Marc van der Woude
In september kondigden fractieleider Wesley Glasmacher en fractievolger Dennis Korpel aan te stoppen voor Forum voor Democratie in Ede. Persoonlijke omstandigheden, polarisatie, te weinig positieve energie – de redenen leken overtuigend. Een half jaar later staan beide heren gewoon weer op de kieslijst.
Het is een opmerkelijke draai. Voor de Edese Vos aanleiding om niet alleen deze keuze op te helderen, maar ook te analyseren hoe Forum voor Democratie lokaal opereert en wat de partij in vier jaar tijd concreet heeft bereikt.
De redactie sprak met fractieleider Wesley Glasmacher, fractievolger Dennis Korpel en lijsttrekker Gerarda van Harten. Een analyse in vier punten.
1. Van ‘ik stop’ naar ‘als ze mij kiezen’
Het kostte de nodige moeite om de kandidaten te spreken te krijgen. Alle drie vroegen in hun eerste reactie of ik “de vragen eerst op de mail kon zetten.”
“Stel je wordt met voorkeurstemmen gekozen. Ga je dan de raad in?” vraag ik Wesley Glasmacher.
“Dat weet ik nog niet,” antwoordt hij.
“Maar dat is natuurlijk wel de essentie van op een kieslijst gaan staan – dat je verkiesbaar bent, bereid en beschikbaar om een zetel in te nemen.”
Pas na aanhoudend doorvragen bekent Glasmacher kleur: “Ja, als ze mij kiezen.”
Die aarzeling is opvallend. Eerder liet Glasmacher in Ede Stad weten bij zijn besluit te blijven om niet terug te keren in de raad, maar de campagne wel te steunen. Als redenen noemde hij privéomstandigheden, het gebrek aan positieve energie in de politiek en de ervaren polarisatie.
Vanaf half november nam hij niet meer deel aan stemmingen in de raad. Volgens hem hing dat samen met privéomstandigheden en met het opzetten van nieuwe werkzaamheden, waaronder het geven van trainingen en coaching. Toch staat hij nu op plek vier van de kieslijst, naar eigen zeggen op persoonlijk verzoek van Thierry Baudet.
Dennis Korpel, die op plek vijf staat, is directer: “Ik denk dat het logisch is dat als je je verkiesbaar stelt, je ook je plek inneemt.”
De partij stelde een nieuwe top drie samen, met lijsttrekker Gerarda van Harten op één. Bij haar wordt de beperkte transparantie duidelijk. Er is momenteel een discussie over extreemrechtse kandidaten op Forum-lijsten elders in het land. Hoe gaat de screening van kandidaten?
“Geen idee,” antwoordt Van Harten. “Dat zou je bij het hoofdkantoor moeten vragen. Ik heb daar natuurlijk geen invloed op.”
Ze is de lijsttrekker, maar weet niet hoe haar eigen partij kandidaten screent.
De Edese Vos heeft de huidige kandidatenlijst gecontroleerd op openbare aanwijzingen voor connecties met extreemrechtse netwerken. Bij de kandidaten voor 2026 zijn geen openbare connecties gevonden.
Glasmacher bagatelliseert de landelijke discussie: van de meer dan elfhonderd kandidaten gaat het om “misschien een vijf” met extreemrechtse banden. Hij wijst naar GroenLinks-politici: “Daar heeft niemand het ooit over.”
2. Lokale strijd tegen een ‘globalistische agenda’
Vier jaar Forum in de Edese raad. Wat heeft het opgeleverd?
Wesley Glasmacher: “Een van de hoofdpunten: het World Food Center. Wij zijn blij dat dat er uiteindelijk niet komt.”
Wat Glasmacher bedoelt is de Food Experience. Die is inderdaad van de baan. Maar dat kwam doordat de BBB de Provinciale Staten van Gelderland in 2023 wist te overtuigen een streep door het plan te halen. Lokaal had Forum daar geen doorslaggevende rol in.
In elk debat je standpunt uitspreken is iets anders dan een concreet resultaat bereiken. Ik vraag door: wat nog meer?
“Een van onze speerpunten was het exposen van SDG’s [Sustainable Development Goals van de VN],” zegt Glasmacher. “Daar hebben wij het ontzettend veel over gehad. Dat was puur om bewustwording te creëren.”
Die SDG’s – duurzame ontwikkelingsdoelen zoals bestrijding van armoede, geen honger, goede gezondheid, kwaliteitsonderwijs – zijn doelen die in de raad breed worden onderschreven. Voor Forum zijn ze echter gekoppeld aan een “globalistische agenda” en daarmee verdacht.
Dennis Korpel formuleert het resultaat zo: “We hebben zaadjes geplant binnen het college en hopelijk ook bij inwoners over dingen die wij anders zien.”
Uiteindelijk komt er nog één concreet punt: de 113-preventiebordjes op enkele stadsbankjes. Forum vroeg de wethouder of dit kon, die het vervolgens overnam.
Het verkiezingsprogramma verklaart dit patroon
Het verkiezingsprogramma van Forum voor Democratie Ede telt 120 voorstellen. Van de tien hoofdstukken gaan er drie grotendeels over onderwerpen waar de gemeenteraad geen bevoegdheid over heeft.
Hoofdstuk 3 (Asiel & Migratie) wil “het AZC sluiten” en “alle banden verbreken met het COA.” Gemeenten hebben echter een wettelijke uitvoeringsplicht bij de spreidingswet. Ook de belofte om “voorrang voor statushouders af te schaffen” bij sociale huurwoningen is juridisch problematisch – dit is vastgelegd in de Huisvestingswet.
Hoofdstuk 9 (Milieu & Energie) kondigt aan te “stoppen met al het kostbare beleid rondom klimaatverandering.” Veel klimaatbeleid komt echter voort uit rijks- en Europese wetgeving waar gemeenten aan gebonden zijn.
Lijsttrekker Van Harten noemt de wolf als een van de speerpunten. Maar het wolvenbeleid wordt Europees en provinciaal bepaald.
Opvallend veel ruimte gaat naar symbolische onderwerpen met beperkte beleidsimpact: behoud van Sinterklaas met Zwarte Piet, vuurwerk met Oud en Nieuw, bescherming van kerkklokken, warm straatlicht in plaats van koud LED-licht, geen regenboogzebrapaden, behoud van houtkachels, mogelijkheid om contant te betalen.
Deze onderwerpen zijn emotioneel geladen en markeren culturele identiteit, maar leiden zelden tot concrete raadsbesluiten.
Waarom deze focus?
Het past in een bredere lijn waarin Forum gemeenteraadsverkiezingen benut om landelijke politieke standpunten zichtbaar te maken.
Een groot deel van het programma definieert Forum door waar de partij tégen is: tegen de spreidingswet (Rijk), tegen klimaatakkoorden (Europa), tegen de SDG’s (VN), tegen vermeende beïnvloeding vanuit de WEF en “globalistische agenda’s.”
Deze vijanden delen één kenmerk: ze liggen buiten de invloedssfeer van de gemeenteraad. Daardoor ontstaat een paradox: Forum mobiliseert kiezers op basis van grieven die zij in de gemeenteraad niet kunnen oplossen.
Het praktische effect: kiezers stemmen wellicht op Forum omdat ze tegen asielopvang zijn, maar de fractie kan die opvang niet sluiten. Forum kan dit vervolgens aanwijzen als bewijs dat het “systeem” verandering blokkeert. Dit versterkt het narratief over een “kartel” en motiveert ontevreden kiezers om Forum ook landelijk te steunen.
De onvermijdelijke frustratie over niet-ingeloste beloften wordt zo geen zwakte, maar onderdeel van de politieke boodschap.
3. ‘Dat gaan we vanuit Ede niet oplossen’
Forum pleit voor meer directe democratie: referenda, een gekozen burgemeester, meer inspraak voor burgers.
Forum voor Democratie is echter geen zelfstandige lokale partij, maar onderdeel van een landelijke beweging met een gedeeld politiek programma waarin oprichter en partijvoorzitter Thierry Baudet een duidelijk stempel drukt op de ideologische koers. Daarmee is de landelijke koers ook relevant bij de beoordeling van de lokale lijst.
In het landelijk verkiezingsprogramma van Forum staat: “Relatie met Rusland normaliseren. We heffen de sancties tegen Rusland op, zodat handel en samenwerking kunnen worden hersteld.” Het opheffen van sancties betekent normalisering van de relatie met een regime dat sinds 2022 een grootschalige oorlog tegen Oekraïne voert. Baudet noemde Poetin een “prachtvent” na de inval in Oekraïne en omschreef Rusland tijdens de coronapandemie als een “vrij land”.
Voor een partij die zich profileert als democratie-beweging roept die positionering vragen op over hoe het begrip ‘democratie’ binnen de partij wordt ingevuld.
Dennis Korpel erkent die spanning niet en stelt dat ‘de media’ bijdragen aan de polarisatie rond zijn partij. “Bij gemeenten waar Forum meedoet zie je dat er nu een soort angst heerst waarbij Forum al bijvoorbaat wordt uitgesloten. Terwijl als je het over democratie hebt, is dat natuurlijk het tegenovergestelde van democratie.”
Democratie geeft je bij voldoende stemmen recht op een zetel, maar niet automatisch op samenwerking. Of andere partijen bereid zijn samen te werken, is uiteindelijk een politieke keuze.
Ik stel Korpel de vraag: “Je noemt democratie als kernwaarde. Tegelijkertijd positioneert Forum zich naast bewegingen als die van Trump in de VS en AfD in Duitsland, waar stevige kritiek is op hun omgang met verkiezingen en instituties. Hoe verhoudt zich dat tot je pleidooi voor democratische vernieuwing?”
Korpel: “Ja, ik hoor wat je zegt. Ik snap ook wel dat dat een ongemak met zich mee kan brengen. En die polarisatie is vreselijk. Dat vinden wij ook. Dat is het grote probleem. Maar ik denk dat we dat vanuit Ede sowieso niet gaan oplossen.”
4. ‘Alles is perceptie, denk ik’
In de politiek is het normaal dat partijen van mening verschillen over oplossingen. Maar het wordt spannender wanneer partijen niet alleen specifieke standpunten bekritiseren, maar de legitimiteit van instituties die ons helpen tot waarheidsvinding te komen – wetenschap, rechtspraak, journalistiek – structureel ter discussie stellen.
Forum benadrukt het belang van onafhankelijke journalistiek, maar uit tegelijkertijd stevige kritiek op wat zij ‘mainstream media’ noemt. Ook wetenschappelijke consensus – bijvoorbeeld rond klimaatverandering – wordt door Forum regelmatig ter discussie gesteld.
“Klimaatwetenschap is wetenschap,” zeg ik tegen Wesley Glasmacher. “De vaststelling dát de aarde opwarmt en dat dit door menselijk handelen wordt veroorzaakt is geen ideologisch standpunt.”
“Als linkse partijen ideologisch denken dat het slecht gaat met de wereld…” begint hij.
Maar of de aarde opwarmt is geen kwestie van ‘linkse ideologie’. Het is wetenschappelijke consensus, gebaseerd op duizenden peer-reviewed studies van het IPCC. Dat plaatst de partij buiten het klimaatwetenschappelijke kader waarop het huidige beleid is gebaseerd.
Dennis Korpel vat zijn houding samen: “Alles is perceptie denk ik.” Een politieke cultuur waarin feiten en meningen als inwisselbaar worden gepresenteerd, maakt bestuurlijke samenwerking moeilijk.
Niet alles wat Forum aankaart is onzin, maar het wordt vaak geframed op een manier die het debat niet helpt. Glasmacher wijst op de investeerders achter de biomassacentrales die banden met het World Economic Forum zouden hebben. “Van der Schans heeft tijdens mijn eerste debat gezegd dat het allemaal een complottheorie was. Ik had het over Abu Dhabi. Dat werd afgedaan als complotidee, maar het bleek te kloppen ook.”
Het debat waar Glasmacher op doelt was het lijsttrekkersdebat van 2022. Van der Schans noemde de door Forum veronderstelde invloed van de WEF op het Edese beleid “een sprookje”. Gespreksleider Martin Both vroeg Glasmacher om zich te beperken tot de bestuurscultuur in Ede. Het illustreert het optreden van de partij in de raad.
Dichten van de kloof of versterken van het wantrouwen?
Forum voor Democratie kreeg vier jaar geleden via een restzetel een kans in de Edese gemeenteraad. De partij had 1.234 stemmen gehaald – net onder de kiesdrempel van 1.460 – maar glipte er toch in.
Wat heeft die kans opgeleverd?
Concrete resultaten: vrijwel geen. Een inkoppertje bij de 113-bordjes, veel debatten over de Food Experience die elders sneuvelde, en verder vooral ‘bewustwording’ en ‘zaadjes planten’.
Ideologische stellingnames: volop. Over SDG’s, over Europa, over klimaat, over de wolf. Onderwerpen waarover de gemeenteraad niet of nauwelijks gaat.
Transparantie: beperkt. De lijsttrekker weet niet hoe kandidaten worden gescreend, de huidige fractieleider wist aanvankelijk niet of hij zijn zetel zou innemen.
Democratische verdieping: twijfelachtig. Forum pleit voor meer participatie, maar zet tegelijk de legitimiteit van rechtspraak, media en wetenschappelijke instituties ter discussie en kiest landelijk voor normalisering met Rusland.
Of Forum voor Democratie op 18 maart de kiesdrempel haalt, valt te bezien. Gemeenteraadsverkiezingen volgen niet één-op-één de landelijke dynamiek.
Wesley Glasmacher, Dennis Korpel en Gerarda van Harten zijn geen extremisten. Het zijn mensen die zich zorgen maken over de kloof tussen burger en politiek.
De vraag is of ze die kloof dichten bij een partij die zelf worstelt met transparantie en een gedeeld waarheidskader. Een partij die zich lokaal profileert als voorvechter van democratie, maar internationaal deel uitmaakt van een beweging die in meerdere landen de positie van onafhankelijke rechters, media en verkiezingsprocedures heeft verzwakt.
De kiezer beslist op 18 maart.
Dit artikel is tot stand gekomen op basis van uitgebreide gesprekken met Wesley Glasmacher (fractieleider), Dennis Korpel (fractievolger) en Gerarda van Harten (lijsttrekker). Alle drie kregen de gelegenheid hun citaten en feitelijke weergave te controleren; de analyse, duiding en conclusies zijn van de redactie.
