Karakter zet advocaat in tegen Edese Vos en weigert uitleg

Jeugd-ggz-instelling Karakter heeft een advocaat ingeschakeld om een rectificatie van de Edese Vos af te dwingen. De redactie weigerde, waarna Karakter inbond. Waarom de instelling met juridische stappen dreigde tegen journalisten die onderzoek doen naar de besteding van zorggeld en wat de advocaat kostte, wil het bestuur niet vertellen.

Karakter is een grote organisatie voor kinder- en jeugdpsychiatrie, met het hoofdkantoor aan de Horalaan in Ede. De instelling behandelt ook kinderen en jongeren uit de gemeente Ede. In 2025 had Karakter bijna 100 miljoen euro aan bedrijfsopbrengsten, waarvan ongeveer 88 miljoen euro afkomstig was uit de Jeugdwet.

Tien jeugdzorgregio’s, samen goed voor 91 gemeenten, zijn betrokken bij een gezamenlijk onderzoek naar de rechtmatige en doelmatige besteding van zorggeld door Karakter. Ook de gemeente Ede doet daaraan mee.

Aanleiding voor het onderzoek waren onder meer signalen die onderzoeksplatform Follow the Money in november 2024 publiceerde over mogelijke onregelmatigheden bij declaraties. Karakter heeft de beschuldigingen tegengesproken. Fraude is niet vastgesteld.

Advocaat eist rectificatie, Vos weigert

In september berichtte de Edese Vos over de manier waarop de gemeente Ede controleert of publiek zorggeld daadwerkelijk aan zorg wordt besteed. Daarbij kwam ook het gezamenlijke onderzoek naar Karakter aan bod.

De berichtgeving was gebaseerd op openbare gemeentelijke stukken en informatie van de gemeente Ede. Een gemeentewoordvoerder had eerder zelf bevestigd dat het onderzoek naar Karakter een vervolg was op een onderzoek dat in de accountantsverklaring van de gemeente werd genoemd.

Karakter nam geen rechtstreeks contact op met de redactie om vermeende onjuistheden te bespreken. In plaats daarvan ontving de Edese Vos een formele sommatie van advocaat Louise de Gier van BOLT Advocaten in Utrecht. Zij stelde namens Karakter dat de publicatie feitelijke onjuistheden bevatte, eiste een voorgeschreven rectificatie en kondigde mogelijke rechtsmaatregelen aan.

Karakter wilde dat de Edese Vos zou verklaren dat zij ten onrechte had bericht over een vervolgonderzoek naar de instelling. Ook moest de redactie verklaren dat het onjuist was om Karakter in verband te brengen met mogelijke zorgfraude.

De redactie wees de rectificatie af, omdat de berichtgeving feitelijk juist was en zorgvuldig was verwoord. Wel verduidelijkte de Edese Vos op basis van nieuwe openbare stukken dat eerst een risicoanalyse wordt afgerond en daarna pas wordt besloten over verder onderzoek. Van een aangetoonde feitelijke fout was geen sprake. Op 7 oktober liet de advocaat weten dat Karakter afzag van verdere juridische stappen.

Raad van bestuur duikt weg voor vragen

De Edese Vos nam ook rechtstreeks contact op met Karakter. Mediacoördinator Ingrid Huijser bevestigde telefonisch dat het initiatief om een advocaat in te schakelen afkomstig was van de Raad van Bestuur. Die bestaat uit voorzitter Nico Beuk en bestuurslid Natalie Kramp.

De redactie legde Beuk en Kramp zes vragen voor. Waarom was niet eerst contact opgenomen met het medium? Wie had besloten een advocaat in te schakelen? Hoeveel heeft de juridische bijstand gekost, en uit welke middelen worden die kosten betaald? Ook vroeg de redactie of Karakter vaker advocaten inzet bij conflicten met media.

Die vragen zijn relevant omdat Karakter voor het overgrote deel wordt gefinancierd met publiek zorggeld.

In een eerste reactie schreef Remmelt de Koning, manager Zorgverkoop, Marketing en Communicatie: “Door feitelijk onjuiste publicaties in de pers heeft Karakter veel schade geleden.” Volgens hem heeft de instelling “het recht en de plicht om haar schade zoveel mogelijk te beperken.” Een van de manieren daarvoor is volgens De Koning “de pers aanspreken op feitelijke onjuistheden met behulp van een deskundige.”

Met die ‘deskundige’ bedoelt hij de advocaat die namens Karakter een rectificatie eiste en met juridische stappen dreigde. Opmerkelijk genoeg bevatte haar sommatie meerdere onjuistheden. Zo presenteerde zij een passage uit de inleiding van het artikel ten onrechte als de kop. De Koning stelde ook dat bij publicaties niet altijd hoor en wederhoor had plaatsgevonden. Op welke publicaties hij doelde en waarom hij dit de Edese Vos voorhield, maakte hij niet duidelijk.

De Koning bedankte de Edese Vos voor de aangebrachte aanpassingen. De redactie wees erop dat Karakter geen feitelijke onjuistheden in haar publicatie had aangetoond en dat de geëiste rectificatie niet was geplaatst. De zes vragen aan het bestuur bleven onbeantwoord.

Op 8 oktober volgde een tweede bericht van De Koning: “We hebben kennisgenomen van uw vragen, maar zien af van een inhoudelijke reactie. We verzoeken u ons besluit te respecteren en verdere correspondentie hierover achterwege te laten.” Daarmee weigert Karakter uit te leggen waarom de instelling juridische middelen inzette tegen de Edese Vos naar aanleiding van berichtgeving over de controle op zorggeld.

Ook gemeente Ede geeft geen cijfers

Hoeveel publiek geld vanuit Ede naar Karakter gaat, is eveneens onduidelijk. De Edese Vos vroeg de gemeente hoeveel zij in 2023, 2024 en 2025 daadwerkelijk aan Karakter heeft betaald voor jeugdhulp aan Edese jongeren. Ook vroegen we naar de totale betalingen vanuit Jeugdhulpregio FoodValley.

Gemeentewoordvoerder Linde van Deth weigert deze bedragen te verstrekken. Volgens haar zijn de bedragen per zorgaanbieder concurrentiegevoelig. De gemeente beroept zich op de Wet open overheid, die toestaat informatie achter te houden als openbaarmaking de concurrentiepositie van een bedrijf kan schaden. Volgens Van Deth zou bekendmaking inzicht geven in het aandeel van Karakter in de regionale zorgmarkt en toekomstige inkoopprocessen kunnen schaden.

Van Deth voert ook aan dat de totaalbedragen weinig zeggen, omdat Karakter uiteenlopende vormen van zorg levert, van ambulante begeleiding tot crisisopvang. Maar de vraag welke cijfers journalistiek relevant zijn, is aan de redactie om te beoordelen. De Edese Vos vroeg bovendien niet om tarieven of een uitsplitsing naar zorgvorm, maar uitsluitend om de jaarlijkse totaalbedragen.

Er is nog een reden waarom Ede de cijfers niet wil geven: het onderzoek naar Karakter loopt nog. De gemeente onderzoekt dus samen met andere gemeenten of Karakter het zorggeld rechtmatig besteedt, maar gebruikt datzelfde onderzoek als argument om niet te vertellen hoeveel publiek geld Karakter ontvangt.

Daarmee blijft onbekend hoeveel gemeenschapsgeld vanuit Ede en de regio bij Karakter terechtkomt. De Edese Vos heeft de gemeente gevraagd op welke wettelijke grond het lopende onderzoek openbaarmaking verhindert en hoe de bekendmaking van jaarlijkse totaalbedragen dat onderzoek zou kunnen schaden.

Help de besteding van zorggeld te controleren

Karakter had in 2025 bijna 100 miljoen euro aan bedrijfsopbrengsten, grotendeels afkomstig uit publiek gefinancierde jeugdzorg. Juist over de controle op de besteding van dat geld berichtte de Edese Vos.

Opmerkelijk is dat Karakter klaagt over gebrekkig hoor en wederhoor, maar zelf weigert persvragen te beantwoorden. Dat de instelling de redactie niet eerst benaderde om vermeende fouten te bespreken, maar direct een advocaat inschakelde. En dat Karakter de journalistieke zorgvuldigheid ter discussie stelt, terwijl de sommatie van haar eigen advocaat feitelijke fouten bevatte.

De Edese Vos zet het onderzoek naar de besteding en controle van zorggeld door Edese zorginstellingen voort. Wie informatie heeft die daarbij kan helpen, kan contact opnemen met de redactie.

Voor donateurs – Lees hoe de Edese Vos reageerde op de juridische eisen van Karakter, van de eerste sommatie tot de laatste reactie. Donateurs ontvangen deze link in de mail. Nog geen donateur? Steun onze onderzoeksjournalistiek en krijg ook toegang tot dit materiaal.