijnen;
• hoor en wederhoor organiseren;
• feitenonderzoek doen;
• en een juridisch oordeel vellen over de vraag of het beleid in strijd is met de wet.

Zo’n oordeel is formeel niet bindend zoals een rechterlijke uitspraak, maar heeft in de praktijk grote invloed: organisaties passen hun beleid vaak aan na een oordeel van het College, omdat rechters, gemeenten, belangenorganisaties en de publieke opinie deze oordelen zwaar laten meewegen.

De maatregel van De Hoge Veluwe – het schrappen van de vrijstelling voor voertuigen en begeleiders van bezoekers met een gehandicaptenparkeerkaart – raakt precies de groep waarvoor de wet bedoeld is: mensen met een erkende, ernstige mobiliteitsbeperking. De klacht bij het College is daarmee juridisch relevant en kan tot een formeel oordeel leiden.

Voor het Kröller-Müller Museum geldt dat het park het toegangsbeleid bepaalt. Het museum kan binnen zijn eigen muren wel compenseren, maar geen uitzonderingen afdwingen bij de ingang van het park. Een oordeel van het College zou zich daarom in de eerste plaats richten op het beleid van De Hoge Veluwe.